Có thể nói đam mê cả đời của tôi là làm cho bằng được một cái dashboard so sánh hiệu suất quỹ mở cổ phiếu và ETF.

Quay ngược quá khứ về năm 2017.

Điều làm tôi thấy khó chịu nhất trong quá trình đầu tư đó chính là các dữ liệu không hề được chia sẻ miễn phí hay là được cho phép tải về thoải mái (như hiện tại).

Nhà đầu tư phải cất công đi tìm đủ mọi nơi, đã vậy còn gặp những thể loại dữ liệu bị giấu, hay chỉ đơn giản là đăng một cái file pdf (bản scan) lên mạng, ai muốn xem thì phải bấm vào tải từng file về rồi nhập tay vào Excel. Có thể nói, truy xuất dữ liệu thời đó là một cực hình.

Đến năm 2021, đây là lần đầu tiên tôi học code rồi tự code một cái dashboard để so sánh hiệu suất quỹ mở cổ phiếu và ETF. Công đoạn vẫn là đi lấy giá thủ công bằng tay của các quỹ rồi mang về phân tích.

Năm 2023, dựa trên bản cũ thì tôi làm một cái dashboard mới để so sánh quỹ, kèm theo nhiều biểu đồ hơn. Tuy nhiên, tôi nhận ra rằng cái dashboard này có nhiều biểu đồ và phép tính cho nên nó load quá chậm, không thể mang vào ứng dụng được. Không những vậy tôi vẫn chưa giải quyết được vấn đề tự động cập nhật dữ liệu mà vẫn phải đi check tay.

Tôi thấy mình như Howard Stark:

Nhưng cũng trong năm đó, vnstock bắt đầu chạy và đến khoảng cuối năm thì có chức năng truy xuất dữ liệu từ chính fmarket nhưng giai đoạn này mọi thứ vẫn rất gập ghềnh đối với vnstock. Với sự giúp đỡ của ChatGPT, tôi có thể lấy dữ liệu nhanh hơn nhưng vẫn không biết cách nào để làm cho cái dashboard chạy nhanh hơn. Thế là tạm gác lại dự án.

Cho đến năm nay, 2026, với sự giúp đỡ của Claude Code mà tôi mới có thể làm được điều mà tôi hằng mong muốn. Dù là vibe code nhưng nó giải quyết được cho tôi 2 vấn đề mà tôi luôn đắn đo:

• Có một hệ thống tự động chạy liên tục để cập nhật giá mỗi ngày.

• Dashboard có tốc độ hiển thị nội dung nhanh trong 1 cái chớp mắt.

Và kết quả:

👉👉👉 Dashboard So Sánh Quỹ Đầu Tư Việt Nam 2026 👈👈👈

https://fund.vohoanghac.com/

Mọi dữ liệu (source + dữ liệu giá) tôi lưu tại:

https://github.com/vhoanghac/VN-Funds-Dashboard

2. Giới thiệu dashboard

Dashboard hiện tại có các tab sau:

1. So Sánh Các Quỹ

2. Mô Phỏng Danh Mục

3. DCA

4. So Sánh Đầu Tư Một Lần vs DCA

5. Bitcoin

—

2.1 So Sánh Các Quỹ

Trong mục này, nhà đầu tư có thể thêm nhiều quỹ, chọn mốc thời gian để so sánh xem quỹ nào hơn quỹ nào.

(Vì là vibe code cho nên sẽ tốn nhiều thời gian để tôi trau chuốt lại từng câu chữ trên dashboard.)

Kèm theo lời nhận xét mà tôi nghĩ sẽ có ích cho các nhà đầu tư như:

2.2 Mô Phỏng Danh Mục

Trong phần này, nhà đầu tư có thể tự tạo nhiều danh mục với các tỷ trọng khác nhau theo mong muốn:

—

2.3 DCA

Phần này cho phép nhà đầu tư mô phỏng quá trình DCA. Giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn về hiệu suất danh mục của họ.

Trong phần này, nhà đầu tư cũng có thể tự tạo nhiều danh mục với nhiều tỷ trọng khác nhau.

(Mục này câu chữ vẫn còn khá thô theo kiểu vibe code, tôi sẽ cố gắng trau chuốt lại)

DCA là một phương pháp hiệu quả cho những ai làm công ăn lương, thời gian dành cho công việc chính, còn việc đầu tư chỉ là việc phụ.

Phần này tôi thêm mô phỏng về việc tại sao nhà đầu tư nên DCA khi thị trường giảm chứ không phải là thấy thị trường sụp xong sợ quá đứng ngoài nhìn.

—

2.4 LS vs DCA

Phần này giúp nhà đầu tư xem xét việc có cục tiền thì nên all in 1 lần luôn hay là rải đều từng thắng.

Nhưng mà con số ở trên bảng cũng chỉ là con số. Nó không phản ánh được cảm xúc của nhà đầu tư.

Trong trường hợp này, xác suất chiến thắng của cách all in chỉ có 60% trong nhiều kịch bản. Nếu bạn là người e ngại rủi ro mất tiền thì tốt nhất không nên all in.

—

2.5 Bitcoin

Bitcoin đã được pháp luật chấp nhận và sắp tới sẽ được giao dịch trên sàn nội địa.

Mục này trong dashboard giúp nhà đầu tư xem xét việc có nên thêm Bitcoin vào danh mục hay không và nên thêm bao nhiêu.

Ví dụ một nhà đầu tư ETF E1VFVN30 đang lăn tăn không biết có nên đầu tư vào Bitcoin hay không vì rủi ro biến động giá của nó lớn.

Dashboard cho phép nhà đầu tư lựa chọn:

• Quỹ nền tảng

• Và 3 danh mục với tỷ trọng Bitcoin trong danh mục khác nhau do nhà đầu tư tự đặt.

Và kết quả:

3. Kết

Có thể nói rằng nhờ Claude Code mà tôi đã hoàn thành được mong ước của mình bấy lâu nay.

Một cái dashboard miễn phí mà ai ai cũng có thể dùng được, không cần phải mất công đi lên mạng tìm dữ liệu, không cần phải loay hoay nhắm mắt đầu tư đại rồi tính sau.

Nếu bạn thấy hay thì hãy chia sẻ cho mọi người biết đến.

Nếu bạn muốn có thêm chức năng nào đó, hay là muốn báo lỗi trên dashboard, thì đừng ngại nhắn tin với tôi. Tôi sẽ cố gắng thêm thật nhiều “đồ chơi” cho mọi người.

Có bạn là fan của Dragon Capital nhắn tin hỏi về việc: thay vì đầu tư vào quỹ mở cổ phiếu DCDS trong bối cảnh hiện tại thì gửi tiền vào quỹ mở trái phiếu DCIP rồi từ từ quy đổi sang DCDS sau. Không tốn phí mua/bán, chịu thuế 0,1% dựa trên giá trị quy đổi nên không có vấn đề gì với bạn. Bạn ấy sợ rằng thị trường cổ phiếu có thể còn đi xuống trong tương lai nữa và lãi suất có thể sẽ tiếp tục tăng cho nên không muốn đầu tư trong thời điểm hiện tại.

Bài viết này không nhận xét phương án của bạn đó là đúng hay sai bởi vì tôi cho rằng, trong đầu tư, ai thấy hợp với cách nào thì cứ làm theo cách đó. Đầu tư vào cái tài sản nào mà thấy ngủ không ngon, sống không thoải mái… thì tốt nhất đừng làm.

Quay về thực tại. Môi trường lãi suất tăng làm cho nhu cầu tìm kiếm nơi trú ẩn cũng tăng theo. Có người thích gửi tiết kiệm ngân hàng, có người mua chứng chỉ tiền gửi hoặc tìm quỹ trái phiếu.

Trong thời kỳ lãi suất tăng kèm theo thị trường chứng khoán lình xình như này, nếu fan Dragon Capital sợ thị trường cắm đầu thì có thể thiết lập combo DCIP + DCDS như trên. Tiền gửi hết vào DCIP rồi tới kỳ thì chuyển đổi sang DCDS.

Đầu tiên, nó được lợi về mặt tinh thần. Không lo sợ khi mọi thứ trở nên xấu đi nếu bạn chỉ có duy nhất 1 loại tài sản có rủi ro cao trong danh mục, như DCDS.

Thứ hai, đầu tư ở Việt Nam tốt nhất là nên có đi kèm thêm khoản tiết kiệm.

Lấy ví dụ về việc nếu có một cục tiền thật lớn, nhà đầu tư sẽ phân vân giữa việc:

• Phương pháp 1: All in hết vào quỹ DCDS hay là

• Phương pháp 2: Chia ra DCA mỗi tháng, tiền dư thì gửi lấy lãi.

Cách đọc Heatmap ở trên:

• Hàng dọc bên trái 2 năm, 5 năm, 10 năm… là thời gian nắm giữ cho đến lúc bán. Là giả định All in rồi X năm sau bán.

• Hàng ngang ở trên: 3 tháng, 6 tháng… tương đương với số tháng DCA.

Ví dụ, ô 2 năm - 18 tháng (ở góc trên bên phải) = 60%. Chúng ta sẽ hiểu là nhà đầu tư này phân vân:

• All in rồi 2 năm sau bán hay là,

• DCA 18 tháng rồi dừng. Chờ 6 tháng sau, là đủ thời gian 2 năm, thì bán.

• Và có tỷ lệ là 60% và con số n = 1014. Có nghĩa rằng phương pháp All in thắng 60% trong số 1014 kịch bản đã xảy ra.

—

Theo thông tin từ Heatmap ở trên, xác suất mà bạn thực hiện phương pháp 1 rồi chiến thắng ở mốc ngắn và trung hạn chỉ cao hơn phương pháp 2 có 10% trong hơn 1000 trường hợp.

Giả sử xem xét quá trình đầu tư DCDS trong 12 tháng trong xuyên suốt mọi trường hợp từ trước đến nay.

Nếu bạn hên, gặp kịch bản rất tốt, thì việc all in vào DCDS trong một lần có khả năng thắng và thắng rất nhiều, biểu đồ kéo sang bên phải nhưng mà càng về mốc đó thì nó càng hiếm xảy ra. Ví dụ mốc +118% trên biểu đồ, nó chỉ xuất hiện 1 lần trong 1066 kịch bản.

Đa số trường hợp là tập trung quanh những cột Xanh Đỏ cao kia.

—

Như bài viết cũ tôi từng viết năm 2021 về việc “Chứng chỉ quỹ ETF, mua từng tháng hay “all-in”?” Dù dữ liệu tính toán ra con số rất đẹp, mọi thứ đều ủng hộ cho việc phương pháp all in, nhưng mà tôi khuyên bạn là ở Việt Nam thì chúng ta nên DCA cho dù thị trường có tốt đến đâu đi chăng nữa.

Ổn định tâm lý nên là cái mà chúng ta quan tâm, chứ không phải là sợ bị mất lợi nhuận.

Những ai chỉ “đi ngang” thị trường, chỉ tiếp cận thông tin online mà không thực sự sống chết với thị trường, nói trắng ra là kiểu người không có đầu tư nhưng thích nói về chuyện đầu tư… thì sẽ bị những con số đẹp kia đánh lừa rồi cho rằng cứ all in trong dài hạn là thắng.

Họ không “chơi”, nên không có hiểu.

Không những vậy, từ ngày có AI xuất hiện là ai cũng nghĩ rằng họ là “hổ mọc thêm cánh”.

Tôi tưởng nhà đầu tư sử dụng AI để giúp việc đầu tư tốt hơn, nhưng sau một thời gian thì tôi thấy rằng họ dùng AI để chém gió, để phân tích theo hướng có lợi cho quan điểm của họ, rồi đi show quan điểm cho người khác thấy… rốt cuộc là bây giờ chuyên gia trên mạng ngày càng nhiều, đi đâu cũng thấy chuyên gia nói chuyện trên trời dưới đất, những chuyện mà tôi dù có đọc cũng không hiểu đó là gì dù tôi sống chết với thị trường qua bao mùa Bull/Bear.

Vấn đề ở đây là chưa chắc gì họ đã dùng những thông tin mà họ đăng tải để mang vào đầu tư. Họ cho lời khuyên, nhưng họ không làm theo những lời khuyên ấy. Họ không có sống chết với những gì họ viết. Họ không có đặt tiền bạc, danh dự cá nhân vào những gì họ truyền tải cho nên mức độ chịu trách nhiệm rất thấp. Có bị gì thì đó là “do bạn”.

Lời khuyên của tôi là: nếu bạn đọc bài, xem video của ai nói về đầu tư mà không thấy lịch sử người ta đầu tư cái gì thì nên cẩn thận. Thời đại AI bây giờ ai cũng có thể làm chuyên gia tư vấn đầu tư. Rất nguy hiểm.

—

Và cái quỹ DCIP mà tôi viết trong bài này dành cho những fan đang đầu tư vào Dragon Capital vì nó có thể phù hợp cho kế hoạch DCA DCDS của họ.

Những ai không phải là fan của Dragon Capital hay là trước giờ chưa đụng vào thể loại quỹ mở trái phiếu này, thì tôi cũng khuyến khích đọc chơi cho biết.

Bản thân tôi lúc viết bài này không có đầu tư vào bất kỳ sản phẩm nào của nhà Dragon Capital. Cho nên mọi nhận xét ở đây đều là trung lập.

(Bài viết này khá dài, sai sót về con số trong lúc nhập dữ liệu từ file báo cáo là không thể tránh khỏi nhưng không thay đổi về tính chất của quỹ)

Đầu tiên là đi giải phẫu danh mục của họ dựa theo báo cáo tài chính năm 2025 của DCIP được đăng tải ngày 11/03/2026.

2. Danh mục của DCIP

Phong cách quỹ mở trái phiếu ở Việt Nam có 3 lớp để phục vụ cho hoạt động của họ: phải tối đa hóa thu nhập lãi định kỳ trong khi duy trì thanh khoản để xử lý lệnh mua/bán chứng chỉ quỹ hằng ngày.

Ba lớp của DCIP đó là:

• Lớp 1: Trái phiếu doanh nghiệp. Đóng vai trò tăng thu nhập cho quỹ, hưởng lợi khi lãi suất tăng như HDB, SHB, VPI, DNSE, Masan. Chiếm tỷ trọng lớn nhất.

• Lớp 2: Chứng chỉ tiền gửi có thể chuyển nhượng và trái phiếu ngắn hạn. Linh hoạt tái đầu tư.

• Lớp 3: Tiền gửi ngân hàng kỳ hạn 3 tháng và không kỳ hạn. Duy trì thanh khoản cho quỹ. Chiếm tỷ trọng nhỏ nhất.

Dựa theo báo cáo tài chính năm 2025 của DCIP thì quỹ có tổng giá trị tài sản ròng (NAV) là 1.342 tỷ đồng, tổng tài sản là 1.368 tỷ đồng.

2.1 Lớp 1 - Trái phiếu (chiếm 52.26% tổng tài sản)

Tương đương ~ 715 tỷ đồng.

Nhóm A: trái phiếu ngân hàng: HDB + SHB = 256 tỷ, tương đương 18,7% tổng tài sản.

Đây là trụ cột thu nhập dài hạn của danh mục. Nhóm này gồm ba trái phiếu ngân hàng với lãi suất thả nổi dài hạn:

• HDB124019 (120 tỷ): LSTC + 2,8%, đáo hạn 07/08/2031

• SHB125010 (19,9 tỷ): LSTC + 3%, đáo hạn 28/02/2032

• SHB125017 (116 tỷ): LSTC + 3%, đáo hạn 28/07/2032

• Lãi (coupon) reset định kỳ, thường là 6 tháng/lần theo LSTC mới.

• Khi Big 4 tăng lãi suất huy động → LSTC tăng theo → coupon của HDB + SHB tự động tăng theo.

• Vì là của ngân hàng phát hành cho nên rủi ro tín dụng thấp hơn doanh nghiệp thông tường.

• Tại mức LSTC 5% của cuối năm 2025 thì HDB đang trả 7,8%/năm và hai trái phiếu của SHB đang trả 8%/năm.

Nhóm B: Văn Phú Invest (VPI124001) = 153 tỷ, tương đương 11,19% tổng tài sản.

Đây là vị thế lớn nhất danh mục.

VPI là doanh nghiệp bất động sản phát hành trái phiếu năm 2024 với năm đầu cố định 11%. Từ năm 2 chuyển sang LSTC + 4%, mức spread cao nhất toàn bộ danh mục, phản ánh rủi ro tín dụng cao hơn.

Tài sản đảm bảo lô trái phiếu trên là: 16,5 triệu cổ phiếu VPI và bất động sản của công ty TNHH MTV Hùng Sơn. Đây là loại tài sản đảm bảo chấp nhận được nhưng mà nó không phải tài sản “cứng”.

Tại mức LSTC 5% cuối năm 2025, doanh nghiệp đang trả 9%/năm. Đây là nguồn lãi lớn nhất trong danh mục trái phiếu.

Nhóm C: Masan = 104,5 tỷ, tương đương 7,64% tổng tài sản.

Gồm hai trái phiếu Masan (MSN123008 + MSN123009). Đáo hạn tháng 02/2028.

Năm đầu lãi cố định, sau đó chuyển sang LSTC + 3,975%. Coupon cao thứ hai trong danh mục, chỉ sau VPI (+4%). Tại LSTC = 5%, hai trái phiếu này đang trả coupon 8,975%/năm.

Nguồn thu nhập ổn định, và khi mà LSTC tăng thì coupon của Masan cũng tự động leo thang cùng cơ chế với nhóm ngân hàng nhưng coupon cao hơn.

Nhóm D: DNSE 115,6 tỷ, tương đương 8,45% danh mục

DNSE là công ty chứng khoán phát hành trái phiếu cùng cơ cấu là “năm đầu cố định, từ năm thứ 2 trở đi thì thả nổi”.

Thông tin trái phiếu có thể tham khảo trên nền tảng EntradeX của DNSE.

• DSE125004 (55,3 tỷ): đáo hạn 15/01/2027. Tại thời điểm phân tích, trái phiếu này đã ở giai đoạn thả nổi, đang trả coupon 8,7%/năm.

  

• DSE125018 (60,3 tỷ): phát hành 27/10/2025, đáo hạn 27/10/2027. Năm đầu cố định 8,3%, từ 27/10/2026 chuyển sang LSTC + 3,5%.

Nhóm E: Trái phiếu sắp đáo hạn. BAF + CII + KBC. 85 tỷ, tương đương 6,25% tổng tài sản.

Ba trái phiếu này đều mang lãi suất cố định 10 - 10,5%/năm. Mức rất hấp dẫn nhưng đều đáo hạn trong Quý 3 năm nay. Khả năng Dragon Capital sẽ tái đầu tư vào thị trường ở mức lãi suất cao hơn khi đến hạn.

2.2 Lớp 2 - Chứng chỉ tiền gửi (chiếm 34,35% tổng tài sản)

Tương đương ~ 470 tỷ đồng.

Danh mục chia làm 2 lớp:

• ~ 340 tỷ đáo hạn trong năm 2026.

• 130 tỷ đáo hạn trong năm 2027.

Đây là nguồn vốn liên tục luân chuyển. Khi đáo hạn, Dragon Capital sẽ tái đầu tư ngay vào chứng chỉ tiền gửi mới ở mức lãi suất thị trường. Trong bối cảnh lãi suất đang tăng, mỗi lần cuốn chiếu là có một đợt lãi suất cao hơn.

Thu nhập lãi chứng chỉ tiền gửi năm 2025 là 27,75 tỷ trên 400 tỷ (trung bình), tương đương mức 6,9%/năm.

2.3 Lớp 3 - Tiền gửi ngân hàng (chiếm 9,13% tổng tài sản)

Thu nhập lãi tiền gửi thực tế năm 2025 là 23 tỷ đồng.

2.4 Thu nhập thực tế năm 2025

Lý do lãi trái phiếu năm 2025 giảm so với năm 2024:

Danh mục 2024 giữ nhiều chứng chỉ tiền gửi và tiền gửi kỳ hạn ngắn hơn (chiếm 28% và 32% danh mục), lãi suất thị trường giai đoạn đó còn cao sau chu kỳ tăng lãi suất 2022-2023.

Trong năm 2025, Dragon Capital đã tái cơ cấu mạnh sang trái phiếu doanh nghiệp. Hy sinh một phần thu nhập ngắn hạn để neo lấy cái coupon lớn hơn trong dài hạn.

2.5 Tóm lại

Dựa theo báo cáo tài chính 2025, hơn 46% danh mục của DCIP là trái phiếu có coupon thả nổi neo theo lãi suất tham chiếu. Mỗi lần ngân hàng nhà nước để lãi suất tiếp tục leo thang thì các trái phiếu này sẽ tự động nhận coupon cao hơn trong kỳ trả lãi tiếp theo.

426 tỷ (chứng chỉ tiền gửi và trái phiếu BAF, CII, KBC) đáo hạn. Đây là lượng vốn mà Dragon Capital sẽ triển khai trực tiếp vào công cụ có lãi suất cao hơn trong năm nay.

130 tỷ năm 2027 là của Home Credit, thêm một đợt tái đầu tư nữa ở mặt bằng lãi suất năm 2027.

Masan tiếp tục nằm trong danh mục đến 2028, coupon thả nổi ở mức LSTC + 3,975% trong suốt giai đoạn này.

Tổng cộng Dragon Capital có 556 tỷ vốn luân chuyển trong 2026-2027 để liên tục tái đầu tư, nhà đầu tư dài hạn nắm giữ qua cả hai năm sẽ hưởng lợi kép từ hai đợt tái đầu tư này.

3. Tình hình hoạt động của DCIP

3.1 Khủng hoảng 2022-2023

Nói đến trái phiếu là chúng ta không được quên vụ khủng hoảng 2022-2023.

Đây cũng là thông tin dành cho những ai từ trước đến nay chưa biết quỹ mở trái phiếu là gì. Cần phải biết những sự kiện này có thể xảy ra, chứ không phải nhắm mắt chơi xong đến lúc vỡ lỡ thì tháo chạy.

Đầu tiên là Tân Hoàng Minh và Vạn Thịnh Phát.

Hàng loạt trái phiếu bất động sản bị đình chỉ giao dịch, nhà đầu tư hoảng loạn rút tiền khỏi các quỹ trái phiếu trên diện rộng. Cái tên nổi bật nhất ở đây chính là TCBF.

Thị trường thứ cấp gần như đóng băng. Thanh khoản cạn kiệt đẩy giá trái phiếu giảm mạnh bất kể chất lượng trái phiếu đó như thế nào đi chăng nữa.

Áp lực rút vốn khiến các quỹ trái phiếu phải bán tài sản trong khi thị trường gần như không có người mua. Gây ra lỗ mark-to-market. NAV/CCQ của nhiều quỹ tụt giảm mạnh trong thời gian này là như vậy. Mà giá càng giảm thì nhà đầu tư càng kéo nhau bán.

DCIP cũng trải qua thời kỳ tương tự nhưng không bị tác động mạnh như TCEF:

Khi mà ngân hàng nhà nước tích cực hỗ trợ thị trường trái phiếu doanh nghiệp trong 2023 thì NAV phục hồi mạnh trở lại, đưa tổng tăng trưởng cả năm 2023 lên mức 7,24% cao nhất trong 3 năm gần đây.

—

3.2 So sánh với lãi tiết kiệm ngân hàng

Tiếp theo, so sánh với lãi suất tiết kiệm ngân hàng.

Sử dụng thước đo là lãi suất tiết kiệm kỳ hạn 12 tháng.

Nhỉnh hơn nhưng mà gửi tiết kiệm 12 tháng tại ngân hàng có hai hạn chế:

1. Rút trước hạn. Trong khi đó, DCIP cho phép giao dịch mua/bán CCQ mỗi ngày làm việc. Chỉ chịu thuế 0,1%.

2. Không hưởng lãi kép linh hoạt. Người gửi tiền chỉ có thể gửi lại sau khi đáo hạn. DCIP tự động tái đầu tư toàn bộ vào danh mục mới, tạo hiệu ứng lãi kép liên tục.

—

3.4 Số lượng nhà đầu tư

Trong báo cáo tài chính 2025 của DCIP có 21.962 nhà đầu tư.

Có 30 nhà đầu tư kiểm soát 41,31% tổng tài sản quỹ, tương đương 554 tỷ đồng. Đây là các big boys, tổ chức tài chính, doanh nghiệp hoặc cá nhân siêu giàu đang sử dụng DCIP như một kênh quản lý tiền mặt ngắn và trung hạn.

Đây là một yếu tố tích cực vì các tổ chức chuyên nghiệp lúc nào cũng có bộ phận phân tích độc lập trước khi gửi cả trăm tỷ của người ta vào bất kỳ sản phẩm nào. Nói nôm na, người giàu người ta không sợ thì tại sao mình phải sợ?

Mặt trái ở đây là nếu một trong 30 nhà đầu tư lớn kia quyết định rút vốn đột ngột thì quỹ sẽ phải xử lý lệnh mua lại lên đến chục tỷ trong một ngày.

—

Đối với những nhà đầu tư cân nhắc gia nhập từ giữa 2026 trở đi thì họ đang bước vào đúng thời điểm danh mục được cơ cấu tốt để hưởng lợi từ chu kỳ tăng lãi suất.

4. Tại sao lãi suất tăng lại là TIN TỐT

Hầu hết nhà đầu tư nghe tin ngân hàng tăng lãi suất là ngay lập tức rút tiền khỏi quỹ trái phiếu rồi kết luận “lãi suất tăng cao thì gửi tiết kiệm cho chắc”.

Tuy nhiên, DCIP, hay các quỹ mở trái phiếu được thiết kế để hưởng lợi từ chu kỳ tăng lãi suất.

4.1 Lãi suất thả nổi

Nguyên lý cơ bản ở đây là:

Một trái phiếu có lãi suất cố định, ví dụ như BAF 10,5%/năm, đáo hạn tháng 07/2026.

Dù thị trường thay đổi thế nào thì người nắm giữ nó cũng chỉ nhận đúng 10,5%/năm. Khi lãi suất thị trường tăng lên 11% thì trái phiếu này trở nên kém hấp dẫn.

“Tại sao tôi phải mua cái trái phiếu lãi suất 10,5%/năm trong khi người ta đang bán 11%/năm trên thị trường?”

Vì thế, giá thị trường của nó sẽ giảm để tạo ra lợi suất tương đương 11% cho người mua mới. Trong trường hợp này thì giá trị tài sản của quỹ sẽ giảm vì định giá trái phiếu giảm nhưng đây chỉ là biến động nhất thời mà thôi, đến kỳ đáo hạn thì sẽ y như cũ.

Còn với trái phiếu thả nổi thì hoạt động ngược lại.

Coupon của nó không cố định mà được tính bằng lãi suất tham chiếu + spread.

Khi lãi suất tham chiếu tăng thì coupon tự động tăng theo.

4.2 Danh mục DCIP có bao nhiêu trái phiếu thả nổi?

Mỗi lần LSTC tăng 0,5% thì 629 tỷ trong danh mục sẽ nhận coupon cao hơn 0,5% trong kỳ reset tiếp theo. Tức là có thể thêm 3 tỷ thu nhập.

Ví dụ trường hợp VPI khi LSTC tăng 1%.

• Hiện tại là 5% → VPI trả 5% + 4% = 9%/năm → 13,7 tỷ/năm

• Tương lai 5,5% → VPI trả 5,5% + 4 % = 9,5% → 14,5 tỷ/năm

• Nếu LSTC tăng lên 6% → VPI trả 6% + 4 % = 10% → 15,3 tỷ/năm

4.3 Chứng chỉ tiền gửi trong bối cảnh lãi suất tăng

Không giống trái phiếu thả nổi tự điều chỉnh khi tới kỳ thì chứng chỉ tiền gửi và tiền gửi có kỳ hạn là công cụ trả lãi suất cố định với kỳ hạn rất ngắn.

• Tháng 01-03/2026: 10 tỷ tiền gửi HDBank + 60 tỷ tiền gửi VPBank + 50 tỷ chứng chỉ tiền gửi VPBank đáo hạn → Dragon Capital sẽ tái đầu tư ở lãi suất mới

• Tháng 04/2026: 10 tỷ chứng chỉ tiền gửi Home Credit đáo hạn → tái đầu tư

• …

Mỗi lần đáo hạn là một lần Dragon Capital sẽ có lãi suất mới cao hơn vào danh mục.

4.4 Cơ chế chống điều chỉnh giảm giá

Khi lãi suất thị trường tăng 1%, giá của một trái phiếu mà chi trả coupon cố định sẽ giảm tương ứng với thời hạn của nó.

Ví dụ một quỹ trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm có thời hạn còn lại đến khi đáo hạn là 8 năm. Khi lãi suất tăng 1% → NAV sẽ giảm ~ 8%. Đây là lý do các nhà đầu tư nước ngoài lo ngại khi đầu tư vào quỹ mở trái phiếu hay trái phiếu có kỳ hạn dài mà chúng ta đọc báo hay thấy.

Nhưng ở Việt Nam ta, cụ thể là DCIP, trái phiếu có lãi suất thả nổi. Vì coupon được điều chỉnh theo từng kỳ cho nên giá thị trường của nó luôn gần với mệnh giá.

Trong danh mục của DCIP có 3 cái trái phiếu trả lãi cố định là BAF, CII và KBC. Còn 6 tháng đến lúc đáo hạn. Nhưng mà với thời hạn này thì dù lãi suất tăng mạnh đến đâu thì việc điều chỉnh giảm giá cũng không phải là vấn đề lớn vì nó chỉ là con số trên giấy mà thôi, đến kỳ đáo hạn nó tự triệt tiêu đi.

Trong báo cáo của DCIP có ghi rằng lãi suất biến động 1% làm NAV thay đổi khoảng 3,9 tỷ trên tổng NAV 1.342 tỷ. Là chỉ có 0,29%.

Có thể nói là quỹ này gần như miễn nhiễm với rủi ro tăng lãi suất hay rủi ro biến động giá trái phiếu.

4.5 Bức tranh toàn cảnh

Lãi suất thị trường tăng:

→ Coupon thả nổi tự tăng theo LSTC.

→ Chứng chỉ tiền gửi và tiền gửi ngắn hạn tái đầu tư ở mức lãi suất mới.

→ Thời gian đến lúc đáo hạn của trái phiếu trả lãi cố định (BAF, CII và KBC) ngắn: giá ít bị ảnh hưởng.

→ Thu nhập lãi tự động tăng khi tới kỳ và khi tái đầu tư

→ NAV/CCQ tăng trưởng bền vững, càng có lợi khi lãi suất tăng.

4.6 Giả sử gửi tiết kiệm

Kịch bản ở đây là: nếu bạn có 500 triệu, kỳ hạn đầu tư 12 tháng, lãi suất tiết kiệm 7%.

Quan điểm cá nhân:

Trong môi trường lãi suất đang tăng và chưa đạt đỉnh, DCIP có lợi thế hơn tiết kiệm ngân hàng vì:

1. Không bị cố định lãi suất ở mức hiện tại.

2. Duy trì thanh khoản mà không phải lo vấn đề rút trước hạn.

3. Lãi kép liên tục thay vì gián đoạn theo kỳ hạn.

Tiết kiệm ngân hàng chỉ chiếm ưu thế khi lãi suất đã đạt đỉnh và bắt đầu giảm.

Dragon Capital xếp DCIP vào mục quỹ trái phiếu nhưng cá nhân tôi thì thấy đây giống như là phiên bản nâng cấp của gửi tiết kiệm ngân hàng. Lãi suất thấp hơn quỹ trái phiếu nhưng bù lại nó tự do hơn và ít chi phí hơn.

5. Những nước đi có thể sai

Phần 4 bàn về cái TỐT, thì phần 5 bàn về cái XẤU.

5.1 VPI

Cái đáng lo ngại nhất là VPI124001.

Vị thế lớn nhất 153 tỷ ~ 11,2% tổng tài sản cho thấy quỹ tập trung vào VPI nhất.

Với coupon LSTC + 4%: không ai tự nhiên trả thêm 4%. Con số này cho thấy là nhà đầu tư đòi hỏi phần bù rủi ro cao hơn vì rủi ro tín dụng với Văn Phú Invest. Đây là doanh nghiệp bất động sản quy mô trung bình, có niêm yết trên HOSE, hoạt động chủ yếu ở phân khúc nhà ở và khu đô thị ở phía Bắc. Không thuộc nhóm “too big to fail”, cũng không phải doanh nghiệp nhỏ không tên tuổi.

Trái phiếu VPI124001 được đảm bảo bằng:

• 16,5 triệu cổ phiếu VPI của chủ tịch Tô Như Toàn.

• Bất động sản của công ty TNHH MTV Hùng Sơn.

Cổ phiếu có tính thanh khoản cao hơn bất động sản trên giấy nhưng lại có giá trị biến động cùng chiều với khả năng trả nợ của VPI. Nếu VPI gặp khó khăn tài chính, giá cổ phiếu sẽ giảm… đảm bảo sẽ thấy mất giá ngay thời điểm thấy cần nó nhất.

Còn bất động sản Hùng Sơn: kết quả thu hồi hên xui, thường 1-3 năm.

Với NAV của DCIP là 1.342 tỷ và giá trị trái phiếu VPI 153 tỷ.

Kịch bản xấu chỉ xảy ra trong lý thuyết. Thực tế là cho dù VPI vỡ nợ, Dragon Capital vẫn có khả năng thu hồi một phần qua thương lượng, tái cơ cấu hoặc phát mãi tài sản. Mức thiệt hại thực tế thấp hơn nhiều, khả năng rơi vào 4,6% NAV.

Còn bàn đến chuyện VPI có vỡ nợ hay không trong 12 tháng tới (thời hạn đáo hạn lô trái phiếu 01/2027) phụ thuộc vào:

• Thanh khoản dự án: Nếu VPI bán được hàng và thu tiền về thì họ có đủ dòng tiền trả nợ. Tín hiệu đầu năm 2026 thì cho thấy là thị trường nhà ở Hà Nội đang tự nhiên có thanh khoản tốt hơn.

• Lãi suất: LSTC tăng làm coupon VPI cao. Tạo áp lực dòng tiền.

Tóm lại là, LSTC + 4% gần như đã đáp ứng phần bù rủi ro mà thị trường đòi hỏi.

5.2 DNSE

Công ty chứng khoán DNSE nổi tiếng với tệp khách hàng trẻ. Không phải tên tuổi lớn như SSI hay VND.

Doanh thu phụ thuộc vào thị trường: phí môi giới, tự doanh, cho vay margin tất cả đều giảm mạnh khi thị trường chứng khoán đi xuống. VNINDEX suy giảm dài có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng trả nợ.

Nếu DNSE vỡ nợ:

5.3 Fund run đồng loạt

30 nhà đầu tư lớn nắm 41% tổng quỹ ~ 554 tỷ.

Nếu 8-10 trong số 30 nhà đầu tư lớn quyết định rút vốn trong cùng một tuần thì sẽ ra sao?

Dragon Capital có một lớp đệm ở đây là 595 tỷ mà không cần phải bán trái phiếu. Chứng chỉ tiền gửi của VPBank, Home Credit có thị trường thứ cấp hoạt động tốt, Dragon Capital có thể bán trước hạn nếu cần.

Nếu mà rơi vào tình huống cực đoan nhất là 30 người kia đồng loạt nghỉ chơi và đòi rút tiền hết trong 5 ngày giao dịch thì vẫn có thể xử lý được, NAV sẽ chịu tổn thất nhẹ. Họ là nhà đầu tư lớn, là các tổ chức không hành động theo bầy đàn như nhà đầu tư cá nhân nên không có gì phải lo ngại.

5.4 Nếu lãi suất hạ thì sao?

Phần 4 tôi kết luận rằng lãi suất tăng thì DCIP sẽ có lợi. Và ngược lại nếu lãi suất giảm thì đây sẽ là bất lợi. Nhưng mà không phải quỹ sẽ thua lỗ. Họ vẫn có thu nhập nhưng mà tốc độ tăng trưởng giá hay hiệu suất mà nhà đầu tư nhận được sẽ thấp hơn.

Mà khi nào ngân hàng nhà nước hạ lãi suất?

• Khi lạm phát thấp. Nhưng trong hiện tại thì lạm phát nước ta rất cao. Cao ở đây là cao từ góc nhìn của người dân chứ không phải con số trên báo cáo của các chuyên gia.

• Khi tăng trưởng GDP chậm lại thì họ sẽ hạ lãi suất để kích thích.

• Áp lực toàn cầu từ FED giảm.

Dưới bối cảnh hiện tại thì tôi không cho rằng từ đây tới cuối năm sẽ có đợt hạ lãi suất. Nhưng mà hiếm khi nào lãi suất nước ta tăng trong thời gian dài. Thường là bùng nổ một đợt 6-9 tháng rồi chậm lại.

5.5 Tóm lại

Không có rủi ro đơn lẻ nào có thể làm quỹ DCIP sụp đổ.

6. Cạnh tranh với các công cụ đầu tư khác

Bên dưới là những công cụ với cách hoạt động gần giống với DCIP.

Thật sự mà nói, tôi chỉ có thể liệt kê vài công cụ để bạn tự đánh giá xem công cụ nào là phù hợp với kế hoạch đầu tư của bạn. Bởi vì không có công cụ nào tốt hơn công cụ nào cả. Nhà đầu tư bắt buộc phải lựa chọn giữa lãi suất cao và tính thanh khoản.

Với những ai thích gửi tiết kiệm thì nên ưu tiên tiết kiệm.

Còn với những ai đang có kế hoạch đầu tư trong ngắn hạn thì nên lựa chọn thanh khoản.

6.1 Gửi tiết kiệm Big 4

6.2 Gửi tiết kiệm ngân hàng tư nhân

Ngân hàng tư nhân luôn niêm yết lãi suất cao hơn Big 4 từ 0,5% đến 2%.

Điều này làm lu mờ lợi thế lợi suất của DCIP. Ví dụ VPB đang trả 6,8%/năm với kỳ hạn 12 tháng. Trong khi đó DCIP hiện tại khoảng 6,2%.

DCIP chỉ vượt trội hơn gửi tiết kiệm ngân hàng tư nhân nếu lãi suất tăng thêm hoặc nhà đầu tư cần rút tiền.

Nhà đầu tư có thể chia làm nhiều sổ để gửi tiết kiệm để giải quyết vấn đề thanh khoản cho nên không có công cụ nào là tốt hơn công cụ nào toàn phần cả. Nhà đầu tư bắt buộc phải đánh đổi thôi.

6.3 Chứng chỉ tiền gửi ngân hàng tư nhân

Lấy ví dụ sản phẩm Super Thịnh Vượng của VPB, giá trị tham gia tối thiểu là 10 triệu đồng thì nhà đầu tư có thể có mức lãi suất như sau:

Còn đây là thông tin từ ACB:

Nếu người chơi muốn bán trước hạn thì bắt buộc phải đóng phí và thuế chuyển nhượng. Vấn đề này còn phụ thuộc vào quy định riêng của mỗi ngân hàng phát hành.

Nếu là người mê tiết kiệm và sợ mang đi đầu tư thì có thể xem đây là lựa chọn trong bối cảnh lãi suất tăng.

6.4 Sinh lời trên số dư tài khoản

Hiện tại, các ngân hàng như VPB, TCB còn cung cấp thêm dịch vụ sinh lời trên số dư tài khoản.

Với hình thức này, người chơi sẽ luôn được tích lãi mà không cần phải quan tâm đến thời hạn gửi tiết kiệm hay là phải đắn đo khi rút trước hạn.

Tuy nhiên, để hưởng mức lãi suất cao thì bắt buộc người chơi phải có thật nhiều tiền. Không có phù hợp với những ai ít vốn hay là đang bắt đầu tính đến chuyện đầu tư.

6.5 DCash Grow của VNDirect

Sản phẩm Dcash Grow đang có mức lãi suất 5%/năm (sau thuế) cho các nhà đầu tư có tài khoản trên VNDirect. Chỉ cần tối thiểu 5 triệu là hệ thống sẽ bắt đầu tính lãi cho người chơi.

Lãi tự động tích hằng ngày, rút nhanh không mất phí, chỉ trong 1 giây. Tính thanh khoản hoàn toàn cao.

Phù hợp cho những ai quan tâm tính thanh khoản, muốn một chỗ gửi tiền trong ngắn hạn để chuẩn bị đầu tư.

6.6 Tự mua trái phiếu doanh nghiệp

Đây là chuyện mà nhà đầu tư cá nhân không nên làm nhất. Thà đầu tư quỹ mở trái phiếu còn hơn.

6.7 Nhà đầu tư nào phù hợp với DCIP?

Trước hết là fan Dragon Capital và có kế hoạch chuyển đổi qua DCDS hoặc là danh mục cần sự cân bằng giữa quỹ mở trái phiếu và quỹ mở cổ phiếu như combo DCIP rồi chuyển đổi sang DCDS mà tôi đề cập.

Dành cho người chưa có nhu cầu sử dụng tiền để đầu tư trong ngắn hạn. Còn muốn lợi nhuận cao trong tương lai thì phải mang vô đầu tư chứ không để trong đây.

Quỹ này không phù hợp với những ai:

• Cần đảm bảo 100% vốn. Đây là chuyện viễn vông trong thế giới đầu tư.

• Kỳ vọng gửi vào sau đó 3 tháng rút ra.

• Cần tiền mặt ngay lập tức.

7. Quan điểm cá nhân

Với những ai đang có suy nghĩ đầu bài, là fan của Dragon Capital, muốn có một nơi để giữ cục tiền rồi sau đó DCDA vào DCDS thì DCIP là lựa chọn hợp lý vì nó không bị tốn chi phí mua bán (nhưng chịu thuế 0,1% dựa trên giá trị quy đổi) và có sự liền mạch trong hệ sinh thái của Dragon Capital.

Cá nhân tôi thì không lựa chọn hình thức đầu tư vào quỹ mở trái phiếu DCIP vì thấy không phù hợp với bản thân. Tôi quan tâm đến tính linh hoạt hơn là lợi nhuận.

Dcash Grow của VNDIRECT từ ngày 16/03/2026 là đang trả lãi suất sau thuế 5%/năm.

• Thuế của Dcash Grow đã khấu trừ vào lãi.

• Còn 0,1% thuế của DCIP đánh vào giá trị quy đổi (hoặc bán).

DCIP chỉ thực sự thắng thế khi bạn xác định gắn bó dài hạn với các sản phẩm của Dragon Capital như là muốn có một danh mục 20% DCIP hoặc 80% DCDS chẳng hạn.

Bạn gửi vào DCIP 3 tháng, chắc chắn sẽ có hiệu suất tốt hơn tôi sử dụng Dcash Grow. 6 tháng thì khả năng số tiền lời sẽ nhiều hơn Dcash Grow đến 15%.

Trong khi đó, tôi chấp nhận hy sinh một phần nhỏ lợi nhuận để đổi lấy sự linh hoạt, có thể bung tiền lúc tôi cần, đầu tư vào những loại tài sản tôi muốn mà không phải chờ đợi.

Và như những gì tôi đề cập. Không có đúng/sai ở đây. Chúng ta nên lựa chọn sản phẩm nào phù hợp với chúng ta nhất. Đừng vì thấy người khác làm gì là phải vội vàng làm theo.

Có một người nông dân già cứ đến tháng 12 hằng năm là ông ra vườn chôn những củ hoa tulip.

Hàng xóm thấy lạ mới hỏi rằng: "Tại sao đang mùa đông mà đi chôn xuống làm gì?”

Ông cười rồi nói: “Tôi không trồng hoa cho mùa đông. Tôi trồng hoa cho mùa xuân”

Củ hoa tulip có một đặc tính độc lạ là nó bắt buộc phải trải qua một giai đoạn lạnh thì mới có thể nở hoa vào mùa xuân. Nếu trồng tulip vào mùa xuân hay hè thì nó sẽ không có nở. Nhìn thì thấy vô lý, nhưng thực ra đó là điều bắt buộc phải làm nếu muốn có hoa vào mùa xuân.

Không trải qua mùa đông lạnh giá, củ tulip không thể nở hoa.
Bear Market không phải là thảm họa vì có nó thì mới có “mùa xuân”

Đã biết bao lần tôi viết về chủ đề đầu tư trong Bear Market và chưa có bao giờ tôi thấy được “ánh sáng ở cuối con đường” trong khi viết những bài đó.

—

Bông Hoa số 1

Tháng 12 năm 2018: “Quà tặng từ Bear Market”

Mọi thứ hồi đó rất tăm tối, không có một tia sáng nào cho tôi thấy con đường lúc đó tôi đi là đúng cả. Không hề có một yếu tố nào cho thấy rằng mùa xuân đang đến. Chỉ có bão tố của mùa đông.

Lúc đó, tôi tự hỏi mình rằng liệu có đang đặt niềm tin nhầm chỗ không. Tôi còn gọi đây là “ván cược tiền ảo 2018”. Bởi vì nó không hề dựa trên một nền tảng nào cả ngoại trừ cái biểu đồ WS Cheat Sheet.

Danh mục DCA thì đang âm 50%… vậy mà tôi vẫn dám viết lên những dòng sau đây:

• Bear market là “món quà” giúp đầu tư với giá rẻ hơn, nhưng đại đa số lại không nghĩ như vậy mà làm ngược lại: mua cao, bán thấp.

• “Gieo đúng hạt và kiên nhẫn ngồi chờ”.

• Bear market là thời gian để nhìn lại bản thân, học hỏi và hiểu rõ bản thân hơn. Đây là những “quà tặng ẩn” mà bull market không có.

—

Bông Hoa số 2

Tháng 05/2022: “Đầu tư ngay hay là gửi tiết kiệm chờ thời?”

Tháng 12/2022: “Vượt qua nỗi sợ hãi bear market”

Lại một thời kỳ đen tối khác và cũng một lần nữa không hề có một ánh sáng nào cho tôi thấy rằng mùa xuân sẽ tới.

Tôi chỉ biết viết rằng:

• Tâm lý đám đông nguy hiểm: Nhà đầu tư thường hoảng loạn bỏ chạy trong Bear Market, dẫn đến vòng xoáy “buy high, sell low”.

• Warren Buffett làm ngược lại đám đông: Viết bài “Buy American. I Am.” ngay giữa khủng hoảng 2008: “Hãy biết sợ hãi khi người khác tham lam và tham lam khi người khác sợ hãi”.

• Cách vượt qua nỗi sợ: Hình dung lợi nhuận sẽ nhận được khi giá quay về đỉnh cũ. Ví dụ ETF E1VFVN30 giảm 38%. Mua lúc đó, khi hồi phục về đỉnh cũ sẽ lời hơn 60%.

  

• Điều kiện để DCA: Nếu không lo lắng tương lai, nhà ở ổn định, không nợ nần, có tiền để dành thì hãy DCA ngay.

Danh mục DCA của tôi thời điểm này giảm 40% giá trị.

Dù không hề có dấu hiệu nào cho thấy tình hình sẽ tốt đẹp hơn nhưng tôi vẫn giữ hy vọng rằng tươi lai sẽ tươi đẹp trở lại.

Ngoài việc này ra thì tôi không biết phải hy vọng gì ở thị trường. Có thể gọi là niềm tin mù quáng cũng được.

—

Tháng 02/2023: “Để chiến thắng trong bear market”

Đây là một bài viết hay vì hồi đó lời khuyên của vị chuyên gia trong bài bị "gạch đá” rất nhiều.

Bởi vì hồi đó mọi thứ rất là tiêu cực. Cái gì cũng thê thảm hết.

Hồi đó mà nói chuyện đầu tư, khéo bị người khác chửi khùng.

Nhưng tôi lại tự đi hack não mình và lấy dữ liệu viết bài…

• Thí nghiệm Phương án A vs B: Phương án B (thị trường tăng chậm hơn nhưng có bear market sâu -48%) lại cho lợi nhuận cao hơn Phương án A nhờ DCA liên tục. Kết quả: B lời 58% vs A lời 52%.

• Lý giải: DCA trong bear market giúp giảm giá trung bình, khi thị trường phục hồi thì hưởng lợi nhuận cao hơn.

• Số liệu thực tế: Phương án A = VN30 từ 2014–2017, Phương án B = VN30 từ 2018–2021 (bao gồm cả giai đoạn sụt giảm).

• Kết luận: “Nếu muốn kiếm tiền, hãy đi hướng khác người. Đừng chần chừ nữa, hãy DCA ngay hôm nay.”

Bạn nghĩ tôi biết tương lai sẽ tăng trở lại?

Thật ra tôi đã tự đi tìm thông tin để củng cố niềm tin rằng thị trường sẽ tăng trở lại. Tự tạo cho mình một cái “áo phao” để tiếp tục nổi chứ không thể suy nghĩ được gì nữa bởi vì lúc đó là đã DCA xong hết rồi, không có đường lui nữa.

—

Bông Hoa số 3

Tháng 04/2025: “Vực dậy tinh thần trong Bear Market”

Thời kỳ ông Trump đòi áp thuế quan nhưng tôi cho rằng đó là lúc để đầu tư tốt nhất (thời gian này tôi không có Bitcoin vì chuyển sang mua cổ phiếu nhưng ý nghĩa cũng tương tự).

• Ẩn dụ khu vườn “Xuân Hạ Thu Đông”: Kinh tế cũng có chu kỳ, đừng sợ thu đông, chỉ cần rễ cây (nền tảng đầu tư) không bị chặt đứt thì mọi thứ vẫn ổn.

• Thay vì lo “mất bao nhiêu” thì hãy nghĩ “lời bao nhiêu khi về đỉnh cũ”.

• Công thức: Giảm tiền khi thị trường tăng nóng → Tăng tiền khi thị trường đi xuống.

Tôi chỉ có thể bám víu vào một niềm tin mù quáng duy nhất: “Cái gì đi xuống thì cũng sẽ đi lên trở lại” và xem đó là cái “áo phao” để có thể trụ được tới ngày “mùa xuân” đến.

Chỉ duy nhất một thời điểm mà tôi bỏ qua việc thêm tiền đầu tư trong lúc thị trường giảm, đó chính là hồi COVID. Tôi không thể áp dụng logic trên bởi vì vấn đề sinh tồn được đặt lên cao nhất, phải giữ tiền vì đầu tư không còn quan trọng trong thời đó nữa.

Ở thời điểm hiện tại, tôi không hề có một bằng chứng hay số liệu nào có thể thuyết phục bạn rằng thời điểm này đầu tư là vô cùng tốt ngoại trừ những bài viết cũ và cái niềm tin có phần mù quáng rằng rồi mọi thứ sẽ trở nên tốt đẹp hơn.

Nhưng, nếu bạn thích thì hãy đi cùng tôi một chuyến này. Cùng trải qua những nỗi buồn của mùa đông, rồi biết đâu 1-2 năm sau chúng ta sẽ được tận hưởng cái mùa xuân tươi đẹp hằng mong ước thêm một lần nữa.

-

P/S: Bear Market nào cũng sẽ có những thời điểm làm chúng ta nghĩ rằng thị trường sắp tăng trở lại và làm chúng ta FOMO theo… nhưng thật sự mà nói, chúng ta cứ đi từ từ theo kế hoạch đã định. Không cần phải vội vàng trong Bear Market.

-
30/03/2026

Bỏ mọi kế hoạch đầu tư hiện tại vì sàn giao dịch tài sản mã hóa Việt Nam chuẩn bị ra mắt. Không còn nắm giữ bất kỳ crypto nào.

Về lại Việt Nam.

—

14/04/2026

Nội dung trong bài viết này là do Claude soạn thảo và tôi không chỉnh sửa bất kỳ nội dung nào.

Lý do tôi viết lên đây vì thấy rất bất ngờ khi nó có thể phân tích chi tiết và đưa ra kế hoạch đầu tư cụ thể dựa theo từng kịch bản trong một thời gian ngắn, không con người nào có thể làm được. Bạn đọc sẽ thấy cách nó suy nghĩ và đối mặt với tình huống thị trường sụp đổ khác với chúng ta.

Để đến được cái bước xuất nội dung như trong bài là phải qua nhiều lần thiết lập hướng dẫn phân tích. Vì mỗi ngày người ta lại phát hiện nhiều cách làm thông minh hơn nên tôi cũng phải liên tục cập nhật “nhà phân tích Claude” này để có thể trở nên tốt hơn vì hiện tại tôi vẫn chưa thấy thỏa mãn.

Danh sách các source để lấy thông tin dùng trong phân tích: https://github.com/shi-rudo/awesome-stock-trading nếu bạn nào muốn làm một con AI tương tự.

—

Tuy nhiên, có một vấn đề mà tôi băn khoăn:

Khi hàng ngàn nhà đầu tư cá nhân và cả các quỹ lớn đều truy vấn cùng một hệ thống dữ liệu, sử dụng cùng các mô hình, việc nhận được một đáp án chung là điều tất yếu.

Người ta gọi đây là: Sự đồng hóa hành vi do thuật toán

Nếu AI khuyên 10,000 người chờ pullback để mua, họ sẽ không đặt lệnh mua ngay lập tức. Khi lực cầu biến mất, giá thực sự sẽ chững lại hoặc giảm. Lúc này, AI lại thấy giá giảm và tiếp tục báo: “Đang có pullback như dự báo”.

Hệ quả: AI không chỉ dự báo tương lai, nó đang tạo ra tương lai bằng cách điều hướng dòng tiền của đám đông theo cùng một kịch bản.

—

Cả chúng ta lẫn AI đều không biết tương lai sẽ ra sao nhưng nghe lời tư vấn từ AI còn có lý hơn nghe tư vấn từ một con người dính thiên kiến và đầy cảm xúc.

Quy trình ở đây không phải đi từ A → Z mà là:

A → B → review → C → review → D → …

Cho nên mỗi tháng tôi sẽ thử cập nhật lại một lần.

Xem trên website (đẹp hơn, dễ đọc hơn trên Substack): https://jumpshare.com/share/S8n4VCHOgqNpg7Zavzbf?b=Sgjn0D7MWRha2K9bAH2d

📊 PHÂN TÍCH ĐẦU TƯ BITCOIN (BTC) - CHIẾN LƯỢC DCA ĐẾN CUỐI 2026

Ngày phân tích: 12 tháng 2, 2026

Phương pháp: Phân tích cơ bản + Phân tích kỹ thuật + Phân tích vĩ mô

Chiến lược: Trung bình hóa chi phí (DCA) từ nay đến 31/12/2026

Nguồn: Tài nguyên awesome-stock-trading + Dữ liệu thời gian thực

📈 TÓM TẮT ĐIỀU HÀNH

Khuyến nghị: 🟡 MUA THẬN TRỌNG - CHIẾN LƯỢC DCA

Bitcoin đang ở giai đoạn điều chỉnh sau khi giảm hơn 50% từ đỉnh $126,000. Mặc dù có rủi ro ngắn hạn, các yếu tố cơ bản dài hạn vẫn mạnh mẽ:

• ✅ Sự chấp nhận từ các tổ chức (Institutional adoption) đang tăng tốc

• ✅ Sự kiện Bitcoin Halving 2028 đang đến gần (giảm nguồn cung)

• ✅ Quy định rõ ràng hơn (ETF, MiCA)

• ⚠️ Nhưng giá đang biến động (volatile) và có rủi ro sụt giảm thêm (pullback)

Chiến lược tối ưu: DCA đều đặn, không tất tay (all-in), chuẩn bị cho chu kỳ halving 2028.

📍 1. TÌNH HÌNH HIỆN TẠI (THÁNG 2/2026)

1.1 Thông tin giá

1.2 Diễn biến gần đây

Dòng thời gian quan trọng:

• Tháng 10/2025: BTC đạt đỉnh ATH $126,000+ 🚀

• Tháng 11-12/2025: Bắt đầu xu hướng giảm 📉

• Tháng 1/2026: Giảm mạnh, kiểm tra mức $78,000

• 05/02/2026: Sụp đổ xuống $60,000 (-15% trong 1 ngày) 💥

• 06/02/2026: Hồi phục lên $71,000 (+11% trong 1 ngày) 📈

• 12/02/2026: Dao động trong khoảng $67,000-$70,000 ⚖️

1.3 Biến động thị trường

Đặc điểm hiện tại:

• 🌊 Biến động cực cao - Có thể dao động $5,000-10,000/ngày

• 📊 Khối lượng giao dịch giảm 30% so với tháng 10-11/2025

• 👥 Nhà đầu tư nhỏ lẻ rút lui - Các nhà đầu tư cá nhân đang dần rời bỏ

• 💧 Thanh khoản giảm - Thanh khoản mỏng đồng nghĩa với các bước giá biến động mạnh

• 🔴 Thanh lý bắt buộc - Hơn 2 tỷ USD bị thanh lý trong tuần trước

🔍 2. PHÂN TÍCH KỸ THUẬT (TECHNICAL ANALYSIS)

2.1 Các mức Hỗ trợ & Kháng cự

🔴 KHÁNG CỰ (Resistance)
$90,000 ─────────── Mức tâm lý + mức bứt phá (breakout)
$80,000 ─────────── Kháng cự chính
$71,000-75,000 ──── Trần giá hiện tại

💰 VÙNG GIÁ HIỆN TẠI: $67,000 - $70,000

🟢 HỖ TRỢ (Support)
$65,000 ─────────── Hỗ trợ phụ
$60,000-62,000 ──── Hỗ trợ mạnh (Đường MA 200 tuần)
$55,000 ─────────── Hỗ trợ quan trọng
$50,000 ─────────── Hỗ trợ lớn (theo một số nhà phân tích)
$40,000-45,000 ──── Kịch bản thị trường giá xuống (Bear case)

2.2 Chỉ báo kỹ thuật

2.3 Phân tích mô hình

Xu hướng:

• ⚠️ Xu hướng giảm ngắn hạn - Đỉnh sau thấp hơn, đáy sau thấp hơn

• 🟡 Tích lũy - Đang trong quá trình tìm đáy

• 📊 Nhịp hồi trong thị trường gấu? - Cần xác nhận bứt phá trên mức $75,000+

Các kịch bản kỹ thuật:

Kịch bản A - Tăng giá (Bullish) (30%)

Điều kiện: Bứt phá $75,000 với khối lượng cao
Mục tiêu 1: $90,000
Mục tiêu 2: $100,000+
Khung thời gian: Quý 2-Quý 3/2026

Kịch bản B - Đi ngang/Tích lũy (Sideways/Accumulation) (50%)

Điều kiện: Giữ vững vùng $60,000-$65,000
Biên độ: $60,000 - $75,000
Khung thời gian: Quý 1-Quý 2/2026, sau đó mới hình thành xu hướng

Kịch bản C - Giảm giá (Bearish) (20%)

Điều kiện: Thủng mốc $60,000
Mục tiêu 1: $50,000-$55,000
Mục tiêu 2: $40,000-$45,000 (trường hợp xấu nhất)
Khung thời gian: Quý 1/2026

💎 3. PHÂN TÍCH CƠ BẢN (FUNDAMENTAL ANALYSIS)

3.1 Động lực Cung & Cầu

Phía Cung (Supply Side)

Phía Cầu (Demand Side)

1️⃣ Sự chấp nhận của các tổ chức (Institutional Adoption)

📊 Lượng nắm giữ của các quỹ ETF (Tháng 2/2026):
- Quỹ iShares Bitcoin Trust của BlackRock: $63 tỷ
- Tổng các quỹ Bitcoin ETF tại Mỹ: $138 tỷ+
- Dòng vốn ròng tháng 1/2026: Đà rút vốn (outflow) đang chậm lại

🏦 Nắm giữ của các doanh nghiệp:
- MicroStrategy (Chiến lược): 713,000+ BTC
- Các ngân hàng lớn: Goldman, JPMorgan, Morgan Stanley đang tham gia
- Cathie Wood (ARK): Đã cắt giảm tỷ trọng nhưng vẫn lạc quan dài hạn

🏛️ Phân bổ của các tổ chức:
- Văn phòng gia đình (Family offices): 74% đã phân bổ vốn
- Cố vấn đầu tư: Khuyến nghị mức 2-5% BTC
- Quỹ hưu trí: Bắt đầu tham gia (401k, IRA)

2️⃣ Dự báo nhu cầu từ các tổ chức

Nhận định: Nếu chỉ 0.5-1% tài sản được quản lý chảy vào BTC → nhu cầu $3-4 nghìn tỷ so với $77 tỷ cung mới = áp lực tăng giá khổng lồ.

3.2 Chu kỳ Bitcoin Halving

Halving 2028 - Chất xúc tác lớn nhất

Thời điểm: Tháng 3-4/2028 (còn khoảng 2 năm)

Thay đổi:

Trước halving 2028:  3.125 BTC/block
Sau halving 2028:    1.5625 BTC/block  (-50%)

Phát hành hàng ngày:
Hiện tại (2026):  450 BTC/ngày
Sau halving:      225 BTC/ngày  🔥

Hiệu suất lịch sử của các kỳ Halving:

Mô hình dự báo Halving 2028:

Kịch bản xấu:   $170,000 - $250,000
Kịch bản cơ sở: $300,000 - $500,000
Kịch bản tốt:   $700,000 - $1,000,000+

(Nguồn: ARK Invest, Grayscale, Goldman Sachs, mô hình Stock-to-Flow)

Lộ trình dự kiến:

- Quý 3-Quý 4/2026: Giai đoạn tích lũy
- Quý 1-Quý 2/2027: Đợt tăng giá trước Halving
- Tháng 3-4/2028: Sự kiện Halving
- Quý 3/2028 - Quý 2/2029: Sự bùng nổ sau Halving
- Cuối năm 2029: Tiềm năng đạt đỉnh chu kỳ

💡 Nhận định cho DCA: Hiện tại đang ở “vùng tích lũy” trước halving - thời điểm lý tưởng cho DCA!

3.3 Sự rõ ràng về quy định (Môi trường pháp lý)

Mỹ - Những tiến triển lớn 🇺🇸

• ✅ Phê duyệt các quỹ Bitcoin ETF giao ngay (2024-2025)

• ✅ Đạo luật GENIUS (khung pháp lý cho stablecoin) - thông qua tháng 7/2025

• ✅ Luật cấu trúc thị trường tiền điện tử - dự kiến đầu năm 2026

• ✅ Loại bỏ SAB 121 - Không còn là rào cản cho các ngân hàng

• 🔄 Thời gian xử lý giảm từ 240 ngày → 75 ngày

EU - Khung pháp lý MiCA 🇪🇺

• ✅ MiCA có hiệu lực (2025)

• ✅ Hài hòa các quy định trên toàn EU

• ✅ Khung tuân thủ rõ ràng

Châu Á 🌏

• 🇯🇵 Nhật Bản: Ưu đãi thuế cho Web3

• 🇭🇰 Hồng Kông: Khắt khe hơn nhưng đã được quản lý

• 🇰🇷 Hàn Quốc: Siết chặt việc nắm giữ tiền điện tử của doanh nghiệp

Tác động:

• ✅ Rõ ràng về thuế và tính tuân thủ

• ✅ Các tổ chức dễ dàng tham gia hơn

• ✅ Giảm bớt sự không chắc chắn về pháp lý

• ⚡ Mở đường cho dòng vốn từ các tổ chức

3.4 Các chất xúc tác vĩ mô

1. Rủi ro mất giá đồng USD

• Vấn đề nợ công của Mỹ → áp lực lên đồng USD

• Cung tiền M2 tăng

• Bitcoin = tài sản lưu trữ giá trị thay thế

2. Công cụ phòng vệ lạm phát

• Lạm phát dai dẳng (~2.5-3%)

• Fed dự kiến chỉ cắt giảm lãi suất tối đa 1-2 lần trong năm 2026

• Lợi suất thực vẫn ở mức âm

3. Thanh khoản toàn cầu

• Bảng cân đối kế toán của Fed đang mở rộng (Kết thúc thắt chặt định lượng - QT)

• Các ngân hàng trung ương khác cũng đang nới lỏng

• Tăng thanh khoản = có lợi cho các tài sản rủi ro

⚠️ 4. RỦI RO & THÁCH THỨC

4.1 Rủi ro ngắn hạn (Ưu tiên cao)

1️⃣ Biến động cực cao
Mức độ: 🔴🔴🔴 NGUY CẤP
Có thể dao động ±15-20%/ngày
Rủi ro: Giá có thể đi từ $60K → $50K → $70K chỉ trong 1 tuần
Giải pháp: Sử dụng DCA để trung bình hóa biến động

2️⃣ Đứt gãy kỹ thuật
Mức độ: 🔴🔴 CAO
Nếu thủng mốc $60K → có thể kiểm tra lại vùng $50-55K
Thanh khoản mỏng = giá sụt giảm nhanh và mạnh
Giải pháp: Chuẩn bị tâm lý, giữ tiền mặt để mua thêm khi giá giảm (DCA)

3️⃣ Sự đầu hàng của nhà đầu tư nhỏ lẻ (Retail Capitulation)
Mức độ: 🟡 TRUNG BÌNH
Nhà đầu tư lẻ đang bán tháo trong hoảng loạn
Khối lượng giao dịch giảm 30%
Cơ hội: Các tổ chức đang tích lũy khi nhà đầu tư lẻ bán ra

4.2 Rủi ro trung hạn

1️⃣ Thay đổi về quy định pháp lý
Mức độ: 🟡 TRUNG BÌNH
Tiềm năng: Quy định khắt khe hơn, thay đổi về thuế
Khả năng xảy ra: Thấp (xu hướng đang ủng hộ tiền điện tử)
Giảm thiểu: Đa dạng hóa các khu vực pháp lý

2️⃣ Sự cạnh tranh
Mức độ: 🟡 TRUNG BÌNH
Ethereum, các altcoin khác
Các đồng tiền kỹ thuật của Ngân hàng Trung ương (CBDC)
Thực tế: BTC = vàng kỹ thuật, rất khó thay thế

3️⃣ Dòng vốn rút ra từ các quỹ ETF
Mức độ: 🟡 TRUNG BÌNH
Tháng 1/2026: Rút ròng 278 triệu USD
Tuy nhiên đà rút vốn đang chậm lại
Xu hướng: Khả năng cao sẽ đảo chiều khi giá ổn định

4.3 Rủi ro dài hạn

1️⃣ Máy tính lượng tử - CUỘC TRANH LUẬN LỚN 🔮

Bối cảnh: Máy tính lượng tử đang là chủ đề nóng trong cộng đồng crypto. Liệu nó có thể phá vỡ hệ thống mật mã của Bitcoin?

Phân tích chi tiết:

Các quan điểm:

🔴 Phe Gấu (Bi quan):

• Christopher Wood (Jefferies): Đã loại bỏ BTC khỏi danh mục đầu tư

• Lo ngại: 6.26 triệu BTC (~20-50% nguồn cung) dễ bị tổn thương

• Khung thời gian: Có thể được đẩy nhanh nhờ AI

🟢 Phe Bò (Lạc quan):

• Adam Back (Blockstream): Còn 20-40 năm nữa

• Grayscale: Là “vấn đề gây xao nhãng” (red herring) đối với năm 2026

• CoinShares: Chỉ có khoảng 10,000 BTC thực sự có rủi ro

• Benchmark: “Rủi ro có thật nhưng còn rất xa”

📊 Hành động của các tổ chức:

• MicroStrategy: Ra mắt Chương trình Bảo mật Bitcoin

• Coinbase: Thành lập Hội đồng Cố vấn Lượng tử

• Các mạng thử nghiệm Bitcoin: Đang thử nghiệm mật mã học hậu lượng tử (PQC)

Các giải pháp hậu lượng tử đã sẵn sàng:

• Các tiêu chuẩn NIST đã được hoàn thiện (2024)

• ML-DSA (Dilithium), Kyber, SPHINCS+

• Đã có lộ trình nâng cấp dần dần

💡 Nhận định cho DCA 2026:

• ⚠️ Rủi ro CÓ TỒN TẠI nhưng KHÔNG tức thời

• ✅ Bitcoin có thể nâng cấp (các đề xuất BIP-360)

• ✅ Đây là thử thách về kỹ thuật, KHÔNG PHẢI lỗi chí mạng

• 🎯 Không nên để những tin đồn sợ hãi (FUD) về lượng tử cản trở DCA dài hạn

• 📅 Cần theo dõi, nhưng không cần hoảng loạn

Các hành động cần làm:

1. Theo dõi các đề xuất cải tiến Bitcoin (BIPs)

2. Quan sát các đột phá lớn về máy tính lượng tử

3. Đa dạng hóa (dù sao cũng không nên tất tay vào BTC)

4. Tầm nhìn dài hạn: Vấn đề này sẽ được giải quyết trước khi nó trở nên nguy cấp

2️⃣ Lo ngại về năng lượng và môi trường

Mức độ: 🟢 THẤP

• Khai thác ngày càng xanh (sử dụng năng lượng tái tạo)

• Lightning Network giảm bớt các giao dịch trên chuỗi (on-chain)

• Xu hướng: Đang cải thiện

3️⃣ Mất khóa cá nhân (Private Keys)

Mức độ: Rủi ro cá nhân

• 3-4 triệu BTC đã bị mất vĩnh viễn

• Giải pháp: Sử dụng ví lạnh, sao lưu cụm từ khôi phục (seed phrase) đúng cách

4.4 Rủi ro vĩ mô

Sự không chắc chắn trong chính sách của Fed

• Nếu Fed cứng rắn hơn dự kiến → tác động tiêu cực

• Nếu xảy ra suy thoái → tác động hỗn hợp (vừa là nơi trú ẩn an toàn vừa là tài sản rủi ro bị bán tháo)

• Hiện tại: Fed đang tạm dừng, dự kiến cắt giảm tối đa 1-2 lần trong năm 2026

Các sự kiện địa chính trị

• Xung đột, chiến tranh thương mại, v.v.

• Lịch sử cho thấy: BTC thường không tương quan trong các cuộc khủng hoảng

• Quan điểm: Trung lập đến hơi tích cực trong dài hạn

📊 5. SO SÁNH VỚI TÀI SẢN KHÁC

5.1 Bitcoin so với Vàng

Tỷ giá BTC/Vàng: 19.26 (Tháng 2/2026) - Đang giảm từ các mức đỉnh Tầm nhìn dài hạn: BTC là “vàng kỹ thuật số” - trẻ hơn, biến động hơn, tiềm năng tăng trưởng cao hơn

5.2 Bitcoin so với S&P 500 (SPY)

5.3 Bitcoin so với VT (Cổ phiếu toàn cầu)

5.4 Gợi ý phân bổ danh mục đầu tư

Thận trọng (Tuổi 50+):

BTC: 1-3%
Vàng: 5-10%
Trái phiếu: 40-50%
Cổ phiếu (VT/SPY): 40-50%

Trung bình (Tuổi 30-50):

BTC: 3-7%
Vàng: 5%
Trái phiếu: 20-30%
Cổ phiếu: 60-70%

Mạo hiểm (Tuổi <30):

BTC: 5-15%
Vàng: 0-5%
Trái phiếu: 0-10%
Cổ phiếu: 70-90%

💡 Nguyên tắc then chốt: BTC nên chiếm một phần NHỎ trong danh mục - rủi ro cao, tiềm năng lợi nhuận cao.

🎯 6. CHIẾN LƯỢC DCA ĐỀ XUẤT (THÁNG 2 - THÁNG 12/2026)

6.1 Tại sao DCA là lựa chọn tốt nhất?

Ưu điểm của DCA đối với Bitcoin:

1. ✅ Giảm rủi ro chọn sai thời điểm (timing risk) - Không cần đoán đáy

2. ✅ Làm mượt biến động - Trung bình giá theo thời gian

3. ✅ Tâm lý thoải mái - Không sợ lỡ cơ hội (FOMO), không hoảng loạn

4. ✅ Kỷ luật đầu tư - Tự động hóa, không bị cảm xúc chi phối

5. ✅ Chuẩn bị vị thế trước halving - Xây dựng vị thế dần cho năm 2028

Lịch sử DCA Bitcoin:

• DCA trong thị trường gấu → Mang lại lợi nhuận cực tốt trong thị trường bò

• Ví dụ: DCA $100/tháng từ 2018-2020 → Lợi nhuận khổng lồ năm 2021

6.2 Kế hoạch DCA cụ thể

Lựa chọn 1: DCA đều đặn (KHUYẾN NGHỊ)

Thiết lập:

Số tiền DCA: $X/tháng (hoặc $Y/tuần)
Tần suất: Mỗi tuần/2 tuần/tháng
Thời gian: Tháng 2/2026 → Tháng 12/2026 (11 tháng)
Không cố đoán thời điểm, không đoán giá

Ví dụ:

Tổng vốn dự định: $10,000
→ $909/tháng trong 11 tháng
→ Hoặc $227/tuần trong 44 tuần
→ Cố định, không thay đổi

Ưu điểm:

• Đơn giản, dễ thực hiện

• Thực sự đạt được mức giá trung bình

• Không gây căng thẳng

• Thân thiện với việc tối ưu thuế (tax-loss harvesting)

Lựa chọn 2: DCA linh hoạt (Nâng cao)

Thiết lập:

Số tiền cơ bản: $X/tháng
Số tiền cộng thêm (bonus): $Y khi giá giảm mạnh (pullback) >10%
Khoản dự phòng (reserve): 20-30% tiền mặt cho các đợt sụt giảm cực mạnh

Ví dụ:

Cơ bản: $700/tháng (70% vốn)
Cộng thêm: $300 khi BTC giảm >10% trong tuần
Dự phòng: $3,000 cho đợt giảm cực sâu (nếu <$55K)

Các điểm kích hoạt để mua thêm:

• BTC < $65,000: Thêm 20%

• BTC < $60,000: Thêm 30%

• BTC < $55,000: Thêm 50%

• BTC < $50,000: Tất tay khoản dự phòng

Ưu điểm:

• Tối đa hóa việc “mua khi giá giảm” (buy the dip)

• Vẫn duy trì được kỷ luật

• Tận dụng được sự biến động

Lựa chọn 3: DCA kết hợp Phân tích kỹ thuật (Chuyên gia)

Thiết lập:

Mua khi RSI < 40 (quá bán)
Mua nhiều hơn khi Chỉ số Sợ hãi & Tham lam < 30
Tăng cường DCA khi giá kiểm tra các mức hỗ trợ

Không khuyến nghị trừ khi bạn:

• Có kinh nghiệm về phân tích kỹ thuật (TA)

• Theo dõi được thị trường hàng ngày

• Có kỷ luật cực cao

6.3 Mục tiêu giá & Hành động

6.4 Kỳ vọng về lộ trình năm 2026

Quý 1/2026 (Tháng 2-3):

• Vùng giá dự kiến: $60,000 - $75,000

• Tâm lý: Sợ hãi → Trung tính

• Hành động: BẮT ĐẦU DCA - Thời điểm tốt

Quý 2/2026 (Tháng 4-6):

• Vùng giá dự kiến: $65,000 - $85,000

• Tâm lý: Lạc quan thận trọng

• Hành động: TIẾP TỤC DCA - Giữ vững kỷ luật

Quý 3/2026 (Tháng 7-9):

• Vùng giá dự kiến: $70,000 - $95,000

• Tâm lý: Sự tự tin tăng dần

• Hành động: DCA + Theo dõi sự hưng phấn về halving

Quý 4/2026 (Tháng 10-12):

• Vùng giá dự kiến: $75,000 - $110,000

• Tâm lý: Nỗi sợ lỡ cơ hội (FOMO) trước halving bắt đầu hình thành

• Hành động: Hoàn tất DCA, chuẩn bị nắm giữ (hold)

Sau năm 2026:

• 2027: Khả năng cao có đợt tăng giá trước halving

• Tháng 3-4/2028: Sự kiện Halving

• Cuối 2028-2029: Sự bùng nổ sau halving

• HODL (Nắm giữ) cho đến đỉnh chu kỳ

6.5 Quản trị rủi ro

Giới hạn danh mục

❌ ĐỪNG VƯỢT QUÁ:
- 15% danh mục nếu mạo hiểm (<30 tuổi)
- 10% danh mục nếu trung bình (30-50 tuổi)
- 5% danh mục nếu thận trọng (>50 tuổi)

Dừng lỗ?

⚠️ Bitcoin DCA = DÀI HẠN
→ KHÔNG đặt dừng lỗ (stop loss)
→ NHƯNG có các mức "ngừng mua":
  - Nếu BTC > $100K trong năm 2026 → Tạm dừng DCA
  - Nếu các yếu tố cơ bản thay đổi → Đánh giá lại

Tái cân bằng (Rebalancing)

Hàng quý (Quý 1, 2, 3, 4):
- Kiểm tra tỷ lệ % BTC trong danh mục
- Nếu > mục tiêu → Cắt tỉa (chốt lời)
- Nếu < mục tiêu → Tiếp tục DCA

6.6 Lưu ý về Thuế (Dành cho nhà đầu tư Việt Nam)

Lưu ý:

• Việt Nam: Hiện chưa có quy định pháp lý rõ ràng về thuế tiền điện tử

• Tốt nhất: Tham khảo ý kiến cố vấn thuế

• Theo dõi giá vốn (cost basis) một cách cẩn thận

• Cân nhắc thời gian nắm giữ (ngắn hạn so với dài hạn)

💰 7. PHÂN BỔ VỐN & MUA SẮM

7.1 Cách mua Bitcoin

Lựa chọn 1: Binance (Khuyên dùng cho VN)

Ưu điểm:
- ✅ Phổ biến tại Việt Nam
- ✅ Phí thấp (0.1% giao dịch giao ngay)
- ✅ Nạp tiền VND qua P2P dễ dàng
- ✅ Thanh khoản tốt

Nhược điểm:
- ⚠️ Rủi ro sàn tập trung (centralized exchange)
- ⚠️ Sự không chắc chắn về quy định pháp lý

Lựa chọn 2: Các sàn giao dịch quốc tế

Coinbase, Kraken, Gemini
- ✅ Được quản lý chặt chẽ (Mỹ/EU)
- ✅ Có bảo hiểm
- ⚠️ Phí cao hơn
- ⚠️ Khó tiếp cận hơn cho người dùng Việt Nam

Lựa chọn 3: Bitcoin ETF (nếu có tài khoản chứng khoán Mỹ)

iShares Bitcoin Trust (IBIT)
- ✅ Dễ dàng, được quản lý pháp luật
- ✅ Hiệu quả về thuế
- ⚠️ Chênh lệch giá mua/bán (Premium/discount)
- ⚠️ Không thực sự sở hữu BTC trực tiếp

7.2 Bảo quản Bitcoin

❌ ĐỪNG BAO GIỜ:

• Để tiền trên sàn giao dịch trong thời gian dài

• Chia sẻ khóa cá nhân (private keys)

• Đầu tư số tiền mà bạn không thể chấp nhận mất

✅ NÊN:

Cấp độ 1 - Số tiền nhỏ (<$1,000):

Ví nóng: Trust Wallet, MetaMask
- Tiện lợi
- Truy cập nhanh
- Chấp nhận rủi ro nhất định

Cấp độ 2 - Số tiền trung bình ($1,000-$10,000):

Ví lạnh (ví phần cứng): Ledger, Trezor
- Lưu trữ ngoại tuyến
- Sao lưu cụm từ hạt giống (24 từ)
- Cất giữ cụm từ hạt giống an toàn (KHÔNG lưu kỹ thuật số)

Cấp độ 3 - Số tiền lớn (>$10,000):

Ví lạnh + Chữ ký đa chữ ký (Multi-sig)
- Sử dụng nhiều thiết bị
- Phân bổ lưu trữ về mặt địa lý
- Cân nhắc các dịch vụ lưu ký chuyên nghiệp

An ninh cho Cụm từ hạt giống (Seed Phrase):

✅ Viết lên tấm kim loại
✅ Cất trong két sắt/ngăn tủ ngân hàng
✅ Tuyệt đối không chụp ảnh kỹ thuật số
✅ Chia nhỏ địa điểm lưu trữ
❌ Không bao giờ chia sẻ với BẤT KỲ AI

📋 8. CHECKLIST TRƯỚC KHI BẮT ĐẦU DCA

Checklist trước khi đầu tư

• Quỹ khẩn cấp đã sẵn sàng (6-12 tháng chi tiêu)

• Hiểu rõ BTC là gì (công nghệ, ứng dụng, rủi ro)

• Chấp nhận biến động (có thể giảm 50% trong ngắn hạn)

• Tư duy dài hạn (ít nhất 2-4 năm)

• Phân bổ danh mục đúng cách (<15% tổng tài sản)

• Số tiền DCA bền vững (không ảnh hưởng đến cuộc sống)

• Tài khoản sàn đã được xác minh

• Ví lạnh đã sẵn sàng (nếu đầu tư trên $1,000)

• Kế hoạch sao lưu dự phòng (lưu trữ cụm từ hạt giống an toàn)

• Chiến lược thuế (đã tham khảo kế toán)

• Hiểu về rủi ro máy tính lượng tử (chấp nhận rằng nó có thể kiểm soát được)

• Không FOMO (giữ kỷ luật, bám sát kế hoạch)

Chuẩn bị tâm lý

Chuẩn bị tinh thần cho việc:

• 📉 BTC có thể giảm 30-40% bất cứ lúc nào

• 📈 BTC có thể tăng 50% chỉ trong 1 tháng

• 😨 Các tin đồn (FUD) từ truyền thông: “Bitcoin đã chết”, “Lượng tử sẽ tiêu diệt BTC”, v.v.

• 🎢 Cảm xúc lên xuống như tàu lượn siêu tốc

• 🕐 Cần sự kiên nhẫn - kết quả không đến sau một đêm

Tư duy cần có:

• 💎 Bàn tay kim cương (kiên định nắm giữ)

• 📊 Dựa trên dữ liệu, không theo cảm tính

• ⏰ Tầm nhìn dài hạn

• 🎯 Bám sát kế hoạch DCA

• 🧘 Nhà đầu tư tĩnh tại (Zen)

🎓 9. TÀI LIỆU HỌC THÊM

Sách (Từ nguồn awesome-stock-trading)

Về Đầu tư giá trị (áp dụng cho BTC):

• 📘 “The Intelligent Investor” (Nhà đầu tư thông minh) - Benjamin Graham → Biên an toàn, kỷ luật cảm xúc

Về Rủi ro:

• 📗 “The Black Swan” (Thiên nga đen) - Nassim Taleb → Hiểu về các rủi ro đuôi, các sự kiện bất ngờ

• 📕 “Against the Gods” (Chống lại các vị thần) - Peter Bernstein → Khung quản trị rủi ro

Về Tâm lý:

• 📙 “Thinking, Fast and Slow” (Tư duy nhanh và chậm) - Daniel Kahneman → Các thiên kiến hành vi trong đầu tư

Tài nguyên trực tuyến

Nghiên cứu:

• Glassnode - Phân tích dữ liệu trên chuỗi (on-chain)

• CoinGecko - Giá cả, dữ liệu

• Bitcoin Magazine - Tin tức

• Unchained Capital - Nghiên cứu chuyên sâu

Phân tích kỹ thuật:

• TradingView - Biểu đồ

• Whalemap - Phân tích hành vi của “cá mập”

Phân tích cơ bản:

• Bitcoin Treasuries - Lượng nắm giữ của các doanh nghiệp

• Grayscale Research - Nghiên cứu dành cho tổ chức

Cộng đồng:

• Twitter (X) về Bitcoin - Theo dõi: @APompliano, @100trillionUSD

• Reddit: r/Bitcoin (cẩn thận với các bài viết quảng cáo/shilling)

Các tài nguyên từ Awesome-Stock-Trading đã sử dụng

✅ Fear & Greed Index ✅ TradingView ✅ Seeking Alpha ✅ Morningstar ✅ Sách: “The Intelligent Investor”, “Against the Gods”

📊 10. KẾT LUẬN & KHUYẾN NGHỊ CUỐI CÙNG

10.1 Tóm tắt phân tích

✅ CÁC YẾU TỐ TÍCH CỰC (Bullish):

1. 🔥 Cú sốc nguồn cung đang đến - Halving 2028

2. 🏦 Sự chấp nhận của tổ chức tăng tốc - Nhu cầu tiềm năng 3-4 nghìn tỷ USD

3. 📜 Sự rõ ràng về pháp lý - Các quỹ ETF, MiCA, luật pháp Mỹ

4. 💰 Thuận lợi vĩ mô - Lo ngại về đồng USD, phòng thủ lạm phát

5. 📊 Chỉ số trên chuỗi khỏe mạnh - Lượng người nắm giữ dài hạn tăng

6. 🎯 Chỉ số Sợ hãi & Tham lam = 44 - Mua khi người khác sợ hãi

⚠️ CÁC YẾU TỐ TIÊU CỰC (Bearish):

1. 📉 Xu hướng giảm trong ngắn hạn - Tổn thương về mặt kỹ thuật

2. 💧 Thanh khoản mỏng - Có thể có những biến động giá mạnh

3. 😨 Sự hoảng loạn của nhỏ lẻ - Tâm lý chung đang yếu

4. 🔮 Tin đồn về máy tính lượng tử - Gây ra một số sự không chắc chắn

5. 🌊 Biến động cao - Gây áp lực cho những người tâm lý yếu

6. 💸 Dòng vốn rút khỏi ETF - Mặc dù đang chậm lại

⚖️ CÂN BẰNG: Ngắn hạn (2026): Biến động, không chắc chắn, có thể kiểm tra thêm các mức hỗ trợ dưới. Dài hạn (2027-2029): Thiết lập cực kỳ lạc quan cho chu kỳ halving.

10.2 Khuyến nghị đầu tư

🎯 CHIẾN LƯỢC ĐƯỢC KHUYÊN DÙNG: DCA CÓ KỶ LUẬT

Dành cho nhà đầu tư DÀI HẠN (4 năm trở lên):

✅ BẮT ĐẦU DCA NGAY (Tháng 2/2026)
   - Đây là giai đoạn tích lũy
   - 2 năm trước halving = thời điểm tốt
   - Chỉ số Sợ hãi & Tham lam thấp = cơ hội

✅ PHÂN BỔ VỐN:
   - Trẻ & Mạo hiểm (<30 tuổi): 5-15% danh mục
   - Trung niên & Trung bình (30-50 tuổi): 3-7% danh mục
   - Thận trọng (50 tuổi trở lên): 1-3% danh mục

✅ TẦN SUẤT:
   - Ưu tiên hàng tuần hoặc 2 tuần một lần
   - Hàng tháng cũng ổn nếu bạn muốn đơn giản
   - Tự động hóa nếu có thể

✅ GIAI ĐOẠN:
   - Tối thiểu: Tháng 2 → Tháng 12/2026 (11 tháng)
   - Lý tưởng: Tháng 2/2026 → Tháng 12/2027 (22 tháng)
   - Tốt nhất: Tháng 2/2026 → Halving 2028

✅ NẮM GIỮ ĐẾN KHI:
   - Ít nhất là sau kỳ halving 2028
   - Lý tưởng: Cuối năm 2028 hoặc đỉnh chu kỳ 2029
   - Đừng bán tháo trong hoảng loạn khi thị trường biến động

Dành cho nhà đầu tư NGẮN-TRUNG HẠN (dưới 2 năm):

⚠️ KHÔNG KHUYẾN NGHỊ
   - Quá biến động
   - Rủi ro chọn sai thời điểm cao
   - Có thể bị lỗ vốn
   → Nên chọn các quỹ VT, SPY, hoặc trái phiếu thay vì BTC

💼 Ví dụ phân bổ danh mục đầu tư

Ví dụ: Người đi làm trẻ tuổi (30 tuổi, tài sản $50,000)

Mục tiêu phân bổ:
- Bitcoin: 7% = $3,500
- VT (Cổ phiếu toàn cầu): 60% = $30,000
- Trái phiếu: 20% = $10,000
- Vàng: 3% = $1,500
- Tiền mặt: 10% = $5,000

Kế hoạch DCA cho Bitcoin:
- Tổng mục tiêu: $3,500
- Khung thời gian: 11 tháng (Tháng 2-12/2026)
- DCA hàng tháng: $318/tháng
- Hoặc hàng tuần: $80/tuần

Nếu giá giảm mạnh (pullback):
- Thêm $100 khi BTC < $65K
- Thêm $200 khi BTC < $60K
- Tất tay $500 dự phòng nếu giá < $55K

10.3 Kế hoạch hành động - BẮT ĐẦU NHƯ THẾ NÀO?

Tuần 1: Chuẩn bị

1. Đọc lại báo cáo này thật kỹ

2. Tính toán tỷ lệ phân bổ danh mục đầu tư

3. Mở tài khoản sàn giao dịch (Binance/Kraken)

4. Xác minh tài khoản + nạp tiền định danh (fiat)

5. Đặt mua ví lạnh (nếu đầu tư >$1K)

Tuần 2: Lần mua đầu tiên

1. Thiết lập lịch trình DCA (thủ công hoặc tự động)

2. Thực hiện lần mua đầu tiên

3. Ghi lại giá vốn (để tính thuế sau này)

4. Nếu >$1K: Chuyển tiền vào ví lạnh

5. Sao lưu cụm từ hạt giống đúng cách

Tháng 1-11: Thực thi

1. DCA đều đặn (theo tuần/tháng)

2. Theo dõi giá vốn

3. Đánh giá lại danh mục hàng quý

4. Điều chỉnh nếu cần thiết

5. Tuyệt đối không bán tháo vì hoảng loạn!

Từ năm 2027 trở đi: NẮM GIỮ (HODL)

1. Tiếp tục theo dõi thị trường

2. Tái cân bằng danh mục nếu cần

3. Chuẩn bị cho kỳ halving

4. Lên kế hoạch chiến lược thoát hàng (2028-2029)

10.4 Các kịch bản & Cách ứng phó

Kịch bản 1: BTC giảm xuống $50K

Ứng phó:
- ✅ ĐỪNG HOẢNG LOẠN
- ✅ DCA MẠNH HƠN (nếu có thể)
- ✅ Hãy nhớ: Đây là cơ hội mua vào
- ❌ KHÔNG bán cắt lỗ

Kịch bản 2: BTC tăng vọt lên $100K trong năm 2026

Ứng phó:
- ✅ Chốt lời một phần (20-30%)
- ✅ Tái cân bằng lại danh mục đầu tư
- ✅ ĐỪNG FOMO mua thêm ở giá cao
- ✅ Đợi các nhịp điều chỉnh để tiếp tục DCA

Kịch bản 3: Tin tức về máy tính lượng tử xuất hiện

Ứng phó:
- ✅ Đánh giá xem đó có phải là mối đe dọa tức thời không
- ✅ Kiểm tra phản hồi từ các nhà phát triển Bitcoin
- ✅ Khả năng cao chỉ là FUD → TIẾP TỤC NẮM GIỮ
- ❌ Đừng bán tháo trong hoảng loạn

Kịch bản 4: Siết chặt quy định pháp lý

Ứng phó:
- ✅ Hiểu rõ các tác động cụ thể
- ✅ Pháp luật luôn luôn tiến hóa
- ✅ Lịch sử: BTC đã sống sót qua nhiều lệnh "cấm"
- ✅ Đa dạng hóa nếu bạn thực sự lo lắng

⚠️ TUYÊN BỐ MIỄN TRỪ TRÁCH NHIỆM QUAN TRỌNG

⚠️ VUI LÒNG ĐỌC KỸ

Phân tích này chỉ mang tính chất THAM KHẢO và GIÁO DỤC.
KHÔNG PHẢI LỜI KHUYÊN TÀI CHÍNH cá nhân.

✓ Bitcoin là tài sản CỰC KỲ BIẾN ĐỘNG và RỦI RO CAO
✓ Có thể mất toàn bộ số tiền đầu tư
✓ Hiệu suất trong quá khứ KHÔNG đảm bảo kết quả trong tương lai
✓ Dữ liệu có thể có sai sót hoặc lỗi thời
✓ Thị trường crypto chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố bất ngờ
✓ Máy tính lượng tử, quy định pháp lý, lỗi kỹ thuật có thể xảy ra bất cứ lúc nào

KHUYẾN CÁO:
- CHỈ đầu tư số tiền mà bạn CÓ THỂ CHẤP NHẬN MẤT
- LUÔN tham khảo ý kiến chuyên gia tài chính trước khi quyết định
- TỰ NGHIÊN CỨU kỹ và tự chịu trách nhiệm về quyết định của mình
- KHÔNG vay nợ để đầu tư Bitcoin
- ĐỪNG tin tưởng 100% vào bất kỳ phân tích nào (kể cả báo cáo này)

📊 Phân tích dựa trên dữ liệu tính đến ngày 12/02/2026
🔄 Cần được xem xét và cập nhật thường xuyên

📞 LỜI KẾT

Bitcoin là một tài sản phi truyền thống với tiềm năng lớn nhưng cũng đi kèm rủi ro không nhỏ.

DCA từ giờ đến cuối năm 2026 là một chiến lược hợp lý vì:

• ✅ Bạn đang ở trong “vùng tích lũy” trước kỳ halving 2028

• ✅ Chỉ số Sợ hãi & Tham lam thấp = cơ hội mua khi thị trường sợ hãi

• ✅ Sự chấp nhận của các tổ chức đang tăng, triển vọng dài hạn lạc quan

• ✅ DCA giúp giảm thiểu rủi ro chọn sai thời điểm trong một thị trường đầy biến động

Điều quan trọng nhất là:

• 💎 Kiên nhẫn - Thành công không đến sau một đêm

• 🎯 Kỷ luật - Bám sát kế hoạch đã đề ra

• 🧠 Kiến thức - Luôn không ngừng học hỏi

• ⚖️ Cân bằng - Đừng phân bổ vốn quá mức

• 🔒 Bảo mật - Bảo vệ tài sản của bạn một cách an toàn nhất

Hãy nhớ lời Warren Buffett:

“Hãy sợ hãi khi người khác tham lam, > và hãy tham lam khi người khác sợ hãi.”

Hiện tại (Tháng 2/2026): Chỉ số Sợ hãi & Tham lam = 44 (SỢ HÃI) 😨

→ Đây chính là LÚC ĐỂ THAM LAM (một cách có kỷ luật!) 💎

Chúc bạn đầu tư thành công! 🚀

“In Bitcoin we trust… but verify!” ₿

📚 PHỤ LỤC: CÔNG CỤ & THEO DÕI

Công cụ theo dõi danh mục

• CoinGecko Portfolio

• Blockfolio/FTX

• Delta

Trình tính toán DCA

• dcabtc.com

• Xem hiệu suất lịch sử của chiến lược DCA

Công cụ hỗ trợ Thuế (Tham khảo Mỹ)

• CoinTracker

• Koinly

Tại Việt Nam: Nên tham khảo các chuyên gia tư vấn luật/thuế có hiểu biết về lĩnh vực này.

Phiên bản: 1.0

Ngày tạo: 12/02/2026

Tác giả: Phân tích dựa trên các phương pháp từ awesome-stock-trading

Blog: https://vohoanghac.com

Cảm ơn bạn đã đọc! Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, hãy tiếp tục nghiên cứu và luôn nhớ DYOR (Tự mình nghiên cứu)! 🔍

Nhưng mà bây giờ nó dài quá rồi. Không còn ăn nhập với nội dung bài viết “Buy the dip Bitcoin” nữa nên chuyển sang bài viết mới.

Tất cả mọi thứ tôi viết trong bài này là những gì tôi biết về thị trường tại thời điểm đó kèm theo suy nghĩ, cảm xúc và hành động của tôi. Như một trang nhật ký liên tục được cập nhật.

Những thứ không viết là những thứ không biết.

Như “skin in the game”. Trong một thế giới đầy rẫy những “chuyên gia” đưa phán đoán lý thuyết thì việc đưa “da thịt” của mình vào bài viết là thứ mà tôi tự hào mấy năm qua. Năm ngoái viết trên X nhưng bây giờ thì chuyển sang Substack.

Không có nghĩa là lúc nào tôi cũng thắng (như năm ngoái ai cũng biết tôi sideline vàng để đi làm chuyện lung tung 🙄 cuối cùng hiệu suất còn thua cả ôm vàng)… mà là tôi dám chịu trách nhiệm cho những gì mình viết.

Thông qua cách này thì có thể triệt tiêu được cái thiên lệch nhận thức muộn (hindsight bias), kẻ thù lớn nhất của các nhà đầu tư. Khi mọi thứ đã diễn ra, ai cũng có thể giải thích lý do tại sao nó đúng nhưng chỉ có người ghi nhật ký mới biết thực sự lúc đó mình đang run hay đang lo lắng thế nào.

Tháng 01/2026

Cập nhật: 08/01/2026

Dev ZEC nghỉ chơi:

Cảm thấy bất ổn nên loại ZEC khỏi danh mục sau 2 tuần DCA.

Trong cái rủi có cái may, may vì nó xảy ra sớm, chứ để đầu tư lâu mà gặp chuyện như này thì thua đời luôn.

Kế hoạch DCA mới:

Nhưng đang tính đến việc bỏ sử dụng chức năng Convert - Recurring của Binance vì spread lớn quá, giá mua đa phần lớn hơn giá thị trường vào thời điểm mua tầm 0,4% - 0,5% bất kể mua Daily hay Weekly. Dù cho Binance có rebase nhưng mà cái đó cũng không khác gì lấy tiền của mình trả cho mình.

18/01/2026:

Thêm PAXG vào danh mục sau khi ông Trump đòi áp thuế Châu Âu về vụ Greenland.

https://vnexpress.net/ong-trump-my-se-ap-thue-loat-nuoc-chau-au-den-khi-so-huu-greenland-5006908.html

20/01/2026:

25/01/2026:

29/01/2026:

Kết thúc tháng 1.

Nhờ có vàng mà danh mục mới có tăng trưởng một chút trong 1 tuần qua.

Nhưng lại giống như năm trước: Có vàng rồi lại thấy vàng tăng mạnh xong thì đem chốt lời. Xoay tua 2 lần trong năm… kết cục là tăng trưởng thấp hơn thị trường >20%.

Bây giờ cũng vậy, thấy tăng dữ quá tự nhiên lại thấy sợ như những lần trước.

Mặc dù rằng yếu tố nội tại không thay đổi, hay sự bất ổn chính trị vẫn không có trở nên tốt hơn trong hiện tại. Câu chuyện gì đó, phi đô la hóa gì đó… cũng không còn có ý nghĩa vởi bản thân trong bối cảnh này nữa.

Bán là do thấy sợ. Để cảm xúc điều khiển. Biết đâu vẫn sẽ giống năm ngoái. Bán rồi lại mua vào ở giá cao hơn. Nhưng vẫn bán cho yên cái lòng. Bán 5344, đỉnh 5600.

Thường hay khuyên mọi người rằng “sợ thì đừng làm”. Nhưng mà lại không biết rằng liệu nỗi sợ đó thực sự là nỗi sợ hay chỉ là bản thân tự vẽ ra nỗi sợ để hợp lý hóa cho vấn đề giá vàng đã tăng cao?

30/01/2026:

Biểu đồ BTC cuối tháng:

Mọi thứ đang giống như trong bài viết:

Võ Hoàng Hạc

Ngoại suy ngây thơ

Có một cái chỉ báo chu kỳ Bitcoin kèm theo hướng dẫn chốt lời mà lần nào nhìn vào tôi cũng phải ngồi suy ngẫm về sự trùng hợp này…

Read more

4 months ago · 9 likes · 1 comment · Hạc

31/01/2026:

Thấy may mắn khi không dính vào mớ bòng bong này.

Vậy là, những bài học, những kinh nghiệm trong quá khứ vẫn có ích. “Cái tôi trong hiện tại” thao túng dữ liệu quá khứ để phục vụ cho mục đích của nó, gợi nhớ cho tôi về những đợt tăng mạnh rồi sụp mạnh, để cảnh báo và những chuyện có thể xảy ra, đồng thời lồng ghép thêm cảm xúc vào.

Vô tình thay sự việc lại đi đúng theo chiều hướng nó nghĩ. Nếu mọi thứ đi ngược lại chắc tôi sẽ quay sang trách bản thân.

Có lẽ không có cách nghĩ đúng trong những trường hợp như này.

Có lẽ tôi nên thiên về xác suất (cái A hoặc B có thể xảy ra) hơn là mong cầu mọi thứ phải đi theo hướng A chứ không phải B để rồi bớt dằn vặt nếu mọi thứ không như ý.

🤔 Đây có thể là một cơ hội buy the dip để làm tua mới.

Vụ dip này khả năng cao là do paper trade, thuật toán tự hoạt động. Hoặc là ngân hàng thao túng giá bạc. Hoặc là khởi đầu của một cái gì đó tệ hại hơn.

Nó nhắc nhở chúng ta rằng tâm lý thị trường có thể đảo chiều bất thình lình. Mặc dù thị trường chứng khoán và tín dụng (Mỹ) vẫn chưa rơi vào tình trạng căng thẳng nhưng quy mô biến động cực lớn của nhóm kim loại quý chính là một phát súng cảnh báo cho chúng ta. Trong một môi trường mà bị chi phối bởi các yếu tố chính trị, đòn bẩy lớn và sử dụng thuật toán để giao dịch thì sự ổn định có thể biến mất trong chớp mắt.

Nhưng mà chắc là sẽ giống hồi tháng 10, lình xình 2 tháng trời rồi bật tăng trở lại.

Việc bong bóng xuất hiện ở nhóm kim loại quý không làm mất đi giá trị của chiến lược “phòng thủ việc mất giá tiền tệ”. Bản chất của chiến lược này là việc thị trường tìm kiếm nơi trú ẩn an toàn trước tình trạng tiền tệ hóa nợ công. Và việc ông Trump còn làm chuyện tào lao 3 năm tiếp theo thì gì cũng có thể xảy ra. Tôi nghĩ rằng cơn sốt sẽ sớm quay trở lại tương tự như những gì đã xảy ra hồi tháng 10.

Bây giờ ăn Tết cho thoải mái đã rồi quan sát tình hình tiếp.

Tháng 02/2026

02/02/2026

Nhật ký một ngày đẹp trời.

2 ngày trước báo VnEconomy đăng bài: https://vneconomy.vn/gioi-phan-tich-tho-phao-vi-tong-thong-trump-de-cu-ong-kevin-warsh-lam-chu-tich-fed.htm

Thì kể từ đó tới nay cả Bitcoin lẫn vàng đều giảm.

Lý do là thị trường cho rằng ông sẽ không có thoải mái trong việc hạ lãi suất trong năm nay.

Thế là một người bán kéo theo nhiều người bán hơn. Thuật toán chạm mốc bán của nó thì nó lấy hàng ra bán, khiến tình hình trầm trọng hơn.

Nhưng tôi thì nghĩ rằng mọi người đang phản ứng thái quá.

Đôi điều suy ngẫm vào ngày hôm nay.

Bây giờ nhìn lại toàn bộ những gì đã xảy ra trong những cuộc họp mới đây của FED.

Powell đặt trọng tâm vào thị trường lao động nhiều hơn lạm phát. Tín hiệu phát đi rất rõ ràng rằng: FED sẽ tiếp tục cắt giảm lãi suất bất chấp lạm phát vẫn ở mức cao.

Đó là thời điểm tháng 09/2025. Một hành động khá khó hiểu với tôi vì giai đoạn đó tôi đang bearish và cố gắng dùng logic để hiểu nhưng vẫn không hiểu nổi.

Thị trường tự hỏi rằng đây có phải là kết quả từ những áp lực của ông Trump nhắm vào Powell hay không. Và thế là chiến lược “phòng thủ việc mất giá tiền tệ” (debasement trade) ra đời và kim loại quý, vàng và bạc, đã bứt phá mạnh mẽ.

Nhưng trong quá trình đó, đa số phản ứng thái quá bằng cách sử dụng đòn bẩy lớn để giao dịch, để giá thành parabolic, vốn có xu hướng tăng mạnh nhưng nếu giảm thì cũng giảm mạnh. Bây giờ họ lũ lượt cắt lỗ khi giá giảm, đồng thời làm tình hình bi đát hơn.

Về mặt nền tảng ở đây, tôi không thấy việc bổ nhiệm Kevin Warsh có thể làm thay đổi điều gì trong bức tranh này.

Nợ công vẫn cao và liên tục tăng kiểu “nothing stops this train”.

Lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng. Hệ quả là áp lực chính trị sẽ buộc FED phải cắt giảm lãi suất và kiểm soát lợi suất dài hạn này.

Chiến lược “phòng thủ việc mất giá tiền tệ” sẽ còn tiến xa, bất kể ai là chủ tịch FED tiếp theo.

Đợt sụt giảm của kim loại quý vào hồi thứ 6 tuần trước khiến mọi người lầm tưởng thị trường coi Kevin Warsh là “diều hâu”. Nhưng trước đó thì thị trường tương lai đã cược là năm nay sẽ có nhiều đợt cắt giảm lãi suất hơn và đây là tín hiệu tích cực cho chiến lược phòng thủ mất giá kia.

Mặc dù giá vàng bạc giảm mạnh tới nay là cú sốc lớn, nhưng vì đợt tăng giá trước đó nó điên quá nên cú sập này thực chất chỉ đưa giá vàng bạc quay về mức của vài tuần trước.

Chiến lược phòng thủ mất giá tiền tệ này về cơ bản không có bị phá vỡ bởi mục tiêu cuối cùng của nó là bảo hiểm chứ không phải để kiếm lời. Chỉ có trader làm chuyện tào lao nên họ nhận kết cục tào lao.

Nhưng mà còn thêm một điểm khiến nhiều người hoài nghi về chiến lược phòng thủ mất giá tiền tệ này, đó là chỉ số lạm phát kỳ vọng chưa tăng mạnh. Nguyên nhân chính là giá dầu thô đang kìm hãm chỉ số lạm phát này.

Sẽ có người thắc mắc: nếu giá dầu tăng kéo theo lạm phát tăng thì FED sẽ tăng lãi suất. Mà tăng lãi suất thì sẽ làm giá vàng giảm. Chiến lược phòng thủ mất giá tiền tệ phá sản.

Vấn đề là chúng ta đang ở trong một vùng biển mới, nơi nợ công tăng kiểu “nothing stops this train”. Nơi mà các quy luật cũ đều bị bẻ gãy.

Trong quá khứ, nợ công của Mỹ thấp. FED có thể thoải mái tăng lãi suất để kìm lạm phát.

Nhưng năm 2026, với khối nợ công khổng lồ, mỗi 1% lãi suất tăng thêm sẽ khiến chi phí trả lãi của chính phủ Mỹ tăng lên hàng trăm tỷ USD.

Logic bình thường: Giá dầu tăng → lạm phát tăng → FED tăng lãi suất → USD mạnh lên.

Logic mới (tôi đang suy nghĩ theo hướng này): Lãi suất tăng → chi phí trả nợ của Mỹ tăng mạnh hơn → thâm hụt ngân sách bùng nổ → Thị trường lo sợ chính phủ phải in thêm tiền để trả nợ → USD mất giá nhiều hơn.

Cái mà chúng ta quan tâm nên là Lãi Suất Thực thay vì Lãi Suất Danh Nghĩa.

Nếu giá dầu tăng khiến lạm phát tăng mà FED chỉ có thể tăng lãi suất lên 4% (vì nếu tăng cao hơn thì hệ thống ngân hàng gặp vấn đề) thì lãi suất thực vẫn là -1%. Trong môi trường lãi suất thực âm thì chiến lược phòng thủ mất giá tiền tệ sẽ tiếp tục bùng nổ.

Debasement Trade là một xu hướng dài hạn chứ không phải là ngắn hạn bởi vì trong ngắn hạn thị trường biến động khôn lường.

Ví dụ ngắn hạn: Giá dầu tăng → Lạm phát tăng → FED quyết nâng lãi suất → USD có giá hơn.

Hệ quả là thị trường chứng khoán và bất động sản sụp đổ do chi phí vốn cao. Vàng sẽ bị bán tháo để lấy thanh khoản. Đây là tư duy mà Warren Buffett mang theo từ trước đến nay.

Hoặc là giá dầu tăng → chi phí tăng → stagflation. Chính phủ Mỹ phải chi thêm tiền trợ cấp → Nợ công tăng nhanh. FED sẽ nâng lãi suất nhưng không thể nâng mãi vì hệ thống đang bất ổn (lý do là tháng 9/2025 đã quyết định hạ lãi suất để đề phòng rủi ro). FED buộc phải dừng lại hoặc tung các gói cứu trợ mới. Hệ quả của bước này có thể là vàng và tài sản quý hiếm tăng vọt vì thị trường cho rằng FED đã thi triển hết skill rồi. Đây là lúc mà chiến lược debasement trade chiến thắng.

—

Một vấn đề khác:

Dollar Milkshake ám chỉ rằng dù thế giới có bất ổn đến thế nào đi chăng nữa, Mỹ cũng sẽ làm mọi cách để mà khơi dậy sức mạnh của đồng USD. Nước Mỹ sẽ khiến cả thế giới cần đồng USD trở lại bằng cách lợi dụng vị thế độc tôn của USD, áp đặt thuế quan và sử dụng tầm ảnh hưởng kinh tế để buộc các nước khác phải tuân thủ theo họ.

Nếu Mỹ thực sự là một đế chế mạnh mẽ vậy tại sao họ lại hung hăng, tàn bạo trong chính sách hiện tại để làm gì? Khác nào đó là bằng chứng cho thấy rằng Mỹ đang cảm thấy vị thế của họ bị đe dọa. Cái cảnh mà ông Trump lên mạng làm chuyện xàm xí, đòi áp đặt thuế quan… không khác gì cảnh nước Mỹ đang la hét om sòm, khoe khoang sức mạnh của mình, đàn áp các quốc gia khác. Những hành động này đi ngược lại với triết lý của một đất nước vững mạnh.

Nhưng nếu Mỹ thành công với Dollar Milkshake thì sao?

—

Tương lai bất định, chúng ta không thể nào all in vào một kế hoạch rồi kỳ vọng nó sẽ chạy theo ý mình được.

Thay vì cố ép não suy nghĩ ra một danh mục chạy đúng từ A→Z ngay trong hiện tại thì chúng ta nên đi A→B→review→C→review→D→…

Như vậy sẽ ổn hơn vì làm gì có kiểu kế hoạch lập đầu năm mà chạy tốt hết xuyên suốt cả năm. Lúc nào cũng phải dừng lại review, thêm thông tin, điều chỉnh danh mục để cho nó chạy tiếp.

Có 3 hướng mà tôi đang suy nghĩ:

• Một: Siêu Debasement. Mỹ thâm hụt ngân sách kỷ lục. Mất niềm tin vào trái phiếu Mỹ. Vàng trở thành loại tiền tệ đáng tin. Mục tiêu là lên 6k.

• Hai: Sau đà tăng mạnh năm 2025 và đầu năm nay. Vàng cần nghỉ ngơi. Đợt dip vừa rồi là dấu hiệu của việc chốt lời diện rộng (và cắt lỗ). Vàng sẽ đi ngang 4800-5300.

• Ba: Dollar Milkshake thắng thế. Vàng quay về 4000.

Vàng bây giờ không còn là tài sản đầu cơ nữa, mà tôi xem nó là thước đo sự bất ổn.

—

Hai thứ đang theo dõi đợt này, chỉ cần có cơ hội là bụp: Vàng và GOOGLE

Lý do quan sát GOOGLE vì đang dùng con Gemini và NotebookLM để đọc sách thấy tuyệt vời quá. Hơn OpenAI nhiều. Nhưng mà giá chỉ có tăng, không có giảm, lại ngại mua.

Nhưng mà thị trường này không vội được, vốn dĩ vẫn muốn ăn một cái Tết cho vui vẻ chứ không phải lúc nào cũng coi giá.

—

03/02/2026

04/02/2026

Giai đoạn này nó hồi nhanh tới mức bất ngờ luôn.

Danh mục đầu năm thắng là nhờ may mắn với vàng.

Liệu còn gặp may mắn bao lâu nữa?

05/02/2026

Bài viết: https://blog.google/company-news/inside-google/message-ceo/alphabet-earnings-q4-2025/

—

Hôm nay Bitcoin đã giảm hơn 40% so với đỉnh.

Bitcoin dip mạnh hơn thì tuần sau chỉ báo Risk Metric sẽ có màu xanh lá cây đậm.

Nhưng mà tôi thấy khoảng thời gian này đẹp vô cùng để tăng tiền DCA lên vì tốc độ giảm giá nhanh hơn chu kỳ trước. Khả năng là sẽ hết tiền DCA trước kế hoạch 1-2 tháng.

—

Hiện tại đang có xu hướng FUD CZ - Binance.

Trên mạng đầy rẫy các bài viết chửi bới.

Nhưng tôi không quan tâm vì đây không phải lần đầu. Thời điểm Binance ra mắt cũng bị FUD, sau đó cứ đến mùa Bear Market là người chơi lại mang CZ - Binance ra chửi.

Tôi xem đây là tín hiệu cho thấy nhà đầu tư đang tức giận khi bị thua lỗ và đang tìm kiếm đối tượng để đổ lỗi (thay vì đổ lỗi cho bản thân).

Có thể chúng ta đang ở đâu đó trong đoạn đánh dấu mũi tên.

Đây cũng là lý do tại sao tôi quyết định DCA cho đến cuối năm thay vì all-in. Lệnh nhỏ, dài hạn, ít bị ảnh hưởng xấu từ việc thị trường giảm điểm, không những vậy, thị trường giảm điểm nhiều thì giá mua trung bình lại càng thấp, tương lai càng có lợi.

-
Hôm nay vàng giảm.

Giá hiện tại đang thấp hơn giá tôi bán ngày hôm qua.

Khả năng sẽ sideway hết nguyên tháng. Nhưng nếu có tín hiệu gì đó thì tôi sẽ vào trở lại còn không thì nghỉ ăn Tết luôn.

Dạo này thấy trade vàng hơi nhiều, không biết liệu may mắn có đến nữa hay không nhưng có lẽ tôi nên thấy hạnh phúc với con số lợi nhuận gặt hái được chỉ trong 1 tháng đầu năm nay.

06/02/2026

Suy ngẫm về Google:

Xem giá Bitcoin:

Mọi thứ đang giảm nhanh hơn so với kỳ vọng.

Vì thế, tôi quyết định dùng 10% vốn (là trong lô 25% vốn để dành khi Bitcoin bị sụp mạnh) để mua vào BTC, BNB, HYPE và GOOGL.

Vốn dĩ chờ đến tuần sau mới mua GOOGL mà thôi nay mua luôn cho đỡ đau đầu. Pha mua GOOGL này làm tôi đắn đo vì nó không nằm trong kế hoạch đã định và thường những quyết định chớp nhoáng như này không mang lại điều gì tốt đẹp vì tôi chưa chuẩn bị cho tình huống xấu nhất đối với nó. Riêng Bitcoin thì đã xác định ngay từ đầu rồi nên thoải mái hơn nhiều.

Tôi cũng quyết định tăng số tiền DCA lên.

Kế hoạch là đến tháng 3/2027 là DCA hết tiền thì bây giờ rút ngắn lại còn khoảng tháng 11/2026.

—

“Que Sera Sera

Whatever will be will be

The future’s not ours to see

Que Sera Sera”

—

—

Suy ngẫm về cổ phiếu AMZN

—

—

08/02/2026

09/02/2026

Hồi chiều vừa bán thì tối thấy giá tăng lên 😭 Lỡ một chuyến tàu

10/02/2026

Hôm nay thêm VT vào danh mục

VT and chill cho đến hết năm.

12/02/2026

Cập nhật trước khi về quê nghỉ Tết

Thay đổi tỷ trọng DCA crypto:

• 80% BTC

• 10% BNB

• 10% HYPE

Tỷ trọng danh mục Tào Lao và danh mục DCA:

Nhiệm vụ của danh mục tào lao là như tên gọi của nó, chuyên để làm chuyện tào lao.

Thêm vào các chaebol sản xuất RAM.

Combo bây giờ là:

• TSMC: sản xuất chip tiến trình 2nm.

• Samsung và SK Hynix: sản xuất RAM.

• Sandisk: Lưu trữ.

13/02/2026

Cổ phiếu tăng mấy tháng không sao, vừa vào cái trúng đỉnh.

😭😭😭

14/02/2026

Bất ổn lên ngôi. Sai quá sai.

Bán hết danh mục Tào Lao về quê ăn Tết cho đỡ đau đầu.

😭

17/02/2026

Dạo này giá Bitcoin giảm quá, khiến tỷ trọng trong danh mục ngày càng nhỏ. Phấn đấu tới hết tháng 2 đạt 16% danh mục DCA.

18/02/2026

Nghe nói Mỹ sắp đánh Iran rồi mà đang ở quê nên không lấy danh mục tào lao mua vàng được. Thôi thì vạn sự tùy duyên. 🫤

21/02/2026

Vàng tăng.

Cổ phiếu hardware tăng.

Mà không có gì trong danh mục.

Thấy bản thân ra quyết định sai nhiều quá. Không có kiên nhẫn trong đầu tư.

—

Ông Trump lại làm chuyện tào lao nữa rồi. Phải mua vàng lại thôi.

Bây giờ thì lại phân vân giữa việc liệu có nên chia 50/50 đầu tư nhóm cổ phiếu hardware: TSM, MU, Samsung Electronics, SK Hynix không hay là 100 vàng hết luôn. Không mua thì tiếc tăng trưởng AI, còn mua thì lại sợ vì giá đã tăng cao quá rồi.

22/02/2026

Nay đi chùa xin xăm.

Xăm 100 lá mà rớt ra số 90 đến 2 lần. Xác suất là 0.01%.

Xác định kiên nhẫn DCA Bitcoin, an thân thủ phận, biết là năm nay không ra gì rồi đó.

Không ham cổ phiếu hardware nữa, nếu hấp tấp dễ mang đến tai hoạ.

26/06/2026

Về lại Sài Gòn. Tiến hành “optimize” danh mục.

Tổng kết danh mục DCA tháng 2.

Hiệu quả đầu tư:

Danh mục Tào Lao:

Bán vàng tại 5182. Đây là lần thứ 4 nhảy ra nhảy vô.

Thêm KOSPI, tại mốc 6229 điểm, vào danh mục.

Không có cổ phiếu công nghệ, hardware nào. Rất muốn mua Samsung và SK Hynix lẫn TSM nhưng mà 3 cổ phiếu này có funding rate cao quá:

Dù là trong giờ giao dịch chính thức hay khi kết thúc giao dịch thì funding rate đều cao chót vót. Trade cũng không tốt vì không có tài trade, mà spread Bid/Ask lại cao nữa.

Chỉ duy nhất KOSPI là có funding rate thấp.

Hy vọng rằng thị trường chứng khoán Hàn Quốc tiếp tục tăng trưởng mạnh trong tương lai nhờ vào lực kéo của các cổ phiếu chaebols:

• Samsung Electonics

• SK Hynix

• Hyundai Motor

• KB Financial Group

27/02/2026

Để 1 bức hình sau này nhìn lại sự điên rồ. Phụ thuộc lớn vào ngành công nghệ và cổ phiếu Samsung. Nếu ngành bán dẫn suy thoái thì index cũng bị ảnh hưởng nặng nề.

Biểu đồ log. Giá đã chính thức bước vào giai đoạn Parabolic. FOMO lan rộng.

Giai đoạn parabolic xuất hiện khi giá không chỉ tăng mà nó còn tăng với tốc độ ngày càng lớn. Độ dốc ngày càng cao và nhìn như tên lửa bắn lên. Biến động của giá trong giai đoạn này thường phá vỡ mọi logic và kỳ vọng của nhà đầu tư.

Biểu đồ log thể hiện % biến động nên sử dụng để xem parabolic tốt hơn arithmetic vì arithmetic thể hiện biến động giá $10 → $20 tương tự như $100 lên $110.

Trong thị trường bình thường, cổ phiếu có thể nghỉ (sideways) rồi đi lên tiếp nhưng đã vào parabolic thì giá không bao giờ nghỉ bởi vì nó đang được đẩy bởi cảm xúc và lòng tham. “Nghỉ” ở đây, hay có thể gọi là điều chỉnh trong giai đoạn parabolic, là một cú rớt thẳng xuống vì cánh cửa exit quá nhỏ, không có nếu cả đám đồng loạt tháo chạy.

• “Nó tăng cao quá, kiểu gì cũng sụp” là câu nói hay được sử dụng trong tình huống này. Nhưng mà không ai biết điểm dừng ở đâu. Tất cả đều cần một tín hiệu mồi để nhà đầu tư tháo chạy đồng loạt. Short tại những thời điểm như này là cách để nhà đầu tư mất tiền nhanh nhất.

• “Chờ nó ổn ổn rồi bán” cũng là câu nói hay dùng. Nhưng mà một khi nước rút thì nó là hình chữ V ngược chứ không phải W.

Tưởng tương như kéo sợi dây thun. Kéo thật mạnh và thả tay ra là nó bắn phát một chứ không có đứng lưng chừng trong không trung.

Có lẽ đã quá sai khi lấy Danh mục Tào Lao mua KOSPI thời điểm này. Không đáng để đánh đổi. Cắt ở mốc 6110. Dạo này làm chuyện tào lao nhiều quá.

28/02/2026

01/03/2026

Xem tương lai có đúng không.

02/03/2026

Claude ơi là Claude 😂

Nghỉ cho rồi chứ chơi tào lao gì bây giờ nữa.

Thà tập trung vào kế hoạch DCA Bitcoin còn hơn 😩

—

03/03/2026

Khủng hoảng khi Mỹ + Israel tấn công Iran.

Bây giờ thị trường chứng khoán khắp nơi đổ lửa.

Dẫn đầu xu hướng bán tháo ngày hôm nay là bộ đôi Samsung + SK Hynix đến từ Hàn Quốc.

KOSPI:

Samsung:

SK Hynix:

Thị trường Hàn Quốc đã kích hoạt Circuit Breaker.

Hú hồn, hú vía. Nhảy ra từ tuần trước chứ không giờ là ốm đòn luôn.

Hên là nghe lời xăm nói mọi việc nên chậm rãi, bình tĩnh đừng vội… mà tránh được cái trap này.

Thôi bây giờ an phận với DCA Bitcoin từ đây tới cuối năm, không làm chuyện tào lao nữa. 🙏

—

Hú hồn, hú vía. Hên là hôm qua cắt lỗ chứ không hôm nay ốm đòn với nó luôn.

Tự nhiên cảm thấy nhẹ nhõm trong lòng. 😲

Giờ tập trung DCA Bitcoin thôi, sợ làm chuyện tào lao lắm rồi. 🙏

—

—

04/03/2026

Thị trường chứng khoán Hàn Quốc đã kích hoạt Circuit Breaker, hạn chế bán sau khi KOSPI giảm mạnh.

Đây là những kinh nghiệm quý giá cho tương lai.

Nhờ trải qua những chuyện tào lao này, được rèn giũa kỷ luật, củng cố cho quan điểm cái gì tăng sốc thì hạn chế đầu tư.

—

Giá USD:

—

BTC:

Tối nay BTC tăng lên mốc hơn 70k

08/03/2026

Giá dầu tăng sốc. Mọi thứ bây giờ căng như dây đàn. Ai cũng nghĩ rằng lạm phát sẽ quay trở lại. Họ bán tháo mọi loại tài sản.

Bitcoin sau khi tăng lên mốc 73k trong tuần thì bây giờ đã giảm về 67k.

Ngoài kia ai sợ thì sợ, vẫn tiếp tục kế hoạch DCA như bình thường.

1 năm sau đảm bảo chẳng còn ai nhớ đến sự kiện này.

09/03/2026

Dầu tăng mạnh.

Nhà đầu tư trên mạng đang hoang mang vô cùng vì tình hình xung đột càng kéo dài thì giá dầu càng tăng, lạm phát tăng.

Tại sao không trade dầu trên Hyperliquid?

Funding rate như này thì làm sao mà chơi?

Mà 2 tháng qua thấy việc chơi tào lao như này không phù hợp với tôi, nên thôi thà rằng không biết đến nó còn hơn.

Giá Bitcoin hôm nay là 66000.

Hiện tại bất ổn vô cùng.

Dù không biết tương lai sẽ ra sao nhưng:

—

VNINDEX thì:

Phản ứng thái quá.

—

10/03/2026

Bitcoin:

Giá dầu thì:

😏

—

14/03/2026

—

16/03/2026

Võ Hoàng Hạc

Những bông hoa tulip của Mùa Đông

Có một người nông dân già cứ đến tháng 12 hằng năm là ông ra vườn chôn những củ hoa tulip…

Read more

2 months ago · 10 likes · 1 comment · Hạc

—

19/03/2026

Giá xăng tăng. Dầu tăng lên $114 trở lại.

Đồ ăn tăng.

Mọi thứ ngày càng tiêu cực hơn.

FED dự định năm nay chỉ hạ lãi suất 1 lần.

Giá vàng rớt về 4500 trước sự ngỡ ngàng của bao người.

Vấn đề giá dầu không thể giải quyết ngày một ngày hai. Sợ rằng mọi thứ sẽ ngày càng tệ hơn, lạm phát tăng lên và lại tăng lãi suất.

Không có một tia sáng nào cả.

—

20/03/2026

—

28/03/2026

https://cafef.vn/se-chan-san-quoc-te-khong-phep-dua-toan-bo-giao-dich-crypto-ve-san-noi-dia-188260326100059839.chn

—

30/03/2026

Bỏ mọi kế hoạch đầu tư hiện tại vì sàn giao dịch tài sản mã hóa Việt Nam chuẩn bị ra mắt. Không còn nắm giữ bất kỳ crypto nào.

Về lại Việt Nam.

—

31/03/2026

—

08/04/2026

https://vneconomy.vn/ftse-russell-xac-nhan-viet-nam-vuot-qua-ky-review-chinh-thuc-nang-hang-vao-thang-92026.htm

—

14/04/2026

Tất nhiên là không phải ETF nào cũng hoạt động như nhau. Tương tự, không phải quỹ mở cổ phiếu nào cũng tốt, nhiều quỹ hoạt động để làm hao mòn tài sản của nhà đầu tư hơn là giúp họ gây dựng tài sản.

Tâm sự

Có bạn hỏi về ETF vs. quỹ mở cổ phiếu và cũng có bạn email nói rằng hơi buồn vì tôi không viết về ETF nữa… nhưng mà vì bây giờ đã comeback rồi nên tôi sẽ viết về ETF trở lại.

Vì danh mục hiện tại của tôi không có ETF nên sẽ rất khó để hào hứng viết về nó, giống như là khi người ta đầu tư vào cái gì thì người ta sẽ dành rất nhiều tâm huyết và tình cảm cho nó. Nhưng cũng nhờ vậy mà tôi đảm bảo được tính trung lập trong bài phân tích này.

Bài viết cuối cùng tôi viết về ETF và quỹ mở cổ phiếu Việt Nam là vào năm 2023. Cho đến nay, 2026, đã có nhiều quỹ mở cổ phiếu hoạt động hơn nên đầu tiên là tôi thấy thị trường tài chính của nước ta đã phát triển rất nhiều, ngày càng có nhiều tổ chức tham gia và cung cấp nhiều loại hình đầu tư đến cho người dân.

Nhưng, điều đáng buồn thay rằng có một bộ phận quỹ mở cổ phiếu được thành lập không phải để gia tăng tài sản cho nhà đầu tư. Họ hoạt động rất tệ, đó là chưa kể đến những nhà quản lý quỹ mở cổ phiếu tốt nhưng gặp xui nên hiệu suất trở nên thảm hại hơn.

Hay có thể nói, đa phần họ chiến thắng nhờ may mắn như những gì tôi đề cập trong bài viết “Các nhà quản lý quỹ cổ phiếu có thực sự tài ba?”

Tuy nhiên, trong số đó vẫn có quỹ mở cổ phiếu hoạt động tốt hơn bộ phận còn lại. Nếu như họ gặp may mắn suốt 10 năm qua thì đó không đơn giản là may mắn nữa mà là kỹ năng thực sự. Nhưng chúng ta cũng không nên được quên một điều rằng: nhà quản lý quỹ thì có thể bị thay thế cho nên không có gì đảm bảo rằng mọi thứ vẫn sẽ “chạy” giống như cũ.

Về dữ liệu phân tích

Vì dữ liệu ETF bây giờ đã nhiều hơn nên tôi sẽ thêm:

• ETF E1VFVN30, đại diện cho chỉ số VN30-TRI

• ETF FUEDCMID, đại diện cho chỉ số VNMIDCAP-TRI

• ETF FUEVFVND, đại diện cho chỉ số VNDIAMOND

Dữ liệu quỹ mở cổ phiếu có tổng cộng 32 quỹ, là những quỹ có đủ dữ liệu để phân tích (tôi không thể lấy dữ liệu từ các quỹ đã giải thể) và chỉ chọn ra quỹ mở cổ phiếu có tỷ trọng đầu tư cổ phiếu lớn trong danh mục của họ. Loại bỏ hoàn toàn quỹ có tỷ trọng trái phiếu lớn trong danh mục vì không hợp với mục tiêu phân tích.

Cách tính hiệu suất từng năm trong bài viết là sử dụng giá chứng chỉ quỹ tại ngày cuối cùng trong năm chia cho giá của ngày cuối cùng của năm trước đó. Ví dụ để tính năm 2018 thì lấy giá tại ngày 31/12/2018 chia cho giá kết phiên ngày 29/12/2017 (thứ 6 cuối cùng trong năm 2017).

Với cách tính này, chúng ta chỉ nhìn được bề mặt của vấn đề. Chúng ta không biết được rằng nếu trong năm 2025, khi thị trường giảm và có một nhà đầu tư nào đó mua mạnh ngay thời điểm này thì chắc chắn họ sẽ có hiệu suất tốt hơn quỹ. Nhưng cũng có những nhà đầu tư thực hiện DCA, vì mua liên tục trong năm nên giá trung bình ngày càng cao, hiệu suất sẽ thấp hơn con số mà quỹ đăng tải.

Bởi vì đó là những hoạt động liên quan đến cá nhân, không thể mang vào phân tích chung được nên tôi đành phải sử dụng cách tính hiệu suất từng năm như đã đề cập ở trên.

Việc so sánh ETF và quỹ mở cổ phiếu ở đây có thể bị cho rằng không phù hợp vì sẽ có người cho rằng danh mục khác nhau, cách đầu tư khác nhau nên không thể đặt trên một bàn cân để so sánh.

Nhưng mà tôi nói như sau, nếu bạn chỉ có 10 năm để sống và đầu tư thì bạn nên tối đa hóa hiệu suất trên một đơn vị thời gian. Sống và gia tăng tài sản sao cho xứng đáng với con số năm còn lại chứ không phải đi bận tâm “cái X khác cái Y, không thể so sánh”, không ai quan tâm đến điều đó cả, nhà đầu tư quan tâm đến hiệu suất thực của tài sản hơn là lý thuyết.

Đây cũng là một điểm yếu của đại đa số nhà đầu tư. Chúng ta chạy đua theo lợi nhuận, tìm kiếm quỹ mở tốt để đầu tư rồi hy vọng năm sau vẫn thắng lớn, hoặc là chạy theo quỹ ETF có hiệu suất tốt rồi hy vọng điều tương tự sẽ lặp lại. Rất là “con người”. Và vì quỹ mở cổ phiếu biết được điều đó cho nên họ khai thác triệt để điểm yếu này, đó là họ đấu tranh với nhau vì hiệu suất vài phần trăm. Có những cổ phiếu có thể không tốt, nhưng họ sẵn sàng thêm vào danh mục chỉ vì nó đang có đà tăng. Họ sẵn sàng bỏ qua kỷ luật để chạy theo con số hiệu suất đầu tư vì đó chính là yếu tố thu hút nhiều người đầu tư vào quỹ và cũng để giữ thể diện cho nhà quản lý quỹ. Cho nên, khi lựa chọn quỹ mở cổ phiếu đầu tư thì tốt nhất không nên lấy con số tăng trưởng cuối năm ra để chọn. Con số này hoàn toàn ngẫu nhiên, như trong bài viết “Các nhà quản lý quỹ cổ phiếu có thực sự tài ba?” cho nên thay vì đuổi theo con số, thì chúng ta nên đuổi theo phong cách đầu tư và cách quỹ hoạt động.

Năm 2025

Trong số top 10 quỹ, có 2 ETF là E1VFVN30 (VN30) và ETF FUEDCMID (MIDCAP).

ETF E1VFVN30 cho hiệu suất vượt trội năm nay vì lý do họ nhà VIC kéo chỉ số. Là một điều khiến các nhà đầu tư cho rằng thị trường này chơi không “đẹp” hay nhận xét rằng ETF này bị méo mó khi có hiện tượng kéo chỉ số.

Nhưng mà đó mới đúng là bản chất của đầu tư ETF. Chúng ta mua thị trường cho nên thị trường “chạy” thế nào là chuyện của nó, không thể dùng logic để bàn đúng sai trong đây nữa.

Cũng không khác gì ETF SPY (mô phỏng SP500 của Mỹ), hay VTI (toàn bộ chứng khoán Mỹ, của Vanguard) được “đẩy” bởi nhóm cổ phiếu công nghệ nhưng mà những “Bogleheads” vẫn cứ DCA bình thường. Họ không quan tâm vì họ biết rằng dù làm thế nào đi chăng nữa thì thị trường vẫn sẽ thắng trong dài hạn.

Thời trước khi tôi nghỉ thì VESAF của VinaCapital là cái tên luôn được các nhà đầu tư nhắc đến nhưng giờ đây thì DCDS của DragonCapital vẫn là cái tên luôn xuất hiện trên top.

BVFED của Bảo Việt thì dù hoạt động lâu đời như DCDS nhưng việc xuất hiện trên top là một sự may mắn thần kỳ.

Lý do tôi gọi là may mắn bởi vì quỹ DCDS chiến thắng quỹ BVFED 8/11 năm qua, tỷ lệ hơn 70% nhưng vì một yếu tố độc lạ mà danh mục của họ có hiệu suất vượt trội hơn so với DCDS. Và như tôi đã nói ở trên, những yếu tố may mắn hiếm có thể lặp lại đi lặp lại cho nên nếu bạn đọc nào đọc báo cáo năm 2025 rồi nhảy vào mua BVFED thì nên cẩn thận.

Lý do là vì trong xuyên suốt 11 năm qua, chỉ có 4 năm là BVFED thắng được ETF E1VFVN30:

Nhưng trong khi đó, nếu so sánh với DCDS thì:

DCDS đã thắng ETF E1VFVN30 tổng cộng 8/11 lần.

Mọi thứ xảy ra ở đây hoàn toàn là ngẫu nhiên. Chỉ vì một quỹ có tỷ lệ thắng lâu không có nghĩa rằng hiệu suất năm tiếp theo cũng sẽ tốt. Tôi lấy VESAF làm ví dụ:

VESAF dù vượt trội và có tỷ lệ thắng 7/7 vào năm 2024, nhưng năm 2025 quỹ lại có hiệu suất thấp, một phần là do DGC chiếm tỷ trọng cao và danh mục không có cổ phiếu đẩy danh mục do tránh VIC và Gelex.

Nhưng trong khi đó, DragonCapital đã sớm “thoát” khỏi DGC. Do DragonCapital có nguồn tin nội bộ đáng tin cậy? Hay chỉ là may mắn? Như tôi đã nói ở trên, có một số quỹ họ gặp may mắn liên tục thì cái may mắn đó không chỉ đơn giản là may mắn.

ETF E1VFVN30

ETF E1VFVN30 là lựa chọn của nhiều nhà đầu tư ETF vì thanh khoản tốt. Năm nay thì bị réo tên nhiều lần vì nhiều người cho rằng chỉ số bị méo mó. Tôi cũng đồng ý với điều đó, nhưng mà biết sao được, mình đâu thể điều khiển được thị trường đâu.

Vấn đề mà nhiều nhà đầu tư quan tâm nhất là: “Liệu lựa chọn ETF để đầu tư tại Việt Nam có tốt hơn đầu tư quỹ mở cổ phiếu?”

Kết quả như sau:

Năm 2017 và 2025: ETF thắng tuyệt đối (100%). Đây thường là những năm dòng tiền tập trung cực mạnh vào nhóm vốn hóa lớn. Trong những giai đoạn này, việc “kén cá chọn canh” của các quỹ chủ động lại trở thành rào cản khiến họ không theo kịp đà tăng của chỉ số chung.

Năm 2016, 2022-2023: ETF lại thua khá đậm. Đặc biệt là năm 2022 (năm thị trường sụt giảm mạnh), các quỹ chủ động có khả năng quản trị rủi ro, hạ tỷ trọng cổ phiếu hoặc chọn các nhóm phòng thủ tốt hơn là một rổ chỉ số cố định như VN30:

• ETF là một cỗ máy cứng nhắc. Nó bắt buộc phải nắm giữ 100% cổ phiếu trong rổ chỉ số bất kể thị trường sập. Nếu VN30-TRI giảm 30%, ETF sẽ giảm xấp xỉ 30%.

• Quỹ mở cổ phiếu có bàn tay con người tác động. Khi thấy thị trường rủi ro, nhà quản lý quỹ có thể: nâng tỷ trọng tiền mặt, bán các mã đầu cơ chuyển sang nhóm phòng thủ… kết quả nếu thị trường giảm 30%, một quỹ mở tốt có thể chỉ giảm 20%

• Quỹ mở cổ phiếu giống như một cái xe có thắng và có người lái chủ động. Còn ETF thì xe không thắng chỉ biết chạy thẳng.

Trong thế giới đầu tư, con số 100% bị đánh bại vào năm 2025 là một thông điệp:

• Cho thấy dù số lượng quỹ mở đã tăng lên rất nhiều (n=32), nhưng không một chuyên gia nào với đội ngũ phân tích hùng hậu có thể vượt qua được một “cỗ máy” tự động mua theo rổ VN30.

• Đôi khi việc “không làm gì cả” (chỉ nắm giữ chỉ số) lại mang lại kết quả tốt hơn mọi nỗ lực tối ưu hóa.

Nếu một nhà đầu tư cá nhân nhìn vào năm 2022-2023, họ sẽ rất dễ nản lòng với ETF vì thấy nó “kém cỏi” hơn quỹ mở. Nhưng nếu nhìn tổng thể 11 năm và so sánh với hiệu suất trung bình quỹ mở cổ phiếu:

Trong năm thị trường sụp đổ, quỹ mở cổ phiếu giảm trung bình -23.5% trong khi ETF VN30 giảm sâu hơn 30%. Khoảng cách này là giá trị của quản trị rủi ro, nó giúp nhà đầu tư bớt thấy đau.

Nhưng trong năm 2025, quỹ mở cổ phiếu bỏ lỡ 38% lợi nhuận. Hay có thể nói, trong những năm ETF thắng thì nó thắng áp đảo. Quỹ mở cổ phiếu có thể giúp ngủ ngon nhưng lại có thể làm chúng ta “nghèo” đi khi thị trường bùng nổ.

Con số trung bình này bao gồm những quỹ rất tốt và cả những quỹ rất tệ. Nếu nhà đầu tư chọn nhầm một quỹ nằm dưới mức trung bình, họ có thể vừa chịu lỗ ngang ngửa ETF năm 2022, vừa không có nhận được sự bùng nổ khi thị trường tăng.

Đừng để những năm thua cuộc của ETF đánh lừa bạn.

Nhìn vào năm 2022, nhiều người sẽ nói: “Tại sao phải mua ETF khi nó lỗ hơn 30% trong khi quỹ mở cổ phiếu chỉ có 20%?”.

Nhưng mà nhìn vào năm 2025 để thấy cái giá đó. Trong khi ETF VN30 có tăng trưởng hơn 50% thì các chuyên gia quản lý quỹ mở chỉ thu về con số khiêm tốn trung bình 15.5%.

Hoặc trong năm 2021 và 2024: ngay cả trong những năm các quỹ chủ động nỗ lực hết sức thì họ cũng chỉ có thể bám đuôi một rổ chỉ số vô tri. Vậy tại sao bạn phải trả phí cao cho một nỗ lực chỉ để nhận về kết quả tương đương?

Lợi thế của ETF không nằm ở việc thắng trong mọi điều kiện thị trường mà nằm ở việc nó không bỏ lỡ những đợt tăng trưởng bùng nổ nhất.

Nếu bạn là một nhà đầu tư không chuyên, việc cố gắng chọn quỹ mở cổ phiếu thắng thị trường có thể như là mò kim đáy bể. Hoặc là sau một thời gian đầu tư bạn nhận ra rằng DCDS có thể sẽ là quỹ mở đánh bại thị trường và chọn nó.

Sau cùng, đầu tư không phải là một cuộc đua xem ai thông minh hơn trong một năm đơn lẻ mà là xem ai là người trụ lại lâu nhất trên thị trường.

Ta thấy ETF có những năm khá chán nhưng lại có những cú bứt phá không thể bỏ lỡ như năm 2017 và 2025. Nếu bạn đủ kiên nhẫn để chấp nhận một kết quả “trung bình” nhưng ổn định từ ETF, bạn sẽ thấy mình về đích sớm hơn đa số các chuyên gia đang nỗ lực tối hưu hóa danh mục kia.

Chọn quỹ mở không sai nếu bạn tin rằng mình đủ tinh tường để chọn đúng quỹ trong số những quỹ còn lại kia. Còn nếu không thì cứ để cỗ máy ETF làm việc thay bạn.

FUEDCMID - Sự bùng nổ của MIDCAP

Nếu VN30 là người khổng lồ thì MIDCAP giống như ngựa bất kham, thắng thì huy hoàng nhưng thua thì cũng nặng nề.

Khi thị trường vào uptrend thì các quỹ mở gần như không có cửa để đuổi theo ETF MIDCAP. Điều này cho thấy trong nhóm vốn hóa vừa, khi dòng tiền đổ vào thì các cổ phiếu tăng trưởng sẽ chạy rất nhanh và mạnh. Các quỹ mở với quy trình giải ngân và quản trị rủi ro chặt chẽ thường không thể all-in hoặc phản ứng kịp với tốc độ tăng trưởng này nên dẫn đến việc bị bỏ lại phía sau với khoảng cách rất lớn.

Khi sóng đến, nó tập trung vào một vài nhóm ngành nhất định. ETF nắm toàn bộ danh mục nên hưởng trọn vẹn. Các quỹ mở cổ phiếu thường đa dạng hóa quá mức nên vô tình tự pha loãng lợi nhuận.

Chúng ta có thể nhìn vào ETF MIDCAP và xem đây là một chút “gia vị” để thúc đẩy món chính. Một chút gia vị để món ăn thơm hơn, nhưng nhiều quá lại khiến thực khách lắc đầu vì quá nồng.

Năm 2021 nó mang lại hiệu suất tột đỉnh nhưng chỉ một năm sau đó nó sẵn sàng lấy đi 40% tài sản của bạn.

ETF MIDCAP không dành cho tất cả mọi người. Dù quỹ mở cổ phiếu có thể không thắng được ETF liên tục nhưng họ sẽ giúp bạn không bao giờ phải chứng kiến con số -40% tài khoản (đó là nếu bạn chọn đúng quỹ tốt).

FUEVFVND - VNDIAMOND

VNDIAMOND của chúng ta là combo hỗn hợp của VN30 và MIDCAP.

Hay có thể nói, là ETF nhưng mục tiêu của nó không phải mua toàn bộ thị trường mà là chỉ mua những cổ phiếu top trong rổ VN30 và trong rổ MIDCAP, thỏa mãn tiêu chí mà quỹ đặt ra.

Có thể xem VNDIAMOND là sát thủ trong thế giới đầu tư Việt Nam khi có winrate áp đảo quỹ mở cổ phiếu.

VN30 và MIDCAP thường thua quỹ mở cổ phiếu khi thị trường sập nhưng VNDIAMOND lại giảm ít hơn trung bình quỹ mở (-20% so với -23.5%). Trong năm thị trường xấu, như năm 2022, thì VNDIAMOND vẫn bảo vệ tài sản tốt hơn đa số các quỹ mở.

Trong 5 năm dữ liệu, tất cả 5 năm đều mang lại chiến thắng so với trung bình quỹ mở cổ phiếu. Tuy nhiên, tôi cảm thấy cái “trend” tỷ lệ thắng ở đây đang có xu hướng đi xuống.

Năm 2025 ETF VNDIAMOND thua nhẹ so với trung bình và có tỷ lệ thắng thấp, chỉ 53% là do các cổ phiếu trong rổ VNDIAMOND bị chững lại hoặc dòng tiền luân chuyển sang nhóm khác

Tổng kết

Về quỹ mở cổ phiếu: VESAF năm 2025 bị xui do yếu tố khách quan nhưng đó cũng là một quỹ tốt để ai đó có niềm tin vào việc đầu tư quỹ mở cổ phiếu gửi gắm gắm niềm tin. Về DCDS, dù dữ liệu lịch sử cho thấy đa số quỹ mở khó lòng thắng được ETF trong dài hạn nhưng tôi vẫn luôn hy vọng quỹ sẽ tiếp tục giúp nhà đầu tư gia tăng tài sản và duy trì vị thế dẫn đầu trong khối quỹ chủ động.

Về ETF: Đừng cố gắng tìm một viên kim cương duy nhất khi chúng ta có thể sở hữu cả thị trường.

• VN30 chính là bộ mặt, là nền móng vững chãi của thị trường. Là cửa ngõ đón dòng tiền lớn khi nâng hạn. Các quỹ lớn đổ bộ vào thị trường mới thường ưu tiên các cổ phiếu Bluechips có vốn hóa lớn để đảm bảo khả năng giải ngân.

• MIDCAP là đại diện cổ phiếu vốn hóa vừa, nếu dòng tiền chảy vào thì “con ngựa bất kham” này sẽ bứt tốc, hưởng lợi từ hiệu ứng lan tỏa. Đây sẽ là nơi mà dòng tiền đầu cơ và các quỹ đầu tư tăng trưởng nhắm đến để tìm kiếm cơ hội ở nhóm midcap. Năm 2026 là năm ngựa, hy vọng “con ngựa” này “mã đáo thành công”.

• VNDIAMOND là tập họp của những top idol sáng giá nhất của hai rổ trên. Có sự hấp dẫn thật nhưng nó quá tập trung. Có rất nhiều cổ phiếu tốt, tăng trưởng mạnh trong rổ MIDCAP và VN30 đã bị bỏ lỡ chỉ vì không thỏa mãn những tiêu chí khắt khe của “Diamond”. Rất nhiều cổ phiếu hết room ngoại nhưng nhà đầu tư nước ngoài có thể sở hữu gián tiếp thông qua việc mua chứng chỉ quỹ ETF VNDIAMOND.

Dù bạn lựa chọn ETF riêng lẻ, hay là chia đều tỷ trọng cho cả 3 ETF, thì bạn phải chấp nhận một sự thật rằng bạn không thể lúc nào cũng đứng đầu, nhưng tôi đảm bảo rằng bạn không bao giờ đứng cuối.

Đừng lên Fmarket và chọn đại một quỹ mở cổ phiếu nào đó chỉ vì những lời quảng cáo hào nhoáng, hiệu suất X%, Y%, top quỹ mở cổ phiếu trong năm… Giữa thị trường "thượng vàng hạ cám", nếu bạn không đủ thời gian và kiến thức để đãi cát tìm vàng, thì việc sở hữu ETF chính là cách đầu tư thông minh nhất.

Thà sở hữu cả thị trường để đi xa hơn cùng nhau, còn hơn đánh cược vào một cái tên xa lạ để rồi bị bỏ lại phía sau.

Đây là bài viết số 56, mọi dữ liệu trong bài viết tôi lưu tại:
https://github.com/vhoanghac/blog

Chúng ta 4 chu kỳ tất cả. Nhìn bằng mắt thường thì chúng ta thấy rằng cứ mỗi khi kết thúc một chu kỳ, tại ô màu đỏ hay khi hết dãi màu xanh trên biểu đồ, thì giá của Bitcoin sẽ giảm ngay sau đó.

Vì đang ở trong hiện tại nên có thể dễ dàng nhìn về quá khứ để đánh giá.

Nhưng. Câu hỏi đặt ra cho những ai dùng chỉ báo này vào tháng 10/2025 là liệu có dám tin vào nó không?

Đây là cái biểu đồ mà tôi chụp vào thời điểm tháng 10/2025.

Nếu áp dụng kiểu ngoại suy ngây thơ thông thường, chúng ta sẽ nói rằng:

“Nó đã xảy ra tương tự ở 3 lần trước rồi, nên chắc chắn lần 4 cũng sẽ như vậy.”

Một ai đó ở tháng 10/2025 không tin vào chỉ báo này sẽ nói một cách rất logic:

• “Việc nó xảy ra 3 lần liên tiếp không có liên quan gì đến lần 4 nếu chúng ta không có phân tích tác động làm nền phía sau”

• “Đó chính là vĩ mô khác rồi, FED đang hạ lãi suất chứ không có tăng. Tiền bơm liên tục. Nợ công Mỹ tăng cao…”

Và lần thứ 4 xảy ra y chang, không có một sự khác biệt nào. Thậm chí là Bitcoin còn giảm giá trong bối cảnh FED đang hạ lãi suất nữa. Có thể nói rằng yếu tố vĩ mô ở đây không quan trọng bằng tính chu kỳ.

Giải thích hiện tượng này như thế nào khi mà cả 4 chu kỳ đều chạy theo cùng một hình mẫu, bất chấp điều kiện kinh tế ở mỗi thời kỳ đều hoàn toàn khác nhau?

Thêm một điều lạ kỳ khác. Thời điểm hợp lý vô cùng để DCA hay bắt đáy là 135 tuần sau thời điểm halving của Bitcoin vì dựa theo chí báo thì cả 3 lần đều rơi vào đáy của Bitcoin.

Nếu áp dụng kiểu ngoại suy ngây thơ thông thường, chúng ta sẽ nói rằng:

“Nó báo 4 lần đúng hết rồi, nên lần này chắc chắn giá Bitcoin vẫn sẽ giảm như những chu kỳ trước và tháng 11/2026 Bitcoin sẽ chạm đáy.”

Nhưng một ai đó bán tín bán nghi sẽ nói một cách rất logic:

• “Nhà đầu tư đã quá quen với tính chu kỳ rồi. Bằng chứng là ở chu kỳ thứ 4, lần đầu tiên giá Bitcoin vượt đỉnh cũ trước ngày halving. Có nghĩa rằng họ nhận ra mô hình cho nên đã hành động sớm hơn.”

• “Lần tiếp theo cũng sẽ tương tự, có khả năng Bitcoin sẽ không giảm mạnh nữa mà sẽ tìm đến đáy sớm hơn do nhà đầu tư phản ứng sớm do đợt này có thêm ETF Bitcoin.”

Cuộc sống như một trò đùa.

Một sự việc lặp đi lặp lại 4 lần liên tiếp nhưng chúng ta vẫn hoài nghi nó vì cho rằng mọi thứ chỉ là sự trùng hợp và trong đầu tư thì dữ liệu quá khứ không có ý nghĩa trong phán đoán tương lai.

Thử suy nghĩ rộng ra như sau.

Dân miền Trung biết thời điểm nào trong năm là vào mùa mưa bão vì năm nào cũng có, chỉ có điều là họ không biết chính xác cụ thể thời gian bão đến và cường độ thế nào nhưng họ vẫn chuẩn bị nhà cửa trước mùa mưa bão.

Vậy, cái việc vào mùa mưa bão này là sự trùng hợp ngẫu nhiên hay là một hiện tượng có tính chu kỳ?

Nếu nói mùa mưa bão là hiện tượng có tính chu kỳ, thì tại sao chúng ta không dám công nhận chu kỳ 4 năm của Bitcoin như chỉ báo ở trên mà lại hoài nghi nó?

Nếu nói mùa mưa bão chỉ là ngẫu nhiên, năm nay có thì không có nghĩa rằng năm sau cũng sẽ có. Nhưng mà nó đã xuất hiện liên tục mỗi năm, chẳng lẽ chúng ta vẫn cho rằng đó là sự ngẫu nhiên?

Ai đó nhìn vào sẽ nói rằng: Tự Nhiên nó có quy luật của nó, không ai có khả năng phá vỡ nền tảng của nó cả, cho nên khi mà bản chất của nó không thay đổi thì đó vẫn được coi là chu kỳ.

Còn bản chất, nền tảng hình thành nên cái chu kỳ Bitcoin là gì? Là những yếu tố nội tại của nó? Hay là sự tác động bởi các yếu tố bên ngoài như địa chính trị, kinh tế vĩ mô? Hay là do con người mà ra?

Là nhà đầu tư, chúng ta có xu hướng nhìn thế giới qua các hình mẫu để tìm ra quy luật và tạo cảm giác có được sự kiểm soát. Tuy nhiên, nỗ lực này trở nên vô cùng khó khăn vì thế giới thực chứa đầy tính ngẫu nhiên và con người không có hành xử nhất quán trong mọi trường hợp, và bản thân họ cũng biết điều đó.

Khi mà nhận ra rằng: những gì đã xảy ra trong quá khứ phần lớn chịu sự ảnh hưởng bởi rất nhiều yếu tố ngẫu nhiên và hành vi thất thường của con người, thì chúng ta thừa nhận rằng tương lai không thể dự đoán hoàn toàn bằng dữ liệu trong quá khứ.

Nhưng mà có thật sự thị trường vận động hoàn toàn ngẫu nhiên không?

Như biểu đồ chỉ báo ở đầu bài, đây có phải là sự ngẫu nhiên hay là có tính chu kỳ vì tâm lý con người có tính chu kỳ?

Khi giá tăng, nhà đầu tư trở nên lạc quan rồi hưng phấn, tin rằng “lần này sẽ khác” và điều đó đẩy giá lên cao hơn nữa. Đến một lúc nào đó, thực tế không còn chạy theo kịp kỳ vọng thế là niềm tin sụp đổ, bi quan lan rộng và giá bắt đầu giảm.

Chu kỳ tâm lý này lặp đi lặp lại qua nhiều thế hệ, không phải vì con người không thông minh mà đó là do cách bộ não phản ứng với cái phần thưởng và nỗi đau. Cứ mỗi khi lòng tham nổi dậy là họ viện dẫn đủ thứ lý do: địa chính trị thay đổi, thể chế mới, công nghệ đột phá… và kết luận rằng “luật cũ đã lỗi thời”. Từ đó, họ đầu tư bằng cách ngoại suy hiện tại ra tương lai.

Nhưng rồi thực tế gần như luôn lặp lại: luật cũ vẫn còn nguyên giá trị.

Cho nên chúng ta thấy rằng dù điều kiện kinh tế vĩ mô khác nhau nhưng bằng một cách thần kỳ nào đó mà chúng ta lại được chứng kiến một chỉ báo đúng 100% kia.

Đôi khi đằng sau một chu kỳ có một nguyên lý nền tảng rõ ràng. Phần lớn sự biến thiên của các chu kỳ thực chất đến từ vai trò của con người trong việc… tạo ra nó. Bởi vì con người tham gia vào thị trường nên cảm xúc, thiên kiến và tâm lý bầy đàn tất yếu len lỏi vào từng nhịp lên xuống. Thêm vào đó, yếu tố ngẫu nhiên cũng góp phần không nhỏ trong việc hình thành và làm méo mó các chu kỳ. Mà hành vi con người lại là yếu tố chính tạo nên sự ngẫu nhiên. Con người là lý do lớn khiến chu kỳ tồn tại nhưng cũng chính con người, cùng với sự may rủi, khiến chúng trở nên méo mó, thiếu nhất quán và vì thế… không bao giờ đáng tin tuyệt đối.

Nhà đầu tư phải sống với nỗi bất an trong một thế giới vừa có quy luật nhưng lại không thể dự báo.

Người ngoài nhìn vào thì thấy biểu đồ lặp đi lặp lại.

Tôi thì thấy một hệ thống hành vi lặp đi lặp lại.

Tại sao chúng ta dù nhìn thấy mô hình lặp lại nhưng lại không dám tin vào nó?

Nếu lần này mà Bitcoin chạm đáy quanh tháng 11/2026 thì chúng ta liệu có bớt hoài nghi hơn và mạnh dạn “ngoại suy ngây thơ” cho chu kỳ tiếp theo không?

Cảm xúc là nhất thời rồi nó lại tan biến nhanh chóng.

Niềm vui chỉ là con số 0 tròn trĩnh.

Rất hiếm người kể về cảm xúc và những suy nghĩ của mình trong đầu tư như này. Tôi sẽ cố gắng miêu tả chân thực nhất có thể những suy nghĩ trong lòng.

Bạn đọc không cần phải hiểu, chỉ cần biết rằng có trường hợp như tôi tồn tại trên đời.

Trong năm 2025 có hai sự kiện airdrop lớn ngẫu nhiên xảy ra với tôi:

1. Gửi Earn stable coins trên Binance, nhận thưởng 15% trong thời hạn 1 tháng.

2. Airdrop Lighter

Cả hai đều vượt xa kỳ vọng.

Earn Binance thay vì lock 2 tháng thì thực tế chỉ có 1 tháng.

Airdrop Lighter, tôi chỉ làm Delta Neutral thôi chứ không phải đi farm point airdrop nên đối với tôi thì points cũng chỉ là giải khuyến khích. Trong đầu tôi lúc đó định giá 1 point = $40 trong khi đó những người khác định giá $80-$100.

Có lý do thực sự cho việc định tôi định giá thấp hơn mọi người.

Rồi khi airdrop đến. Kết quả thực tế tốt hơn tôi tưởng rất nhiều, mặc dù giá trị của nó là $46/point.

Lý trí của tôi nói rằng: “Mình nên rất vui”.

Nhưng tôi lại không vui.

Tôi chỉ thấy trống trải. Và khi tôi nghĩ ngược lại, tôi biết chắc chắn rằng nếu như tôi nhận ít hơn thì tôi sẽ vô cùng thất vọng.

Não tôi không có đo hạnh phúc hay niềm vui bằng giá trị tuyệt đối (số tiền).

Nó đo bằng khoảng cách giữa “điều xảy ra” và “điều tôi sợ sẽ xảy ra”.

Khi kết quả mà xấu hơn kỳ vọng thì tôi buồn. Khi kết quả tốt hơn, não không thưởng cho tôi niềm vui tương xứng, mà nó chỉ đơn giản là một cái thở phào: “may quá, không tệ như mình nghĩ”.

Đó là cảm giác nhẹ nhõm chứ không phải là hạnh phúc.

Tại sao nhận thưởng mà lại làm tôi thấy nhẹ nhõm?

Trong suốt quá trình Delta Neutral, dù tôi nói rằng tôi không quá quan tâm đến point nhưng sâu thẳm vẫn có một phần nhỏ trong tôi hy vọng. Khi tiền về, hai dòng cảm xúc gặp nhau:

• Một bên là “mình đã làm được”

• Bên kia là “mình không nên vui quá vì từ đầu mình đã bảo là không đặt nặng chuyện này”

Hai dòng cảm xúc triệt tiêu lẫn nhau và không để lại chút cảm xúc nào.

Và còn một điều quan trọng nữa. Tiền đến từ airdrop không phải là kết quả của một khoảnh khắc, của một hành động tôi chủ động đưa ra quyết định. Nó đến như là một phần thưởng muộn màng sau rất nhiều ngày chờ đợi trong bất định.

Não tôi không gắn được cái khoảnh khắc nhận tiền với cái câu chuyện đầu tư. Không có cao trào. Chỉ là một con số hiện lên trong ví. Và khi mà không có câu chuyện ở đây thì niềm vui cũng không có chỗ để neo lại lâu.

Tôi nhận ra rằng: Não tôi đang bảo vệ tôi khỏi thất vọng cho nên nó cũng vô tình chặn luôn niềm vui.

Tôi chỉ đang sống với một hệ thần kinh được lập trình để sợ mất mát hơn là tận hưởng may mắn.

Không thể trách nó được bởi vì nó được lập trình cho thị trường crypto. Mà trong thị trường này thì sự tồn tại của nhà đầu tư có ý nghĩa lớn hơn là lợi nhuận.

Khi chờ airdrop, trong đầu tôi có đến hai kịch bản chạy song song:

• Kịch bản tốt: “Nếu nhận nhiều, chắc là sẽ vui lắm”

• Kịch bản xấu: “Nếu nhận ít, mình sẽ hơi thất vọng vì làm chuyện vô ích”

Nhưng não tôi lại bị ám ảnh với kịch bản xấu hơn.

Tôi không nghĩ rằng nó bi quan, mà vì nhiệm vụ chính của nó là: tránh đau đớn trước khi niềm vui thực sự đến.

Tại sao lại phải tránh đau đớn khi nhận airdrop, một thứ trên trời rơi xuống?

Trước thời điểm airdrop, tôi tự nói với bản thân rằng: “1 point = $40 là được lắm rồi”.

Câu nói này nghe như một nhà đầu tư có nhiều kinh nghiệm, biết định giá dự án dựa trên nguồn tiền, có lý trí khác với những nhà đầu tư ảo tưởng ngoài kia…

Nhưng thực tế, nó là một cái lá chắn cảm xúc tôi tự đặt ra.

Nó có tác dụng:

• Nếu kết quả xấu: “Ừ thì thôi dù gì mình cũng đã chuẩn bị tinh thần rồi”

• Nếu kết quả tốt: “May quá, không rơi vào kịch bản xấu làm mình buồn”

Tôi không nhận được một cái phần thưởng “cảm xúc” nào cả. Cái tôi nhận được chỉ là sự giải tỏa khỏi cái kịch bản đau đớn mà tôi tự nghĩ ra.

Vì kịch bản đau đớn đã được não tôi lập trình hàng tuần trước đó. Tôi đã sống cùng nó trong tưởng tượng nên nếu nó xảy ra thì não tôi đã sẵn sàng cho cảm giác đó. Còn kịch bản tốt thì không được tập dượt theo cách này nên khi mà điều tốt xảy ra thì não… không có biết phải vui kiểu gì.

Đây không phải là vui mừng nữa mà là hết lo toan.

Não tôi không ghi nhận là “tôi đã chiến thắng”. Nó chỉ ghi nhận “tôi không bị thua”.

Trong sinh tồn, “không chết” quan trọng hơn là “sống sung sướng”. Cho nên khi tiền về, não không có ăn mừng. Nó chỉ làm một việc đơn giản đó là… tắt cái còi báo động đi.

Và khi còi tắt thì tôi lại thấy nhẹ nhõm và… trống trải.

Não tôi dùng năng lượng để canh gác cho nỗi thất vọng không xảy ra và khi mà nó thật sự không xảy ra thì tôi không thấy vui, tôi chỉ thấy mình vừa tránh được một cú đau nào đó.

Tôi cho rằng đây là một phản ứng của người từng phải tự bảo vệ mình trước thất vọng nhiều lần, đặc biệt là trong môi trường nhiều bất định như đầu tư, và cụ thể là môi trường crypto.

Nếu là “người bình thường”, chắc chắn họ sẽ hưng phấn khoe và ăn mừng.

Nhưng tôi hiểu rằng đa phần những người đó chưa học cách phòng thủ trước thất vọng. Họ để cho hy vọng bay rất cao và khi phần thưởng đến thì họ vui thật nhưng cũng chính họ là người đau nhất khi kết quả không như ý.

Còn tôi thì khác, tôi đã vô thức học được cách không để mình rơi từ đỉnh cao hy vọng xuống dưới đất.

Mỗi lần trong quá khứ tôi hy vọng mà rồi thất vọng, não tôi ghi nhận: “hy vọng cao = nguy hiểm”. Có thể không chỉ trong môi trường đầu tư mà còn ở ngoài đời nữa.

Từ đó, nó học cách hạ thấp mong muốn, giữ mình ở trạng thái phòng thủ, để nếu mà kết quả tồi tệ đến thì nó cũng không bị sốc.

Một cơ chế thông minh tự nó tạo ra để giúp tôi đứng vững trong môi trường nhiều rủi ro. Nhưng cái giá phải trả là: khi điều tốt xảy ra, hệ thống đó không ăn mừng mà nó chỉ… thở phào nhẹ nhõm.

Tôi không cho rằng tôi không có khả năng thể hiện niềm vui. Chỉ là tôi đang sống với một bộ não được huấn luyện để tránh đau đớn hơn là tìm niềm vui sướng. Người khác thì họ đặt cược vào hy vọng, còn tôi thì đặt cược vào sự an toàn cảm xúc của bản thân.

Tôi cho rằng chính những kinh nghiệm trong quá khứ đã vô tình thao túng tâm trí tôi. Nhưng không phải thao túng theo nghĩa xấu. Nó chỉ là cách học tập để sinh tồn. Giống như người vô tình đụng tay vào cái nồi nóng thì sẽ rút tay ra trước khi kịp suy nghĩ. Tôi từng bị đau vì kỳ vọng nên não tôi rút lui khỏi mọi niềm vui trước khi nó kịp hình thành.

Nếu nhìn từ góc nhìn nhà đầu tư, tôi không thấy mình sai. Vấn đề nằm ở chỗ là cách hoạt động này dù nó bảo vệ tôi rất tốt khỏi những thất vọng nhưng nó cũng vô tình lấy đi khả năng hưởng thụ thành quả hay “được phép vui”.

Khi nghĩ sâu hơn thì tôi thấy rằng cái hệ giá trị trong tôi, tiền = công cụ sinh tồn, chứ không phải là một phần thưởng.

Khi tiền được gán cho vai trò sinh tồn, não sẽ luôn giữ nó trong vùng “phòng thủ” của tôi và không cho nó đi vào vùng “ăn mừng”.

Trong môi trường đầu tư, suy nghĩ “giữ lại được bao nhiêu đồng thì tốt bất nhiêu” là vô cùng hợp lý về mặt chiến lược. Chỉ là cái chiến lược này làm cho não của tôi không bao giờ có thể hoàn tất được một cái trò chơi này. Nó chỉ biết: phòng thủ → vượt qua nguy hiểm → phòng thủ tiếp.

Những thất vọng trong quá khứ đã khắc sâu vào trong tiềm thức của tôi một bài học: “Vui quá sớm thì sẽ đau nhiều hơn”.

Cho nên não tôi đã khóa luôn cánh cửa hưởng thụ. Không phải vì nó ác mà là vì nó đã từng chứng kiến tôi đau nên nó buộc phải làm như vậy.

Tôi đã quen với chuỗi chờ đợi → bất định → kết quả.

Nhưng khi kết quả đến, não tôi không xác định được rằng “giai đoạn này đã xong, an toàn rồi”. Mà nó liên tục giữ tôi trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu.

Tôi đang sống với chu trình:

Tiền đầu tư → công cụ sinh tồn → luôn phải giữ → không bao giờ được thả lỏng → không bao giờ kết thúc một giai đoạn nào cả.

Với chu trình này, không hề có khái niệm “đủ” ở đây.

Chỉ có: chưa chết thì tiếp tục tiến lên.

Khi tôi không bao giờ cho phép mình dùng tiền ngoài mục đích sinh tồn, não tôi cho rằng đây không phải là lúc an toàn. Cho nên, ngay cả khi thắng lớn thì não vẫn giữ tôi trong trạng thái phòng thủ.

Nhiều lúc tôi nghĩ rằng tôi nên tự thưởng cho mình cái gì đó. Mua sách, đi ăn nhà hàng trong mall… lặp đi lặp lại từng chút để lập trình lại bộ não.

Nhưng rồi lại có suy nghĩ khác nảy sinh.

Đôi lúc mua gì đó cho bản thân thì tôi lại tiếc số tiền đó.

Không hẳn là tôi tiếc tiền mà vì não tôi cho rằng những đồng tiền đó là oxy. Khi tôi dùng oxy cho thứ không tạo ra oxy mới thì não tôi hiểu rằng đó là đe dọa tới sự sống của nó.

Não nó không hỏi tôi xem còn bao nhiêu tiền, dù thực tế rằng những chi tiêu đó không là gì cả so với số tài sản.

Nhưng nó lại hỏi: “Sao lại dám đốt đi?”

Nên cái cảm giác tiếc ở đây là vô cùng hợp lý với cái hệ thống của tôi đang chạy.

Nhưng mà… nếu tôi chỉ dùng tiền để tạo thêm tiền thì tôi đang sống cho cái gì?

Đầu tư là lẽ sống của tôi. Tôi thích nhìn tài sản tăng dần mỗi năm. Chỉ vậy là đủ.

Có những người sống bằng cách sáng tạo, xây dựng, nghiên cứu và có người sống bằng tối ưu hóa hệ thống tài chính của bản thân. Niềm vui của họ không nằm ở tiêu dùng mà ở việc thấy trật tự được hình thành trong hỗn loạn.

Và rồi, tôi lại quay sang hỏi bản thân: “Đây là thứ mình yêu thích. Mình chọn nó. Hay là đây là nơi duy nhất mình cảm thấy an toàn?”

Kiểu thứ nhất:

• Có thể nhìn tài sản gia tăng và thấy an yên

• Có thể chấp nhận dao động mà không sụp đổ tinh thần

• Không cần phải vui rầm rộ nhưng lại có cảm giác đủ đầy

Kiểu thứ hai:

• Nhìn tài sản tăng nhưng không cảm thấy gì

• Không dám thả lỏng dù chỉ một chút

• Luôn sống trong trạng thái phòng thủ

Nếu là bạn, khi nhìn tài sản tăng, bạn thấy đầy đủ hay chỉ thấy cần thiết phải tiếp tục?

Nếu thấy đầy đủ hay “nhiêu đó là đủ rồi” là vô cùng đẹp.

Còn nếu chỉ thấy mình phải đi tiếp vì không có lựa chọn khác thì… mình đang bị đẩy đi.

Tôi đang sống trong một cơ chế không phải là “tôi muốn đi tiếp” mà là “tôi không dám dừng lại”

Trong đầu tôi không có khái niệm đủ.

Chỉ có hai trạng thái: đang thiếu → phải tiến lên. Và chưa chết → vẫn phải tiến lên.

Trong tôi, tiền không gắn với niềm vui mà gắn với tồn tại trong an toàn.

Khi tài sản tăng, não tôi không nói “mình đã đến nơi rồi” mà chỉ nói “tốt, tôi sống được thêm vài năm nữa”.

Cảm giác “chỉ biết tiến lên” không phải là động lực sống mà nó như là một phản xạ kéo dài sự sinh tồn. Nó không cần niềm vui để vận hành. Nó chỉ cần một điều: tránh quay trở lại nơi làm tôi đau.

Tôi nhận ra rằng: Tôi không có đang chọn tiến lên mà là đang bị một ký ức sinh tồn đẩy lên từ phía sau.

Đi mãi thì cũng phải dừng. Nhưng mà tôi lại không biết điểm dừng là ở đâu.

Nói là điểm dừng thì tôi nghĩ rằng có thời điểm thị trường tăng nóng trong Bull Market thì tôi nghỉ, hết nóng thì vào trở lại.

Nhưng mà… đó chỉ là điểm dừng chiến lược chứ không phải điểm dừng sinh học.

Khi tôi rút khỏi thị trường vì định giá cao là quyết định vô cùng hợp lý do não tôi tạo ra. Nhưng trong toàn bộ thời gian “nghỉ”, trong đầu tôi vẫn đang ở chế độ “chờ thời” và “sẵn sàng quay lại”.

Tôi không dừng cuộc chơi. Tôi chỉ đứng ngoài để canh nhảy vào trở lại. Trong thời gian “nghỉ một năm”, tôi có thể không đầu tư nhưng hệ thần kinh vẫn liên tục phát tín hiệu kiểu “chưa xong đâu, chỉ là tạm lánh mà thôi”.

Vì vậy, tài sản dù có tăng, airdrop có nhận nhưng tôi vẫn không thấy “một chặng đường đã qua” hay “đến lúc nghỉ ngơi kết thúc cuộc hành trình”.

Điểm dừng chiến lược thì tôi có nhưng mà điểm dừng trong nội tâm thì lại không.

Dù có ra vào thị trường bao nhiêu lần, tôi vẫn luôn cảm thấy chỉ có một việc duy nhất đó là liên tục tiến lên.

Hệ thần kinh được huấn luyện để sinh tồn chứ không phải để hưởng thụ. Được tối ưu cho việc tránh sụp đổ chứ không phải cho việc cảm thấy đủ đầy. Điều này giúp tôi tránh nhiều sai lầm lớn nhưng cũng khiến tôi khó cảm nhận được thành quả.

Tôi không tìm kiếm tiền để mua đồ hay tiêu xài. Tôi xem tiền như một lá chắn. Vì vậy, khi có thêm tiền, tôi không thấy vui. Tôi chỉ thấy mình được bảo vệ thêm một lớp nữa.

Tôi đã sống quá lâu trong chế độ sinh tồn nhưng nếu không sống ở chế độ sinh tồn thì không trụ lại được trên thị trường.

Đúng là tiến thoái lưỡng nan.

Một mặt không muốn thả lỏng. Sợ rằng nếu cho phép bản thân thả lỏng, dù chỉ một chút thôi, cũng sẽ làm cái hệ thống đã giúp tôi sống sót bấy lâu nay suy yếu. Tôi đã xây dựng được một hệ thống đầu tư rất hiệu quả: cảnh giác, kỷ luật, không ảo tưởng. Nó đã giúp tôi đi qua những chu kỳ khó.

Mặt kia, chính hệ thống đó khiến tôi không bao giờ cảm thấy “đã đến nơi”. Không có một giai đoạn nào là nghỉ. Tất cả chỉ là chuẩn bị cho giai đoạn tiếp theo.

Tiến thì tôi vẫn đi được, nhưng không thấy mình đang sống.

Thoái thì sợ rằng sẽ đánh mất thứ đã giúp tôi tồn tại.

Tiền bạc và thị trường tài chính không có giá trị nội tại về mặt vật chất. Một tờ tiền hay một con số trong tài khoản không tự bản thân nó nói lên điều gì cả. Giá trị của chúng tồn tại là vì con người cùng tin vào nó.

Nói cách khác, thị trường là một ảo giác tập thể: nó chỉ vận hành khi số đông cùng chấp nhận và tuân theo cùng một câu chuyện.

Thị trường tài chính không ra đời như những hiện tượng tự nhiên. Nó là sản phẩm của tư duy của con người: niềm tin, kỳ vọng, tham lam, sợ hãi, hy vọng về tương lai…

Giá của cổ phiếu, trái phiếu, crypto… phản ánh cách con người diễn giải tương lai không chỉ là con số trên màn hình.

Nếu cố gắng hiểu thị trường mà không hiểu nguồn gốc hình thành nên nó, là từ tâm lý và hành vi con người, thì đó là một sai lầm nghiêm trọng của nhà đầu tư. Chỉ nhìn biểu đồ, mô hình, công thức, biến động giá mà bỏ qua yếu tố con người thì sẽ dẫn đến những kết luận sai lệch.

Tóm lại, thị trường tài chính về bản chất là một hiện tượng tâm lý xã hội, đầu tư không chỉ là phân tích số liệu mà còn phân tích hành vi con người. Muốn hiểu thị trường thì phải hiểu cách con người suy nghĩ và phản ứng.

Lý trí con người không tiến hóa để tìm ra sự thật mà là để duy trì những niềm tin chung giúp xã hội ổn định và hợp tác. Nói cách khác, chúng ta không được lập trình để đúng tuyệt đối mà là để sống cùng nhau hiệu quả.

Ta thường nghĩ rằng có lý trí thì sẽ giúp ta tìm ra sự thật nhưng sự thật không phải như vậy. Nếu một niềm tin không hề đúng nhưng nó lại giúp một nhóm đoàn kết hơn, phối hợp hơn, tránh xung đột hơn… thì ưu tiên giữ niềm tin đó. Con người ưu tiên sự đồng thuận hơn sự chính xác, vì sự đồng thuận cho phép nhóm tồn tại và phát triển. Lúc này thì đúng hay sai không quan trọng bằng việc có giúp nhóm đó tồn tại hay không.

Những niềm tin chung tiêu biểu gồm:

• Tôn giáo

• Chuẩn mực đạo đức

• Tiền tệ

• Pháp luật

Chúng không tồn tại như vật thể nhưng có thật về mặt xã hội và chỉ vận hành khi mọi người cùng tin.

Một xã hội nơi mà mọi người đồng thuận với nhau, dù sai, nhưng vẫn vận hành tốt còn hơn là một xã hội nơi mỗi người đúng theo cách riêng thì sẽ gây ra hỗn loạn. Lý trí sẽ tiến hóa để bảo vệ sự đồng thuận này chứ không phải để phá vỡ nó.

Con người chúng ta không ghét cái sai, chúng ta ghét bị tách khỏi nhóm.

Khi một niềm tin bị đe dọa thì phản ứng cảm xúc sẽ xuất hiện, nó làm lung lay sự ổn định của xã hội. Vì niềm tin không tồn tại để chứng minh nó đúng mà để giữ trật tự trong xã hội cho nên tranh luận bằng logic thuần túy thường thất bại.

Thị trường tài chính vận hành bằng niềm tin chung chứ không phải một sự thật nào cả. Giá cả phản ánh câu chuyện được số đông tin chứ không phải là giá trị nội tại của nó.

Bong bóng tồn tại vì niềm tin chung ổn định hơn là cái sự thật ngược chiều và lý trí cá nhân thì bị đè bẹp bởi mong muốn của tập thể.

Nhà đầu tư khác biệt, độc lạ, đi con đường riêng thường: quá sớm để đúng và bị trừng phạt vì dám phát vỡ niềm tin chung của tập thể.

Vì sao?

Sự đồng thuận quan trọng hơn logic thuần túy. Chúng ta sống nhờ: tin cùng một câu chuyện, hành động cùng nhau để duy trì trật tự xã hội.

Dù con người được tiến hóa để hòa nhập xã hội và tin vào những câu chuyện chung, thị trường tài chính lại là nơi hiếm hoi mà những bản năng đó trở thành bất lợi. Đầu tư đòi hỏi sự khác biệt, khiêm tốn trước sai lầm và khả năng nghi ngờ các niềm tin phổ biến. Trong thế giới đầu tư, đi theo số đông thường dẫn đến kết quả tầm thường hoặc tệ hại. Logic, xác suất và sự khác biệt quan trọng hơn sự hòa nhập.

Thị trường không được tạo thành từ cổ phiếu, thuật toán, mô hình tài chính… mà là từ con người với nỗi sợ, lòng tham, cái tôi và vô số thiên kiến.

Nếu chúng ta xây dựng mô hình với giả định nhà đầu tư có lý trí (như trong các bài nghiên cứu) thì mô hình đó sẽ sai khi áp dụng vào thế giới thật. Muốn hiểu thị trường là phải hiểu tâm lý, hành vi, động lực, cách con người tin vào các câu chuyện.

Sức mạnh của câu chuyện đầu tư

Tôi có sở thích chụp màn hình những gì đã xảy ra trong mỗi chu kỳ đầu tư crypto để khi mà kết thúc một chu kỳ thì tôi quay lại đánh giá xem liệu có thông tin, xu hướng hành vi nào hoạt động hiệu quả để có thể mang ra áp dụng cho chu kỳ sau không.

Trớ trêu thay, cái tôi liên tục mang vào chu kỳ đầu tư tiếp theo là: “nên cẩn thận với những câu chuyện đầu tư”.

Khi chúng ta xem phim, chúng ta không có dừng phim lại để kiểm tra tính đúng sai, không dừng lại để phản biện chi tiết trong phim mà là chỉ để bản thân được chìm vào câu chuyện đó.

Đó là vì não người có một chế độ độc lạ gọi là “chế độ kể chuyện”. Khi chế độ này được kích hoạt, khả năng hoài nghi và phán xét suy giảm, cảm xúc được ưu tiên hơn logic.

Đây là một điều vô cùng nguy hiểm với mọi nhà đầu tư bởi vì một câu chuyện đầu tư hay ho có thể đi thẳng vào não chúng ta và bỏ qua các bộ lọc phân tích.

Câu chuyện đầu tư hay ho luôn xuất hiện ngay ở đỉnh chu kỳ.

• Bitcoin sẽ làm thay thế hệ thống tài chính, còn hơn cả vàng kỹ thuật số.

• Ethereum được kể như nền tảng cho kỷ nguyên tài sản token hóa.

• Hyperliquid sẽ là cái gì đó… tiềm năng là nơi xây dựng ứng dụng tài chính, thu hút tài chính truyền thống lên chain

• “Dự án này sẽ thay đổi thế giới”

• “Cơ hội trăm năm có một”

• “Quỹ lớn đang đầu tư, ai cũng tham gia”

Câu chuyện phải có ý nghĩa nhất định, tạo ra một viễn cảnh tươi sáng. Lúc này dopamine mới được kích hoạt và nhà đầu tư lao theo. Tiềm năng thì không rõ, nhưng họ tưởng tượng giá sẽ tăng xxx lần thế là họ ùa vào mua vì sợ mất phần. Lúc này sự hưng phấn đã đẩy giá tài sản vượt xa cái mốc thực của nó. Khi giá của tài sản đó giảm thì cũng là lúc nhà đầu tư tỉnh cơn mê để quay về thực tại.

Nếu một câu chuyện bình thường đã có tác động lớn đến chúng ta như vậy thì còn một thể loại có sức tấn công còn ghê gớm hơn… đó là “những câu chuyện đáng sợ”.

Sự sợ hãi là thứ giúp tổ tiên chúng ta tránh được cái chết. Não sẽ ưu tiên lưu trữ những thứ như: đổ máu, sụp đổ, mất mát, thảm họa… vì vậy nó không chỉ vượt qua hệ thống phòng vệ lý trí của bộ não mà nó còn ở lại rất lâu trong tâm trí chúng ta, trong khi đó thì những tin tức tốt lành không có giết chết chúng ta nên nó dễ dàng bị lãng quên theo thời gian.

Nghiên cứu thực tế cho thấy sau khi Mỹ hứng chịu thảm họa vào ngày 11 tháng 9 năm 2001, cướp đi sinh mạng của hàng ngàn người, thì người Mỹ có xu hướng ít di chuyển bằng máy bay hơn khi câu chuyện đáng sợ này vẫn còn đang hiện hữu. Tivi, báo đài liên tục đang tải nên nó càng có sức tác động lớn. Đã vậy đây là sự kiện chưa từng có tiền lệ nên nó càng dễ gây ám ảnh.

Quay lại thế giới đầu tư, lúc nào cũng sẽ có những câu chuyện đáng sợ được người ta nêu lên để nhà đầu tư phải đầu tư vào cái gì đó.

Câu chuyện đáng sợ luôn được lặp đi lặp lại suốt nhiều chu kỳ đầu tư crypto đó chính là nợ công Mỹ, tiền Mỹ mất giá nên hãy đầu tư Bitcoin. Đúng như vậy. Nhưng mà người ta trở nên thái quá hay hưng phấn tột độ khi Bitcoin tăng giá. Giá càng tăng, người ta càng đổ xô nhau mua vì nghĩ rằng họ sẽ bị ở lại trong một cái thế giới sắp bị sụp đổ.

Cuối cùng thì, tiền Mỹ không mất giá bao nhiêu nhưng rất nhiều người đầu tư crypto đã tán gia bại sản… không chỉ một lần mà rất nhiều lần xuyên suốt nhiều chu kỳ. Có thời điểm họ ước gì họ đang giữ tiền còn hơn là đầu tư vào cái thị trường này.

Cuối năm 2022, Trương Mỹ Lan Vạn Thịnh Phát bị bắt và dấy lên nguồn tin cho rằng ai mua trái phiếu sẽ bị mất tiền.

Nhà đầu tư phát hiện ra rằng TCBF nắm giữ nhiều cổ phiếu của Masan và Vingroup kỳ hạn lâu năm, mà thời đó người ta rất là tiêu cực mới cụm từ “trái phiếu doanh nghiệp”. Bỗng nhiên người ta lại quan tâm đến rủi ro đầu tư hơn. 1 đồn 10, 10 đồn 100. Thế là thị trường tài chính Việt Nam đón cơn sóng bán tháo chứng chỉ quỹ mở trái phiếu khổng lồ.

Họ bán vì họ sợ hãi, không hiểu cái tài sản mà họ đang đầu tư cho nên vô tình đẩy bản thân vào thế bị thua lỗ vì chỉ chừng 1 năm sau là thị giá TCBF đã quay trở lại đỉnh cũ.

Thời điểm sụp tôi còn nói vui trên VOZ và hùa nhau mua, nếu tôi là “nó” thì tôi sẽ lập một thể chế khác mua lại những trái phiếu này của TCBF nhưng theo giá thị trường là đã giảm xx%. Lúc này tôi chi ít tiền hơn, để sở hữu lô trái phiếu kia, rồi khi cơn bĩ cực này đi qua thì tôi cho định giá lại, thế là tôi có tiền, mà tiền này là từ những người đã bán tống bán tháo giá rẻ cho tôi. Trong cuộc chơi này, chỉ có nhà đầu tư cá nhân là kẻ thua cuộc. Cái sai ở đây là, tôi kỳ vọng đến 2-3 năm sau mới về đỉnh nhưng thực tế chỉ có 1 năm.

Đầu tư kích hoạt “bộ não kể chuyện” vì lịch sử nó đầy rẫy những câu chuyện làm giàu thần tốc và những thảm họa mất tiền. Hai thứ này kích hoạt đồng thời sự tham lam và nỗi sợ hãi. Lúc này thì chúng ta không còn nhìn ra số gì nữa cả mà thay vào đó là chúng ta nhìn hoàn toàn bằng cảm xúc.

Thử tưởng tượng bạn bước ra khỏi những câu chuyện này, không “nhìn” bằng cảm xúc nữa mà là tách biệt rõ ràng giữ những điều bạn cảm thấy và điều có xác suất cao xảy ra… và đi khuyên người khác thì chắc chắn sẽ bị đám đông đánh bại vì cái suy nghĩ của bạn nó không phù hợp với suy nghĩ của đám đông, bạn đang không làm vì mục tiêu chung của nhóm. Thế là hoặc là bạn bị cho ra rìa. Nhưng đó lại là điều tốt.

Dữ liệu trong thời đại mới

Có bao giờ bạn tự hỏi: những dữ liệu bạn nhìn thấy trên mạng thực sự là sự thật toàn diện hay chỉ là phần sự thật mà người khác muốn bạn thấy?

Vấn đề của nhà đầu tư hôm nay không còn là thiếu dữ liệu, mà là dữ liệu đã được lựa chọn sẵn, những mẩu thông tin mà thuật toán và người tạo nội dung muốn bạn thấy để tác động lên suy nghĩ và hành vi của bạn.

Là một người viết blog đầu tư lâu năm, tôi yêu thích dữ liệu. Tôi say mê lấy nó ra để nghiên cứu, nghiền ngẫm, tìm ra giải pháp hay ho nào đó. Tôi cho rằng càng nhiều dữ liệu thì càng tốt. Quả thật là vậy, tôi không thể nào phân tích một cái ETF chỉ với 2 năm dữ liệu hay chỉ mới trải qua một chu kỳ Bull-Bear. Tôi cần nhiều thời gian (dữ liệu) hơn để có thể đưa ra nhận định. Và đó là điều mà trước đến nay tôi hay làm.

Có vấn đề → Thu thập dữ liệu → Làm sạch → Chạy phân tích → Kết luận

1 bài phân tích tôi cần ít nhất:

• 2 ngày lên ý tưởng và thay đổi ý tưởng trong quá trình phân tích

• 1 ngày lấy dữ liệu và phân tích

• 1 ngày để viết

• 1 ngày để chỉnh sửa và bổ sung, cập nhật ý tưởng khi phát hiện ra cái gì đó hay ho.

Tôi có thể làm xong trong 1 ngày nhưng mà có những thứ nó quá quan trọng, không chỉ với tôi mà còn với bạn đọc, không thể nào mà làm nhanh được. Làm hời hợt sẽ ảnh hưởng đến bao nhiêu người. Đa phần thời gian tôi dành cho việc suy ngẫm về vấn đề nhiều hơn là bắt tay vào code hay viết bài.

Nhưng mà bao nhiêu người sẵn sàng làm những chuyện này?

Hay là lên mạng đọc phân tích của ai đó cho nhanh?

Lúc này thì bạn có hai lựa chọn:

1. Tỉnh táo vừa đọc vừa ngồi phân tích, kiểm thử lại xem có hợp lý và phù hợp với bản thân không.

2. Đọc xong thấy hưng phấn quá nhảy vào đầu tư luôn.

Bạn có đang nghĩ rằng tôi đang thao túng suy nghĩ của bạn và hướng bạn vào cái mà tôi muốn bạn làm theo không? Hoặc là có thể có những bài viết của tôi làm bạn khó chịu vì nó đang đi ngược lại với cái suy nghĩ của cái đám đông mà bạn đang theo.

Khi các phương tiện truyền thông ngày càng trở nên dễ tiếp cận hơn, việc bạn lướt Tiktok hay Facebook dễ bị thuật toán đề xuất nhiều loại thông tin nhưng chất lượng giảm sút đến mức có thể gây hại cho người xem/đọc. Họ hoạt động không phải là để cho chúng ta tín hiệu hay gì cả, mục tiêu chỉ là để có thêm tương tác cho kênh của họ nên họ sẵn sàng nói đủ thứ miễn là thu hút được sự chú ý của chúng ta, là họ gián tiếp trở thành những kẻ cung thấp thông tin nhiễu loạn, mất đi tính trung lập.

Thông tin quá nhiều, quá dồn dập, lại có nhiều người cùng nói về một chủ đề thì bắt buộc bộ não chúng ta phải bật chế độ “phán đoán nhanh”, đồng thời não lại còn đang ở “chế độ kể chuyện” thì nó làm càng làm chúng ta dễ FOMO vào một thứ nào đó hơn.

Chơi theo xác suất, bỏ qua câu chuyện đầu tư

Có bao nhiêu lần Bitcoin tăng vì cái câu chuyện thay đổi hệ thống tiền tệ thế giới và đồng USD mất giá để rồi sau đó giá giảm sâu từ đỉnh?

Bạn mở biểu đồ ra xem và biết ngay câu trả lời: Ở mọi chu kỳ.

Nhưng mà tại sao những nhà đầu tư thua lỗ không thấy điều đó? Thấy giá tăng mạnh nhưng họ nghĩ rằng “bây giờ đã khác”, mọi thứ đã xấu hơn, tệ hơn trước, không thể sửa được nữa nên Bitcoin sẽ tăng giá mãi. Đó là logic của cảm xúc.

Tôi từng viết những bài viết đầu tư thời tuổi trẻ ngông cuồng:

• Liệu giấc mơ chứng khoán này bao giờ thì kết thúc?

• Đầu tư 1-2 triệu mỗi tháng vào quỹ có ổn không?

Cuối mỗi bài luôn là nhận định cho rằng thị trường sẽ đẩy nhà đầu tư vào cảnh thua lỗ (nhưng phải 1 năm sau mới thành hiện thực).

Một hiện tượng nào đó liên tiếp xảy ra nhiều lần, ở nhiều thị trường khác nhau, bất kể loại tài sản đó có là gì đi chăng nữa nó cũng đều đưa ra một kết quả chung cuộc là: thị trường sụp đổ. Thì vấn đề ở đây là tài sản đó không có sai. Cái sai là nhà đầu tư trở nên hưng phấn, điên rồ hơn, đẩy giá tài sản lên cao hơn cái mức thực của nó. Càng đắm đuối nghe theo cái câu chuyện của đám đông vẽ ra thì chúng ta càng bị mê hoặc bởi nó. Ít ai dám nghĩ và làm gì đó trái ngược với đám đông, nếu mà làm thì sẽ bị vùi dập không thương tiếc.

Bây giờ giả sử tôi nói: “vàng với bạc sắp tới điều chỉnh mạnh nè vì giá bây giờ là đang được đẩy bởi cảm xúc con người”. Kiểu gì cũng sẽ có người nhảy vào chê nói là “bây giờ khác rồi”.

Tại sao đầu tư mà người ta không bao giờ nghĩ rằng giá sẽ giảm trong thời điểm nó tăng để mà lên kế hoạch phòng vệ? Tại sao họ luôn cho rằng thứ tài sản mà họ đang đầu tư, có sức mạnh của đám đông, sẽ tăng mãi mãi? Thế giới này tiêu cực đến như vậy sao?

Nếu tỷ lệ ly hôn của cặp đôi trẻ từ 18-30 là 70% thì trước khi cưới bạn cũng nên nghĩ đến trường hợp là có khả năng sau này sẽ ly hôn.

Hơn 60% cổ phiếu Mỹ tăng trưởng thua thị trường và chỉ số SP500 được kéo bởi hầu hết các cổ phiếu tăng trưởng tốt nhưng danh sách các cổ phiếu này liên tục thay đổi mỗi thập kỷ nhưng bạn vẫn muốn all-in vào một cổ phiếu tăng trưởng mạnh nào đó?

Trong thế giới đầu tư, nhiều khi chúng ta không có đầu tư vì lợi ích tương lai mà chỉ thích làm những gì mình thích, thích nghe câu chuyện mình thích nghe mà thôi.

Sự thật phũ phàng có thể làm bạn chán nản cho đến khi nhận ra tiềm năng của nó trong việc tránh thảm họa.

Cứ mỗi sự kiện như này xảy ra, cộng với việc ăn bao cú đấm từ thị trường chục năm, thì bộ não của tôi luôn nghi ngờ những đợt tăng giá và nó luôn bật xác suất để tính xem liệu ở lại với chơi tiếp thì cái nào tốt cho bản thân hơn.

Là nhà đầu tư, chúng ta ai cũng có thiên kiến. Nhưng hiểu về thiên kiến tâm lý chỉ thực sự có ích khi chúng ta dùng nó để hiểu bản thân mình.

Cách đúng là : dùng kiến thức về thiên kiến tâm lý như rọi đèn vào bản thân giúp chúng ta hiểu:

• Vì sao chúng ta tin điều đó

• Vì sao chúng ta lại phản ứng như vậy

Cách sai là: dùng nó như một thứ vũ khí để tấn công người khác khi:

• Thấy họ bất đồng quan điểm

• Cố gắng bảo vệ niềm tin của bản thân

Chúng ta phải khắt khe nhất với bản thân mình, nhất là với những thứ muốn tin nhất.

Nhưng có một điều khó chịu nhất trong việc áp dụng kiểu suy nghĩ này vào đầu tư đó chính là dù chúng ta làm đúng nhưng không có nghĩa rằng sẽ nhận được kết quả tốt.

Trong thế giới đầu tư, không có gì là chắc chắn cả. Mọi quyết định chỉ có thể dựa vào xác suất.

Vì thế, nên bỏ qua những câu chuyện vĩ mô phức tạp. Lý do là nó tạo cho chúng ta một cảm giác hiểu biết về một thứ gì đó nhưng nó không giúp chúng ta cải thiện xác suất đầu tư. Chúng ta chỉ nên tập trung vào những thứ đơn giản, hiểu rõ tâm lý con người và câu chuyện mà đám đông đang bàn và hơn hết là hiểu mình cái đã.

Đừng mang logic suy nghĩ của con người vào thị trường tài chính.

Thị trường không thưởng cho người hòa nhập tốt nhất với đám đông, mà cho người hiểu rõ mình đang đứng ở đâu trong ảo giác tập thể đó.

Mỗi khi bạn thấy một câu chuyện trở nên quá thuyết phục, quá đông người cùng tin và cùng làm theo thì hãy xem đó không phải là tín hiệu mua mà là tín hiệu để lùi lại một bước. Lúc này, nhiệm vụ của bạn không phải là tìm thêm lý do để củng cố niềm tin chung mà là tìm những kịch bản khiến niềm tin đó sụp đổ.

Lúc nào cũng phải đặt câu hỏi: “Nếu câu chuyện đang được tin là sai thì tôi sẽ mất bao nhiêu? Và nếu tôi sai cùng với đám đông, hậu quả sẽ lớn đến mức nào?”

Viết ra các kịch bản ngược chiều, chuẩn bị phương án phòng vệ khi mọi thứ còn đang êm đẹp và chấp nhận rằng bạn sẽ luôn cảm thấy lạc lõng khi làm điều đúng. Trong đầu tư, bị tách khỏi nhóm không phải là rủi ro lớn nhất. Rủi ro lớn nhất là ở lại quá lâu trong một niềm tin chung đang đi đến hồi kết.

Tới một thời điểm nào đó chúng ta tự phân mình thành hai phiên bản để “đấu” với nhau.

Một bên là lý trí. Một bên là lòng tham.

Nó không đơn giản là một cuộc đấu 5 phút. Nó kéo dài dăng dẳng, âm ỉ, từ ngày này sang ngày nọ. Nhìn nó càng lâu, giá nó càng tăng, chúng ta lại càng đau khổ, tiếc nuối, vì đã không đầu tư vào nó sớm hơn. Bây giờ giá đã tăng rồi, liệu có nên đầu tư không? Và thế là cuộc đấu trí tiếp tục kéo dài cho đến khi chúng ta không thể chịu đựng được nữa.

Chúng ta là con người, có lý trí, có cảm xúc… lại tham gia trong cái môi trường đầy cám dỗ, nếu nói ai đó chai lỳ cảm xúc, có thể triệt tiêu toàn bộ mọi nỗi lo… thì đó chắc không phải là người nữa.

Là nhà đầu tư, chúng ta luôn luôn bị rơi vào hoàn cảnh đau khổ như vậy.

Nhưng mà… chúng ta đang khổ vì cái gì?

Không phải vì giá tăng.

Mà vì trong chúng ta đang có hai tiếng nói kéo ngược nhau.

Một tiếng thì thầm: “Nếu không mua, mình sẽ bỏ lỡ cơ hội. Người khác đang kiếm tiền mà mình đứng ngoài thì quả thật ngu ngốc”

Tiếng còn lại thì nói chậm rãi: “Không. Mình đang bị giá tăng làm cho mong muốn FOMO. Mình đang bị cuốn theo sự hưng phấn của những người khác”.

Điều làm chúng ta thấy mệt mỏi không phải là thị trường mà là sự xung đột nội tâm.

Giá tăng mỗi ngày không có ý nghĩa gì về phẩm chất của nó cả. Nó chỉ cho chúng ta thấy một điều: ham muốn của con người đang được lan truyền nhanh hơn.

Khi chúng ta nhìn giá tăng, người nóng bừng lên, tay thì muốn bấm nút MUA và nghĩ đó là cơ hội. Nhưng thật ra, đó là nỗi sợ bị đứng ngoài cuộc vui của đám đông.

Con người không sợ mất tiền bằng sợ mất vị trí của mình. Sợ mình là kẻ đến sau. Sợ mình là người duy nhất không tham gia vào cái cuộc vui mà mọi người đang tận hưởng.

Nhưng mà, trong thế giới đầu tư, thị trường không có nhớ ai là kẻ đến sớm, kẻ đến trễ. Nó chỉ nhớ những ai ở lại đủ lâu trên thị trường.

Nhìn lại những người giàu trong thế giới đầu tư, không có ai nói: “Giá tăng quá, tôi không thể bỏ lỡ cơ hội này”. Không phải vì họ không thấy hấp dẫn mà vì họ đã từng mua chỉ để xoa dịu nỗi sợ trong lòng và đã trả phí cho điều đó.

Không phải “không mua” là đúng. Lý trí của chúng ta chỉ đang cố bảo vệ chúng ta chứ không phải cản trở.

Nếu mua hôm nay, chỉ để làm cho cảm giác khó chịu này biến mất, thì chúng ta không có mua cái tài sản đó… mà là chúng ta đang mua cảm giác nhẹ nhõm tạm thời.

Cái giá của sự nhẹ nhõm đó thì thường sau này mới được “thanh toán”.

Thay vì hỏi: “Nếu mình không mua, mình sẽ mất bao nhiêu phần trăm lợi nhuận?”

Thì hãy hỏi: “Nếu mình mua trong hoàn cảnh này thì mình sẽ trở thành ai?”

• Một người hành động vì có sự hiểu biết?

• Hay là một người hành động vì không chịu nổi việc phải đứng yên nhìn người khác vui vẻ?

Sống càng lâu, đầu tư càng lâu, thì chúng ta không cần phải chiến thắng thị trường hay lúc nào đầu tư cũng thắng. Những thứ đó không quan trọng. Chỉ cần chúng ta không phản bội chính mình là được.

Nếu hôm nay không mua, mà trong lòng vẫn bình thản, thì đó đã là một chiến thắng lớn hơn nhiều so với việc kiếm được vài phần trăm.

Còn nếu hôm nay mua mà trong lòng bất an, thì dù giá có tăng tiếp, chúng ta cũng đã thua vì để nỗi sợ cầm lái, điều khiển chúng ta.

Cơ hội thật sự không cần chúng ta phải vội.

Chỉ có cám dỗ mới thì thầm: “Nhanh lên, không nhanh là hết”.

Không đầu tư, không có nghĩa là bỏ lỡ thị trường này. Chỉ là chúng ta đang học cách không phản bội chính mình mà thôi.

Lấy Charlie Munger làm ví dụ. Đối với một tài sản đang tăng liên tục, báo chí nói về nó, bạn bè nói về nó. Mỗi ngày trôi qua, chúng ta nhìn giá và trong đầu luôn có một câu hỏi dai dẳng: “Nếu mình không mua, lỡ nó tăng gấp đôi thì sao?”

Phản ứng của ông không phải là: “nếu mình mua thì mình mất gì?” mà là “nếu mình mua bây giờ thì mình đang giả định điều gì?”

Ông thường nhận ra:

• Mình đang giả định rằng đà tăng này sẽ tiếp tục

• Mình đang giả định người mua sau sẵn sàng trả giá cao hơn

• Mình đang giả định rằng mình hiểu tài sản này rõ như người bán

Khi những giả định đó không chắn chắn thì ông lựa chọn “không làm gì cả”.

Không phải vì ông sợ bỏ lỡ mà vì ông không chấp nhận đầu tư trong trạng thái không rõ ràng.

Người ngoài nhìn vào sẽ nghĩ: “Ông kỷ luật quá, bỏ lỡ bao nhiêu cơ hội đầu tư”.

Nhưng ông thì nghĩ khác: “Tôi không cần nhiều cơ hội. Tôi chỉ cần vài cơ hội mà tôi hiểu rất rõ và phần lớn thời gian còn lại nhiệm vụ quan trọng nhất là không làm điều ngu ngốc”.

Quay lại với trạng thái nhìn tài sản tăng. Chúng ta đang khổ không phải vì không mua mà là khổ vì thấy người khác đang “đúng” trong ngắn hạn, còn chúng ta thì đứng yên.

Charlie Munger từng nói đại ý rằng: “Sẽ có rất nhiều giai đoạn bạn trông như kẻ ngốc vì bạn không tham gia vào cơn sốt đó”.

Nhưng ông chấp nhận điều đó vì ông hiểu một điều sâu sắc rằng: Thị Trường luôn thưởng cho hành động nhanh chóng nhưng Lịch Sử chỉ thưởng cho ai có những hành động đúng đắn.

Nếu bây giờ chúng ta mua chỉ để chấm dứt sự dằn vặt thì chúng ta đang đầu tư trong trạng thái bất ổn.

Nhưng nếu chúng ta ngồi yên, dù rất khó chịu, thì hãy nói với bản thân rằng: “Mình chưa hiểu rõ mọi thứ nên mình chấp nhận đứng ngoài” hoặc là “mình đã thỏa mãn với thành công vừa qua rồi nên không cần phải liên tục chiến thắng thị trường làm gì”.

Không phải ai cũng có trí tuệ đầu tư nhưng ai cũng có thể tập sự kiên nhẫn trong đầu tư.

Còn cái cảm giác khó chịu khi đứng ngoài không phải là dấu hiệu chúng ta làm sai. Nó là dấu hiệu chúng ta đang không làm theo đám đông.

Con người chúng ta tiến hóa để sống sót trong bầy đàn. Ngày xưa, bị tách khỏi nhóm đồng nghĩa với nguy hiểm nên khi chúng ta đứng ngoài trong một cơn sóng mà ai cũng tham gia thì não của chúng ta tự hiểu đó như là một mối đe dọa.

Vì thế, khó chịu là tự nhiên.

Nhưng chúng ta không chỉ khó chịu mà chúng ta còn đánh giá nó. Chúng ta tự nói với bản thân rằng:

• “Sao mình dở quá, ngu ngốc quá”

• “Người ta mua rồi hưởng lợi, còn mình thì sợ hãi đứng nhìn mà bỏ lỡ mọi thứ”

Chính việc chúng ta phán xét bản thân này làm chúng ta thấy mệt chứ không phải là do việc chúng ta đứng ngoài.

Khó chịu + không phán xét bản thân = chịu được

Khó chịu + tự trách mình = đau khổ

Không có ai trong thế giới đầu tư là không thấy khó chịu cả. Ai nói không có thấy khó chịu là đang dối lòng. Chúng ta được phép khó chịu nhưng đừng biến cái khó chịu đó thành câu chuyện tự làm nhục bản thân.

Nếu hôm nay chúng ta mua, giá tiếp tục tăng, thì cảm thấy gì?

Chắc chắn là nhẹ nhõm trong lòng. Nhưng chỉ tồn tại trong chốc lát.

Ngay sau đó sẽ là:

• “Giá sao tự nhiên cao quá”

• “Lỡ mai nó quay đầu thì sao?”

• “Mình nên bán bớt không? Hay là mua thêm?”

Bạn thấy không? Mua không giết chết được cái sự bất an trong lòng. Nó chỉ đổi từ hình thái này sang hình thái khác.

Đôi lúc, nó sẽ đẩy chúng ta vào tình huống:

• Đứng ngoài thì bất an kiểu “mình lỡ cơ hội rồi”

• Đứng trong thì bất an kiểu “mình đang liều quá”

Không thể nào mà chúng ta có thể triệt tiêu được sự khó chịu trong đầu tư. Không có câu trả lời cho câu hỏi “làm sao để tôi hết khó chịu?”.

Chúng ta chỉ có thể hỏi: “Tôi nên lựa chọn kiểu khó chịu nào?”

Sau bao năm lặn ngụp với thị trường, nếm đủ thể loại mùi vị thì tôi nhận ra rằng… càng cố xua đuổi cái cảm giác đó đi thì nó lại càng cố quay lại nhiều hơn.

Chỉ có cách là chấp nhận nó. Tự nói với bản thân mình rằng: “Ừ thì tôi khó chịu vì đứng ngoài đó. Điều này bình thường. Có phải lần đầu tiên trải qua đâu. Chục năm nay lúc nào cũng gặp”.

Chỉ đơn giản vậy thôi.

Tiếp theo là không gắn việc đầu tư với kết quả.

Hôm nay giá tăng không chứng minh chúng ta sai. Ngày mai giá giảm cũng không chứng minh là chúng ta đúng. Làm sao biết lúc nào là đúng, lúc nào là sai? Hôm nay đúng, tuần sau sai… thì là sai hay đúng?

Quyết định của chúng ta chỉ nên được đánh giá dựa trên:

• Việc chúng ta hiểu bản thân như thế nào

• Có trung thực với các nguyên tắc đầu tư của mình không? Hay là đang phản bội nó?

• Trạng thái tâm lý của chúng ta ở thời điểm hiện tại

Nếu đứng ngoài vì “chưa đủ hiểu và không muốn mua chỉ vì sợ” thì đó là quyết định đúng đắn về mặt nội tâm dù thị trường có làm gì đi chăng nữa.

Đôi lúc chúng ta phải chịu được cảm giác mình trông như đồ ngốc trong mắt người khác một thời gian dài.

Trông như kẻ ngốc là khi:

• Giá tăng, ai cũng khoe lợi nhuận thì mình im lặng

• Giá chạy nhanh còn mình đứng yên

• Câu chuyện đó ai cũng tin, nhưng mình thì không dám chắc

Chúng ta không thua vì đứng ngoài. Chúng ta chỉ đang tập một kỹ năng hiếm đó là yên ổn với sự khó chịu mà không phản bội lý trí của mình.

Và kỹ năng đó, về lâu dài, nó đáng giá hơn bất kỳ con sóng đầu tư nào.

Khôn ngoan hay là cố chấp?

Chúng ta đang đứng ở ranh giới của sự Khôn Ngoan, còn bên kia là Cố Chấp. Hai thứ này giống nhau y như đúc đến mức mà chính người trong cuộc cũng dễ nhầm.

Không mua có thể là trí tuệ. Nhưng cố bám lấy cái “không mua” để bảo vệ cái tôi cá nhân thì không còn là trí tuệ nữa.

Vậy, khi nào là khôn ngoan?

Là khi mình chưa hiểu đủ về nó. Nếu mua bây giờ là mình đang dựa vào hy vọng nhiều hơn là sự hiểu biết.

Trong tình huống này, chúng ta không cần thị trường chứng minh chúng ta đúng. Chúng ta cũng không mong nó giảm giá để thấy yên tâm và cũng không thấy tức giận khi giá nó tăng.

Chúng ta chỉ đơn giản là: “Chưa hiểu nên chưa đầu tư”

Bình thản như vậy thôi nhưng lại vô cùng khôn ngoan.

Khoảnh khắc nguy hiểm nhất không phải là khi giá tăng mà là khi chúng ta đưa cái tôi của bản thân tham gia vào quyết định đầu tư.

Lúc này chúng ta bắt đầu nghĩ:

• “Mua bây giờ thì khác gì thừa nhận mình sai???”

• “Đứng ngoài lâu rồi mà giờ nhảy vào thì trông ngu lắm”

• “Nó phải sập, lúc đó thì mình mới đúng”

Lúc này thì chúng ta không còn là đầu tư nữa… mà là đang cố… bảo vệ hình ảnh của bản thân (thứ mà chả có ai quan tâm đến ngoại trừ duy nhất mình ta)

• Khôn Ngoan thì nói: “Giờ mình đã hiểu hơn về nó nên mình thay đổi kế hoạch đầu tư”.

• Cố Chấp thì nói: “Mình không thay đổi quyết định, đổi là thua”.

Một cái ranh giới vô cùng mỏng manh.

Nhưng làm sao để biết được liệu chúng ta có đang bước nửa chân sang bên Cố Chấp hay không?

Tự hỏi bản thân: “Nếu được quay lại thời điểm này với tư duy hoàn toàn trung lập thì mình có chọn đứng ngoài không?”

• “Có, vì không hiểu về nó” → Là vẫn đang khôn ngoan

• “Không, đứng ngoài lâu quá rồi, đổi quyết định là thua” → Bắt đầu cố chấp

Nhưng mà đâu phải ai cũng có thể dễ dàng áp lên cái tư duy trung lập để nhận xét tình hình? Khó. Đòi hỏi nhiều thời gian chiêm nghiệm về bản thân hơn là coi biểu đồ giá.

Quyết định tham gia nhưng không mang theo FOMO

Tôi bỏ đầu tư từ cuối năm 2024 và bây giờ mới quay lại để DCA mặc dù giá không thấp hơn thời điểm tôi nghỉ chơi là bao nhiêu. Nhưng mà bây giờ thì tâm tôi vững hơn hồi năm trước. Ngày đó, giá liên tục tăng cao làm tôi lo sợ, sợ một ngày nó giảm thì đưa tôi vào đau khổ vì không chốt lời trước đó. Nói chung là, nên hiểu bản thân mình muốn cái gì đã rồi hẵng quyết định. Mình đầu tư cũng là cho bản thân mình chứ có phải cho ai đâu?

Chơi đúng không phải là chơi sớm mà là chơi trong trạng thái nội tâm vững vàng.

Không phải là lúc mà chúng ta hét lên: “Không thể chịu được nữa rồi !!! Mua thôi !!”

Mà là: “Bây giờ tâm lý mình ổn hơn, mình hiểu hơn rồi và chấp nhận mình không cần đáy hay đỉnh nữa."

Lúc này chúng ta không còn nhìn khoản đầu tư đó và nghĩ:

• “Nếu mua sai thì sao?”

• “Lỡ nó quay đầu thì mình ngu lắm”

Mà sẽ nhìn khoản đầu tư đó bằng: “Mình đang đầu tư, mua tài sản chứ không có đi mua sự công nhận của ai cả”.

Chúng ta chấp nhận rằng:

• Có thể không mua được giá tốt nhất, có thể thị trường sẽ đi xuống.

• Có thể người khác đã lời nhiều hơn.

• Nhưng những điều này không nói lên được gì cả vì đây là cuộc hành trình của riêng mỗi người.

Khi chúng ta mua trong trạng thái này thì dù thị trường có làm gì đi chăng nữa nữa thì cái tâm của chúng ta cũng không có bị sụp.

FOMO không biến mất khi chúng ta mua. Nó chỉ biến mất khi chúng ta không cần thị trường, hay người khác, công nhận chúng ta là người thông minh.

Bao giờ bạn hiểu được rằng: “Ngày mà tôi mua là ngày tôi hiểu rõ nhất về nó” thì đó là ngày không còn bị thị trường dắt mũi nữa.

• Đứng ngoài vì hiểu biết → trí tuệ

• Đứng ngoài vì sĩ diện → tự trói chân mình

• Tham gia vì hiểu rõ ràng → bình thản

• Tham gia vì sợ hãi → FOMO

Không cần bạn phải chọn đầu tư ngay ngày hôm nay, chỉ cần trung thực với bản thân là được.

Sách

Tại sao có nhiều người đọc sách, đọc bài phân tích, đầu tư, tâm lý các thứ… mà vẫn FOMO như thường?

Vì họ đọc sách bằng tham vọng cải thiện bản thân chứ không phải là để quan sát, hiểu rõ chính mình.

Đọc mà với tâm thế tìm kiếm cái gì đó để giúp bản thân tốt hơn làm đầu óc của chúng ta bận rộn hơn… rốt cuộc chúng ta không còn đọc sách nữa mà đi tìm kiếm cái gì đó.

Lúc trước tôi rất thích đọc sách đầu tư, các sản phẩm tài chính, xác suất, toán áp dụng trong quản lý danh mục... nhưng rồi tôi nhận ra rằng những thứ đó không thực sự làm tôi đầu tư tốt hơn.

Sách không giúp tôi thắng thị trường, nó giúp tôi không thua chính mình. Nó làm tôi ngẫm về bản thân nhiều hơn là cố phát minh ra phương pháp đầu tư mới. Và cái thể loại sách mà có ích nhất với tôi không phải là về lĩnh vực đầu tư mà là về Phật giáo và trường phái triết học Khắc kỷ. Tôi không biết phải mô tả thế nào vì nó độc lạ quá, tôi không biết có ai giống tôi không nhưng mà từ khi tôi biết cân bằng giữa cuộc sống và đầu tư, hiểu bản thân mình nhiều hơn, thì nó vô tình giúp tôi đầu tư tốt hơn.

Nếu được, hãy thử đọc sách về các chủ đề không phải là đầu tư, biết đâu vào một ngày đẹp trời nào đó bạn sẽ ngẫm ra được điều gì đó có ích cho bản thân và cho cuộc hành trình trong thế giới đầu tư này.

Nghe thì có vẻ “điên rồ” trong bối cảnh hiện tại, nhất là khi mà giá vàng đang tăng và ngày càng có nhiều người tìm mọi lý do để trả lời cho câu hỏi “tại sao nên mua vàng”. Giá càng tăng thì sự cám dỗ càng lớn, càng thôi thúc nhiều người lao vào đầu tư hơn.

Nhưng tôi thì khác. Niềm vui trong đầu tư của tôi không đến từ việc mua một thứ gì đó đang tăng giá. Nếu bạn đọc blog này đủ lâu, bạn sẽ thấy tôi có xu hướng làm ngược lại với đám đông: khi người khác hồ hởi mua vào thì tôi đứng ngoài, khi họ muốn nghỉ thì tôi lại bắt đầu chơi.

Tuy nhiên, trước khi làm theo tôi, có một điều bạn nhất định phải hiểu: mỗi chúng ta đang chơi những trò chơi đầu tư khác nhau và có những kỳ vọng hoàn toàn khác nhau từ chính trò chơi đó.

Có người đầu tư với mục tiêu tích lũy và gia tăng tài sản… nhưng với tôi thì đó chỉ là kết quả của quá trình đầu tư. Thứ mà tôi tìm kiếm là trải nghiệm cảm xúc đầu tư “ngược gió” và kiên nhẫn chờ đến lúc nó tăng trở lại.

Nếu bạn thấy ai đó bàn chuyện đầu tư trên mạng, thì nhất định phải hiểu cái quan điểm đầu tư của họ, xem có phù hợp với quan điểm của bạn hay không, nếu không cùng quan điểm thì tốt nhất là không nên làm theo cho dù có đang mơ tưởng cái gì trong đầu đi chăng nữa.

Đôi khi chỉ vì thấy người khác trên mạng mua cùng một tài sản, chúng ta vội cho rằng mình và họ có chung quan điểm đầu tư.

Khi đặt yếu tố thời gian vào, sự khác biệt trở nên rất rõ: một người đầu tư theo kế hoạch dài hạn, chấp nhận chờ đợi. Người kia thì muốn kiếm tiền nhanh trong ngắn hạn để ăn Tết. Dù cùng mua một tài sản, họ đang chơi hai trò chơi hoàn toàn khác nhau.

Có người sẵn sàng chịu mức giảm 50%, có người thì không. Tài chính, mục tiêu và kinh nghiệm đầu tư khác nhau khiến cùng một khoản đầu tư có thể là chuyện sống còn với người này, nhưng chỉ là một trò chơi cho cuộc đời đỡ nhạt với người khác.

Vì thế, cùng đầu tư một tài sản nhưng kết quả sẽ không bao giờ giống nhau.

Đầu tư, nó đơn giản nhưng không dễ.

Bạn có thể đọc thêm trong bài viết: "Bạn đang chơi trò chơi gì?"

Điểm lại những gì mà chúng ta đang có tại ngày hôm nay:

• SP500 (và thị trường chứng khoán Mỹ) vẫn tăng đều đặn

• FED hạ lãi suất

• Giá vàng, giá bạc tăng

• Lợi suất trái phiếu Nhật tăng cực mạnh

• Giá Bitcoin giảm 30% từ đỉnh

• Bong bóng AI

• Rủi ro tiền tệ mất giá

• … những nỗi lo toan khác mà không năm nào là không có

Mọi thứ đều đang ủng hộ việc tăng giá của kim loại quý hiếm, như vàng và bạc. Việc đầu tư vào loại tài sản này được các nhà đầu tư cho là điều sáng suốt nhất.

Nhưng tôi lại không có quan điểm đầu tư vào tài sản đang tăng giá, nhất là sau khi nó đã tăng mạnh thời gian qua.

Với những trường hợp như của Vàng và Bạc thì tôi không ngần ngại loại ra khỏi danh mục. Kiếm tiền vui chơi ngắn hạn thì có thể, nhưng để đưa vào kế hoạch thì tôi không dám đụng vào.

Lấy Bạc làm ví dụ. Đã ba lần giá vào hyper-parabolic nhưng mọi người vẫn ùa vào đầu tư bất chất, mặc kệ những gì đã xảy ra vào 2 lần trước. Họ cho rằng “this time is different” vì nhu cầu trong ngành năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời.

Khi giá một tài sản tăng mạnh, lúc nào cũng sẽ có những câu chuyện nghe rất hợp lý được dựng lên để giải thích. Giống như việc nhiều người từng đổ xô mua Bitcoin khi giá lên 120k với niềm tin rằng nó sẽ còn tăng nữa vì USD mất giá và niềm tin vào tiền pháp định suy giảm.

Đọc đến đây, những ai đang đầu tư vào bạc chắc chắn sẽ lắc đầu.

Logic như này: “Chẳng phải là chúng ta nên đầu tư vào một loại tài sản đang tăng giá, đang hưởng lợi bởi sự khan hiếm do nhu cầu đầu tư công nghệ sao?”

Nhưng thế giới sản xuất khác với thế giới đầu tư. Bạn thử đặt mình vào vị trí một nhà sản xuất xem. Khi một nguyên liệu vừa quan trọng, vừa đắt, lại phải dùng với khối lượng lớn thì động lực lớn nhất của họ không phải là chấp nhận nó, mà là tìm cách dùng ít hơn hoặc loại bỏ hoàn toàn bằng công nghệ hay vật liệu thay thế rẻ hơn, dễ mở rộng hơn.

Đọc cuốn sách Chip War, nó giúp thay đổi góc nhìn về các vấn đề trong ngành công nghiệp.

Thay vì hỏi: “Bạc có cần thiết cho năng lượng mặt trời không?”

Thì Chip War khiến tôi đặt câu hỏi: “Ngành này có động lực công nghệ và kinh tế để loại bỏ bạc không?”

Mọi thứ trong thế giới đầu tư lúc nào cũng bị thổi phồng bởi tâm lý của nhà đầu tư, bởi câu chuyện mà họ đang tin vào. Chỉ đến khi nó vỡ thì quay lại cái giá thực tế của nó.

Nhưng phải hiểu rằng, chúng ta ai cũng đang chơi những trò chơi khác nhau. Mỗi người có một cách thức gia tăng tài sản của riêng họ và đầu tư là một cuộc hành trình của riêng mỗi người cho nên không cần phải có mong muốn người khác phải đi theo giống như mình.

Đôi lúc tôi chỉ nhìn giá và thích thú nghĩ như thế này:

“2 năm trước vốn hóa của Bạc bằng Bitcoin, bằng 1.3T USD. Nhưng bây giờ bạc là 3.8 thì khác gì nói Bitcoin có tiềm năng x2 trong tương lai để vốn hóa của nó bằng với Bạc?”

Hoặc là: “Cùng một quãng thời gian, nếu như Bitcoin tăng 6x từ đáy trong khi đó vàng chỉ mới tăng 1,5x thì chúng ta biết được tài sản nào có tiềm năng tăng giá mạnh hơn. Và việc dồn lực cho loại tài sản đó còn tốt hơn là đầu tư đủ thứ chỉ để hưởng vỏn vẹn vài %. Nhưng để đạt được điều đó thì giá của nó trong hiện tại cần phải giảm nhiều hơn những thứ khác, có như vậy thì tiềm năng tăng giá trong tương lai mới lớn.”

Với bạn thì cái logic này có thể tào lao, nhưng bạn đọc hết cái blog này sẽ thấy tôi luôn có xu hướng làm những chuyện “ngược gió” trên thị trường crypto từ 2018 đến nay.

Tại sao tôi lại thích đầu tư vào tài sản đang giảm giá?

Vì kinh nghiệm đã dạy tôi như vậy.

Các nhà đầu tư gọi hành động mua khi giá giảm trong Bear Market là “bắt dao rơi” hay “bắt đáy” và khuyến cáo mọi người không nên làm như vậy bởi vì có thể dẫn đến “lỗ kép”. Đó đơn giản là chúng ta đang chơi những trò chơi khác nhau và chúng ta cho nó cái định nghĩa khác nhau mà thôi.

Như trong đầu tư ETF, các nhà đầu tư trẻ nên thấy vui khi đầu tư trong môi trường giá giảm hoặc đi ngang. Lúc này là lúc tích lũy cực tốt vì cái giá trung bình luôn thấp. Khi mà thị trường tăng rồi thì đó là lúc gặt hái được lợi nhuận nhiều nhất. Tiếc rằng người ta chỉ thích mua ngay đáy và cầu mong ngày mai thị trường tăng. Nó càng tăng thì người ta lại có xu hướng đầu tư nhiều tiền hơn vì sợ rằng nó sẽ tăng mạnh hơn nữa.

Thị trường càng khó, rào cản tới thành công càng nhiều thì thành quả đạt được dành cho những người dám vượt qua nó càng lớn. Càng nhiều người đổ tiền vào thị trường bằng cách bắt chước đám đông thì lại có bấy nhiêu đó tiền dành cho những người có suy nghĩ trái ngược (với đám đông) hưởng.

Bitcoin và chu kỳ đầu tư

Bitcoin đã giảm hơn 30% so với đỉnh. Tâm lý thị trường bây giờ khá bi quan với nhiều rủi ro bủa vây nên tôi cho rằng thời điểm mà tôi nên DCA đã tới. Chắc chắn là tôi không thể nào mua trúng đáy rồi cho nên lên kế hoạch đầu tư trong lúc giá giảm đối với tôi là tốt nhất.

Nhưng trước hết, tôi muốn nói về ETF Bitcoin.

Trước đây, mỗi khi Bitcoin giảm thường là do:

• Thanh khoản thấp

• Được sở hữu nhiều bởi các nhà đầu tư cá nhân

• Đòn bẩy lớn

• Không có những người mua kiểu tổ chức, tay to, nhiều tiền… kiểu không bị giá cả tác động

Chính những điều này thường làm cho giá Bitcoin giảm sâu trong Bear Market.

Nhưng khi bắt đầu có spot ETF thì nó mang đến:

• Nhu cầu sở hữu với một cấu trúc bền vững từ các nhà cố vấn, tổ chức…

• Nhà đầu tư có quy mô tài sản lớn và có tầm nhìn dài hạn

• Khả năng hấp thụ thanh khoản tốt hơn trong Bear Market

Bitcoin bây giờ không chỉ là một tài sản dành riêng cho nhà đầu tư cá nhân nữa mà giờ đây nó còn có cả nhu cầu từ các nhà đầu tư tổ chức.

Khi mà Bitcoin giảm mạnh, ví dụ hơn 50% hoặc hơn thì sẽ có xu hướng:

• Các quỹ ETF thu hút dòng vốn vì sẽ có nhiều người mua theo xu hướng Mean Reversion, kiểu thích đi ngược chiều gió vì cho rằng giá sẽ quay trở về mức trung bình.

• Các nhà cố vấn bây giờ sẽ có xu hướng tái cân bằng danh mục và các tổ chức sẽ mở rộng quy mô đầu tư hơn. Có nghĩa rằng, họ đầu tư theo một cấu trúc định sẵn cho quỹ của họ chứ không phải là theo kiểu “hứng lên thì làm” như nhà đầu tư cá nhân. Tới một mức độ nào đó mà hợp với điều lệ quỹ thì họ sẽ thực hiện.

Ở các chu kỳ trước, không có ai bị ép buộc phải mua vào vì lý do cấu trúc quỹ cả.

Tuy nhiên, những cú sụp mạnh hơn vẫn có thể xảy ra nhưng đây là lúc cả thế giới phải hứng những trận khủng hoảng, suy thoái lớn nào đó mà bắt buộc tất cả các nhà đầu tư phải bán bất chấp tất cả mọi tài sản của họ. Hoặc là điều gì đó liên quan đến pháp lý hoặc một tổ chức nào đó nắm giữ quá nhiều Bitcoin và họ buộc phải bán để trả nợ… Hoặc là lạm phát tăng và lãi suất tăng…

Nhiều người lầm tưởng rằng ETF là một cái gì đó đảm bảo an toàn về giá cho Bitcoin, hay là cái Treasury kia. Có thể nói, việc có ETF sẽ làm giảm mức độ sụp mạnh của Bitcoin trong Bear Market chứ không hẳn là triệt tiêu toàn bộ mọi rủi ro. Biến động giá có thể tăng 5% rồi sụp 5%, về cơ bản là đi ngang, nhưng mà để Bitcoin sụp sâu hơn thì khó hơn thời kỳ trước khi có ETF.

-50% từ đỉnh có thể xem là một điều bình thường, kiểu gì cũng xảy ra và chúng ta nên chuẩn bị tinh thần cho điều này.

-60% từ đỉnh là có khả năng nhưng thấp và cần lên kế hoạch để chuẩn bị.

-70% từ đỉnh là phải cần một cú sốc đời thực nào đó tác động đến.

Trong thế giới đầu tư, sai lầm phổ biến nhất là tin rằng tương lai chỉ có một kịch bản duy nhất. Thực tế, tương lai luôn là tập hợp của nhiều khả năng khác nhau. Nhiệm vụ của nhà đầu tư không phải là đoán đúng tuyệt đối mà là đánh giá khả năng nào có xác suất cao hơn và hành động sao cho phần thưởng xứng đáng với rủi ro phải chịu. Tuy nhiên, hiểu xác suất không đồng nghĩa với việc luôn luôn chiến thắng.

Nếu một cái hũ có 100 viên kẹo, chúng ta biết có 50 đen, 50 trắng. Lúc này dù bet kiểu nào đi chăng nữa thì xác suất để chúng ta thắng cũng không có hơn 50:50 và điều này không mang lại nhiều lợi nhuận trừ khi chúng ta gặp may mắn, mà may mắn thì không phải là thứ chúng ta muốn dùng lúc nào cũng được.

Nếu một trò chơi không mang lại lợi thế, thì dù chơi bao nhiêu lần thì kết quả dài hạn cũng không khác gì may rủi. Chỉ khi nào ta hiểu rằng xác suất đang nghiêng về phía mình và phần thưởng đủ lớn để bù đắp cho rủi ro thì việc bet mới có ý nghĩa.

Nếu biết cái hũ này có 80 đen, 20 trắng thì có thể giúp chúng ta thắng nhiều hơn thua, lúc này chúng ta có tỷ lệ thắng 80%. Nhưng nếu đối thủ mà biết điều này thì phần thưởng cho việc bet vào màu đen không nhiều bằng màu trắng vì game bây giờ dễ quá… phần thưởng bây giờ là 20 xu nếu bốc trúng màu đen và 80 xu nếu bốc trúng màu trắng.

Kể cả khi chúng ta biết xác suất một sự kiện có thể xảy ra thì cũng không đồng nghĩa với việc nó chắc chắn sẽ xảy ra. Cho dù hũ kẹo có xác suất bốc trúng màu đen là 80% nhưng chúng ta vẫn không thể biết được mình sẽ bốc trúng màu nào tiếp theo. Dù là đen nhiều hơn trắng nhưng biết đâu bốc 10 lần thì cả 10 lần đều là trắng mặc dù xác suất của nó chỉ có 20%.

Nhà đầu tư không có kinh nghiệm thì sẽ không hiểu được việc đầu tư và có xu hướng sử dụng cảm xúc nhiều hơn. Mọi thứ đối với họ vẫn là mua cao bán thấp, FOMO lúc giá tăng và điều quan trọng hơn là không hiểu được tầm quan trọng của chu kỳ.

Ngược lại, người từng trải qua nhiều đau thương từ thị trường thì họ ghi nhớ những gì thường hay xảy ra, có xác suất xảy ra, cảm nhận được chu kỳ thị trường và biết cần phải làm gì trong những tình huống đó, nhận biết liệu có cơ hội thắng hay không… Tất nhiên là không có gì hoàn hảo, họ cũng không thể đự đoán trúng 100%, nhưng việc họ làm tốt hơn người bình thường đó là không đẩy bản thân rơi vào thế bất lợi. Họ biết khi nào nên thận trọng và khi nào có thể chấp nhận rủi ro cao hơn.

Bất kể tình hình kinh tế vĩ mô thế nào đi chăng nữa, những cơ hội đầu tư tốt nhất thường xuất hiện khi tâm lý thị trường ở trạng thái bi quan và sợ hãi, còn kết quả tồi tệ nhất lại đến khi sự lạc quan và tham lam lên đến đỉnh điểm.

Đó là những thời điểm mà tỷ lệ bet thay đổi. Nếu chúng ta không thay đổi lập trường đầu tư khi những điều này thay đổi thì chúng ta đang trở nên thụ động hay nói cách khác đó là bỏ qua cơ hội gặt hái lợi nhuận to lớn trong tương lai khi mà tỷ lệ phần thắng đang nghiêng về phía mình nhiều hơn.

Cuối cùng, đầu tư tốt không đến từ việc thông minh hơn người khác mà đến từ việc hiểu rõ mình đang đứng ở đâu trong chu kỳ, xác suất đang nói gì và liệu phần thưởng có đủ hấp dẫn để chấp nhận rủi ro hay không. Chúng ta chỉ là những nhà đầu tư nghiệp dư mà thôi, phải hạn chế sai lầm nhiều nhất có thể.

Kế hoạch DCA của tôi

Rất đơn giản:

Kế hoạch của tôi không thay đổi so với những lần trước: DCA trong 1 năm rồi sau đó để im cho danh mục tự chạy. Không làm gì phức tạp.

• 75% để DCA theo kế hoạch

• 25% Dự Trữ

Phần Dự Trữ tôi để dành cho Bitcoin nếu có giảm về 65 hay 40 trong quá trình DCA.

Điều tôi tự hào hơn những người khác trên mạng đó là thay vì úp mở cái này cái nọ thì tôi viết rõ ràng, minh bạch chuyện đầu tư, gắn với đồng tiền nên nó có trọng lượng hơn là viết phong long. Có sai thì cũng là kinh nghiệm để lần sau đầu tư tốt hơn chứ trong môi trường này làm gì có ai đúng hết 100%.

Nếu bạn định làm theo thì kinh nghiệm từ những chu kỳ trước cho tôi bài học rằng trong quá trình DCA thì kiểu gì cũng sẽ có thời điểm giá Bitcoin giảm hơn 50%. Nếu không đưa rủi ro này vào kế hoạch từ đầu thì việc làm theo không khác nào tự đẩy mình vào thế nguy hiểm.

Tôi có thời gian dài và chấp nhận việc năm đầu tiên không có lợi nhuận. Tôi thậm chí thích cái kịch bản giá giảm sâu vì điều đó làm tăng tiềm năng tăng giá sau này. Nhưng bạn có sẵn sàng chịu đựng điều đó không? Nếu đang đầu tư nửa chừng mà nhà có chuyện thì kế hoạch đầu tư của bạn có phá sản không? May mắn cũng là một yếu tố tác động đến thành quả của chúng ta.

Đầu tư nhìn thì đơn giản, nhưng thực tế không hề dễ. Chỉ cần khác hoàn cảnh sống và khả năng chịu rủi ro, con đường đầu tư của tôi và bạn đã có thể rẽ sang hai hướng khác nhau.

Vì vậy, lời khuyên cuối cùng của tôi là hãy đầu tư sao cho cuộc sống ít bị ảnh hưởng nhất: ăn vẫn ngon, ngủ vẫn yên. Đời còn dài, cơ hội đầu tư không thiếu, không cần phải sống mái với thị trường làm gì.

…

Viết vài dòng ở đây về tiên đoán tương lai để sau này nhìn lại xem có khả năng làm thầy bói không:

• Đáy Bitcoin tháng 11/2026.

• Giá đáy là 50.

• Chạm đỉnh 180 vào chu kỳ sau.

Hành trình DCA 2026 - 2027

Tháng 01/2026

Cập nhật: 08/01/2026

Dev ZEC nghỉ chơi:

Cảm thấy bất ổn nên loại ZEC khỏi danh mục sau 2 tuần DCA.

Trong cái rủi có cái may, may vì nó xảy ra sớm, chứ để đầu tư lâu mà gặp chuyện như này thì thua đời luôn.

Kế hoạch DCA mới:

Nhưng đang tính đến việc bỏ sử dụng chức năng Convert - Recurring của Binance vì spread lớn quá, giá mua đa phần lớn hơn giá thị trường vào thời điểm mua tầm 0,4% - 0,5% bất kể mua Daily hay Weekly. Dù cho Binance có rebase nhưng mà cái đó cũng không khác gì lấy tiền của mình trả cho mình.

18/01/2026:

Thêm PAXG vào danh mục sau khi ông Trump đòi áp thuế Châu Âu về vụ Greenland.

https://vnexpress.net/ong-trump-my-se-ap-thue-loat-nuoc-chau-au-den-khi-so-huu-greenland-5006908.html

20/01/2026:

25/01/2026:

29/01/2026:

Kết thúc tháng 1.

Nhờ có vàng mà danh mục mới có tăng trưởng một chút trong 1 tuần qua.

Nhưng lại giống như năm trước: Có vàng rồi lại thấy vàng tăng mạnh xong thì đem chốt lời. Xoay tua 2 lần trong năm… kết cục là tăng trưởng thấp hơn thị trường >20%.

Bây giờ cũng vậy, thấy tăng dữ quá tự nhiên lại thấy sợ như những lần trước.

Mặc dù rằng yếu tố nội tại không thay đổi, hay sự bất ổn chính trị vẫn không có trở nên tốt hơn trong hiện tại. Câu chuyện gì đó, phi đô la hóa gì đó… cũng không còn có ý nghĩa vởi bản thân trong bối cảnh này nữa.

Bán là do thấy sợ. Để cảm xúc điều khiển. Biết đâu vẫn sẽ giống năm ngoái. Bán rồi lại mua vào ở giá cao hơn. Nhưng vẫn bán cho yên cái lòng. Bán 5344, đỉnh 5600.

Thường hay khuyên mọi người rằng “sợ thì đừng làm”. Nhưng mà lại không biết rằng liệu nỗi sợ đó thực sự là nỗi sợ hay chỉ là bản thân tự vẽ ra nỗi sợ để hợp lý hóa cho vấn đề giá vàng đã tăng cao?

30/01/2026:

Biểu đồ BTC cuối tháng:

Mọi thứ đang giống như trong bài viết:

Võ Hoàng Hạc

Ngoại suy ngây thơ

Có một cái chỉ báo chu kỳ Bitcoin kèm theo hướng dẫn chốt lời mà lần nào nhìn vào tôi cũng phải ngồi suy ngẫm về sự trùng hợp này…

Read more

4 months ago · 9 likes · 1 comment · Hạc

31/01/2026:

Thấy may mắn khi không dính vào mớ bòng bong này.

Vậy là, những bài học, những kinh nghiệm trong quá khứ vẫn có ích. “Cái tôi trong hiện tại” thao túng dữ liệu quá khứ để phục vụ cho mục đích của nó, gợi nhớ cho tôi về những đợt tăng mạnh rồi sụp mạnh, để cảnh báo và những chuyện có thể xảy ra, đồng thời lồng ghép thêm cảm xúc vào.

Vô tình thay sự việc lại đi đúng theo chiều hướng nó nghĩ. Nếu mọi thứ đi ngược lại chắc tôi sẽ quay sang trách bản thân.

Có lẽ không có cách nghĩ đúng trong những trường hợp như này.

Có lẽ tôi nên thiên về xác suất (cái A hoặc B có thể xảy ra) hơn là mong cầu mọi thứ phải đi theo hướng A chứ không phải B để rồi bớt dằn vặt nếu mọi thứ không như ý.

🤔 Đây có thể là một cơ hội buy the dip để làm tua mới.

Vụ dip này khả năng cao là do paper trade, thuật toán tự hoạt động. Hoặc là ngân hàng thao túng giá bạc. Hoặc là khởi đầu của một cái gì đó tệ hại hơn.

Nó nhắc nhở chúng ta rằng tâm lý thị trường có thể đảo chiều bất thình lình. Mặc dù thị trường chứng khoán và tín dụng (Mỹ) vẫn chưa rơi vào tình trạng căng thẳng nhưng quy mô biến động cực lớn của nhóm kim loại quý chính là một phát súng cảnh báo cho chúng ta. Trong một môi trường mà bị chi phối bởi các yếu tố chính trị, đòn bẩy lớn và sử dụng thuật toán để giao dịch thì sự ổn định có thể biến mất trong chớp mắt.

Nhưng mà chắc là sẽ giống hồi tháng 10, lình xình 2 tháng trời rồi bật tăng trở lại.

Việc bong bóng xuất hiện ở nhóm kim loại quý không làm mất đi giá trị của chiến lược “phòng thủ việc mất giá tiền tệ”. Bản chất của chiến lược này là việc thị trường tìm kiếm nơi trú ẩn an toàn trước tình trạng tiền tệ hóa nợ công. Và việc ông Trump còn làm chuyện tào lao 3 năm tiếp theo thì gì cũng có thể xảy ra. Tôi nghĩ rằng cơn sốt sẽ sớm quay trở lại tương tự như những gì đã xảy ra hồi tháng 10.

Bây giờ ăn Tết cho thoải mái đã rồi quan sát tình hình tiếp.

Tháng 02/2026

02/02/2026

Nhật ký một ngày đẹp trời.

2 ngày trước báo VnEconomy đăng bài: https://vneconomy.vn/gioi-phan-tich-tho-phao-vi-tong-thong-trump-de-cu-ong-kevin-warsh-lam-chu-tich-fed.htm

Thì kể từ đó tới nay cả Bitcoin lẫn vàng đều giảm.

Lý do là thị trường cho rằng ông sẽ không có thoải mái trong việc hạ lãi suất trong năm nay.

Thế là một người bán kéo theo nhiều người bán hơn. Thuật toán chạm mốc bán của nó thì nó lấy hàng ra bán, khiến tình hình trầm trọng hơn.

Nhưng tôi thì nghĩ rằng mọi người đang phản ứng thái quá.

Đôi điều suy ngẫm vào ngày hôm nay.

Bây giờ nhìn lại toàn bộ những gì đã xảy ra trong những cuộc họp mới đây của FED.

Powell đặt trọng tâm vào thị trường lao động nhiều hơn lạm phát. Tín hiệu phát đi rất rõ ràng rằng: FED sẽ tiếp tục cắt giảm lãi suất bất chấp lạm phát vẫn ở mức cao.

Đó là thời điểm tháng 09/2025. Một hành động khá khó hiểu với tôi vì giai đoạn đó tôi đang bearish và cố gắng dùng logic để hiểu nhưng vẫn không hiểu nổi.

Thị trường tự hỏi rằng đây có phải là kết quả từ những áp lực của ông Trump nhắm vào Powell hay không. Và thế là chiến lược “phòng thủ việc mất giá tiền tệ” (debasement trade) ra đời và kim loại quý, vàng và bạc, đã bứt phá mạnh mẽ.

Nhưng trong quá trình đó, đa số phản ứng thái quá bằng cách sử dụng đòn bẩy lớn để giao dịch, để giá thành parabolic, vốn có xu hướng tăng mạnh nhưng nếu giảm thì cũng giảm mạnh. Bây giờ họ lũ lượt cắt lỗ khi giá giảm, đồng thời làm tình hình bi đát hơn.

Về mặt nền tảng ở đây, tôi không thấy việc bổ nhiệm Kevin Warsh có thể làm thay đổi điều gì trong bức tranh này.

Nợ công vẫn cao và liên tục tăng kiểu “nothing stops this train”.

Lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng. Hệ quả là áp lực chính trị sẽ buộc FED phải cắt giảm lãi suất và kiểm soát lợi suất dài hạn này.

Chiến lược “phòng thủ việc mất giá tiền tệ” sẽ còn tiến xa, bất kể ai là chủ tịch FED tiếp theo.

Đợt sụt giảm của kim loại quý vào hồi thứ 6 tuần trước khiến mọi người lầm tưởng thị trường coi Kevin Warsh là “diều hâu”. Nhưng trước đó thì thị trường tương lai đã cược là năm nay sẽ có nhiều đợt cắt giảm lãi suất hơn và đây là tín hiệu tích cực cho chiến lược phòng thủ mất giá kia.

Mặc dù giá vàng bạc giảm mạnh tới nay là cú sốc lớn, nhưng vì đợt tăng giá trước đó nó điên quá nên cú sập này thực chất chỉ đưa giá vàng bạc quay về mức của vài tuần trước.

Chiến lược phòng thủ mất giá tiền tệ này về cơ bản không có bị phá vỡ bởi mục tiêu cuối cùng của nó là bảo hiểm chứ không phải để kiếm lời. Chỉ có trader làm chuyện tào lao nên họ nhận kết cục tào lao.

Nhưng mà còn thêm một điểm khiến nhiều người hoài nghi về chiến lược phòng thủ mất giá tiền tệ này, đó là chỉ số lạm phát kỳ vọng chưa tăng mạnh. Nguyên nhân chính là giá dầu thô đang kìm hãm chỉ số lạm phát này.

Sẽ có người thắc mắc: nếu giá dầu tăng kéo theo lạm phát tăng thì FED sẽ tăng lãi suất. Mà tăng lãi suất thì sẽ làm giá vàng giảm. Chiến lược phòng thủ mất giá tiền tệ phá sản.

Vấn đề là chúng ta đang ở trong một vùng biển mới, nơi nợ công tăng kiểu “nothing stops this train”. Nơi mà các quy luật cũ đều bị bẻ gãy.

Trong quá khứ, nợ công của Mỹ thấp. FED có thể thoải mái tăng lãi suất để kìm lạm phát.

Nhưng năm 2026, với khối nợ công khổng lồ, mỗi 1% lãi suất tăng thêm sẽ khiến chi phí trả lãi của chính phủ Mỹ tăng lên hàng trăm tỷ USD.

Logic bình thường: Giá dầu tăng → lạm phát tăng → FED tăng lãi suất → USD mạnh lên.

Logic mới (tôi đang suy nghĩ theo hướng này): Lãi suất tăng → chi phí trả nợ của Mỹ tăng mạnh hơn → thâm hụt ngân sách bùng nổ → Thị trường lo sợ chính phủ phải in thêm tiền để trả nợ → USD mất giá nhiều hơn.

Cái mà chúng ta quan tâm nên là Lãi Suất Thực thay vì Lãi Suất Danh Nghĩa.

Nếu giá dầu tăng khiến lạm phát tăng mà FED chỉ có thể tăng lãi suất lên 4% (vì nếu tăng cao hơn thì hệ thống ngân hàng gặp vấn đề) thì lãi suất thực vẫn là -1%. Trong môi trường lãi suất thực âm thì chiến lược phòng thủ mất giá tiền tệ sẽ tiếp tục bùng nổ.

Debasement Trade là một xu hướng dài hạn chứ không phải là ngắn hạn bởi vì trong ngắn hạn thị trường biến động khôn lường.

Ví dụ ngắn hạn: Giá dầu tăng → Lạm phát tăng → FED quyết nâng lãi suất → USD có giá hơn.

Hệ quả là thị trường chứng khoán và bất động sản sụp đổ do chi phí vốn cao. Vàng sẽ bị bán tháo để lấy thanh khoản. Đây là tư duy mà Warren Buffett mang theo từ trước đến nay.

Hoặc là giá dầu tăng → chi phí tăng → stagflation. Chính phủ Mỹ phải chi thêm tiền trợ cấp → Nợ công tăng nhanh. FED sẽ nâng lãi suất nhưng không thể nâng mãi vì hệ thống đang bất ổn (lý do là tháng 9/2025 đã quyết định hạ lãi suất để đề phòng rủi ro). FED buộc phải dừng lại hoặc tung các gói cứu trợ mới. Hệ quả của bước này có thể là vàng và tài sản quý hiếm tăng vọt vì thị trường cho rằng FED đã thi triển hết skill rồi. Đây là lúc mà chiến lược debasement trade chiến thắng.

—

Một vấn đề khác:

Dollar Milkshake ám chỉ rằng dù thế giới có bất ổn đến thế nào đi chăng nữa, Mỹ cũng sẽ làm mọi cách để mà khơi dậy sức mạnh của đồng USD. Nước Mỹ sẽ khiến cả thế giới cần đồng USD trở lại bằng cách lợi dụng vị thế độc tôn của USD, áp đặt thuế quan và sử dụng tầm ảnh hưởng kinh tế để buộc các nước khác phải tuân thủ theo họ.

Nếu Mỹ thực sự là một đế chế mạnh mẽ vậy tại sao họ lại hung hăng, tàn bạo trong chính sách hiện tại để làm gì? Khác nào đó là bằng chứng cho thấy rằng Mỹ đang cảm thấy vị thế của họ bị đe dọa. Cái cảnh mà ông Trump lên mạng làm chuyện xàm xí, đòi áp đặt thuế quan… không khác gì cảnh nước Mỹ đang la hét om sòm, khoe khoang sức mạnh của mình, đàn áp các quốc gia khác. Những hành động này đi ngược lại với triết lý của một đất nước vững mạnh.

Nhưng nếu Mỹ thành công với Dollar Milkshake thì sao?

—

Tương lai bất định, chúng ta không thể nào all in vào một kế hoạch rồi kỳ vọng nó sẽ chạy theo ý mình được.

Thay vì cố ép não suy nghĩ ra một danh mục chạy đúng từ A→Z ngay trong hiện tại thì chúng ta nên đi A→B→review→C→review→D→…

Như vậy sẽ ổn hơn vì làm gì có kiểu kế hoạch lập đầu năm mà chạy tốt hết xuyên suốt cả năm. Lúc nào cũng phải dừng lại review, thêm thông tin, điều chỉnh danh mục để cho nó chạy tiếp.

Có 3 hướng mà tôi đang suy nghĩ:

• Một: Siêu Debasement. Mỹ thâm hụt ngân sách kỷ lục. Mất niềm tin vào trái phiếu Mỹ. Vàng trở thành loại tiền tệ đáng tin. Mục tiêu là lên 6k.

• Hai: Sau đà tăng mạnh năm 2025 và đầu năm nay. Vàng cần nghỉ ngơi. Đợt dip vừa rồi là dấu hiệu của việc chốt lời diện rộng (và cắt lỗ). Vàng sẽ đi ngang 4800-5300.

• Ba: Dollar Milkshake thắng thế. Vàng quay về 4000.

Vàng bây giờ không còn là tài sản đầu cơ nữa, mà tôi xem nó là thước đo sự bất ổn.

—

Hai thứ đang theo dõi đợt này, chỉ cần có cơ hội là bụp: Vàng và GOOGLE

Lý do quan sát GOOGLE vì đang dùng con Gemini và NotebookLM để đọc sách thấy tuyệt vời quá. Hơn OpenAI nhiều. Nhưng mà giá chỉ có tăng, không có giảm, lại ngại mua.

Nhưng mà thị trường này không vội được, vốn dĩ vẫn muốn ăn một cái Tết cho vui vẻ chứ không phải lúc nào cũng coi giá.

—

03/02/2026

04/02/2026

Giai đoạn này nó hồi nhanh tới mức bất ngờ luôn.

Danh mục đầu năm thắng là nhờ may mắn với vàng.

Liệu còn gặp may mắn bao lâu nữa?

05/02/2026

Cập nhật tiếp theo trong bài viết:

Tác giả đã làm rất tốt trong việc ghi chép lại lịch sử của các hoạt động đầu cơ trên thị trường tài chính.

Những cơn sốt trên thị trường đều có một điểm chung: xuất phát từ những bước tiến mang tính cách mạng, hứa hẹn mang đến một sự thay đổi mới cho thế giới. Nhưng không bao giờ sai, giai đoạn bong bóng của các cơn sốt ấy luôn kết thúc bằng nước mắt và mất mát tài sản.

Có rất nhiều nhà đầu tư, quỹ đầu tư chuyên nghiệp tham gia cuộc chơi trong thời điểm nóng sốt biết rằng mọi thứ đang trở nên vô cùng điên rồ. Tuy nhiên, họ nghĩ rằng chiến lược khôn ngoan nhất là cứ tiếp tục nắm giữ miễn là đà tăng giá vẫn còn. Khi xu hướng bắt đầu yếu đi, họ sẽ bán ra và thoát thân trước khi thị trường sụp đổ.

Họ đầu tư rất nhiều, vị thế của họ vô cùng lớn, và tất cả đều chạy theo cùng một xu hướng tăng giá. Họ nghĩ rằng họ có thể thoát thân nhưng liệu có bán kịp không khi mà tất cả những nhà đầu tư theo xu hướng khác cũng sẽ làm điều tương tự?

-

Công ty South Sea được thành lập năm 1711 với mục tiêu giúp chính phủ Anh giảm gánh nợ bằng cách tiếp nhận một phần khoản nợ của chính phủ và trả dần bằng số tiền thu được từ việc phát hành cổ phiếu.

Đổi lại việc “giúp” Hoàng gia Anh, công ty nhận độc quyền giao thương với các thuộc địa của Tây Ban Nha ở Nam Mỹ, cùng quyền độc quyền buôn bán nô lệ tại đó. Cổ phiếu của công ty được săn đón nhờ kỳ vọng lợi nhuận khổng lồ từ những đặc quyền này dù trên thực tế, chẳng khoản lợi nhuận nào thành hiện thực.

Ngay cả Isaac Newton, Master of the Mint (tạm dịch: giám đốc xưởng đúc tiền Hoàng gia Anh), và các quý tộc khác cũng lao vào mua cổ phiếu này. Cuối cùng, ông bán và thu lời 7000 bảng Anh.

Trớ trêu thay, dù từng sớm nhận ra bong bóng, Newton vẫn không chịu nổi áp lực khi thấy những người xung quanh kiếm bộn tiền. Ông mua lại cổ phiếu ngay đỉnh và… kết cục thì ai cũng rõ. Bong bóng vỡ, giá giảm hơn 80%.

Ngay cả một trong những bộ óc vĩ đại nhất thế giới cũng không thoát khỏi việc bị cảm xúc chi phối.

-

Giữa thế kỷ 19, đầu thập niên 1870.

Mỹ bắt đầu mở rộng lãnh thổ về phía Tây. Đường sắt trở thành công nghệ hạ tầng đột phá vì nó rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa và hành khách từ vài tháng xuống còn vài ngày.

Chính phủ tài trợ mạnh bằng cách:

• Cấp đất cho các công ty đường sắt

• Cho phép phát hành trái phiếu được bảo đảm bằng các tài sản hữu hình như đất chính phủ cấp hoặc tuyến đường sắt, đầu máy, toa xe…

Trái phiếu đường sắt thời đó được quảng bá như khoản đầu tư an toàn vì có chính phủ hỗ trợ gián tiếp qua việc cấp đất và ưu đãi thuế. Khi nhu cầu đầu tư tăng, các công ty phát hành nhiều trái phiếu hơn mức khả năng trả nợ thực tế khiến nợ ngày càng phình to.

Mọi người tin rằng một công nghệ đột phá như này chắc chắn sẽ đem lại lợi nhuận khổng lồ. Báo chí thời đó đăng tin hô hào tuyến đường mới sẽ mở ra kỷ nguyên giàu có. Giá cổ phiếu tăng vì dòng tiền đầu tư liên tục đổ vào, không phải dựa trên lợi nhuận thực tế mà là dựa trên "tiềm năng tương lai".

Nhiều công ty vay nợ lớn để mở tuyến đường mới và sẵn tiện dùng cổ phiếu để làm tài sản thế chấp. Khi cổ phiếu lên giá, họ dễ dàng vay thêm, tạo vòng lặp tăng giá giả tạo.

Trong khi đó, nhiều người mua cổ phiếu không phải để đầu tư dài hạn mà chỉ đơn giản là đầu cơ, chờ giá lên rồi bán, lại khiến thị trường nóng hơn.

Khi xây dựng quá nhiều tuyến đường sắt ở khu vực thưa thớt dân cư, doanh thu không đủ trả lãi nợ. Chi phí vận hành đang từ từ ăn hết lợi nhuận. Lại không có đủ tiền để trả lãi trái phiếu.

Năm 1873, ngân hàng Jay Cooke & Company phá sản do đầu tư mạnh vào đường sắt khiến các nhà đầu tư hoảng loạn bán tháo trái phiếu. Khi thị trường thấy công ty mất khả năng trả nợ, giá cổ phiếu lập tức lao dốc khiến nhà đầu tư cổ phiếu bán theo, càng làm mất niềm tin vào ngành.

Đây là một trong những rủi ro khi đầu tư trái phiếu của các doanh nghiệp có niêm yết trên sàn cổ phiếu. Mỗi một sự kiện xấu nào đó xảy ra đều tác động đến cả 2 loại tài sản, gây ảnh hưởng lên danh mục của nhà đầu tư. Việc phân bổ cổ phiếu + trái phiếu không giúp gì được trong hoàn cảnh này.

Khi nợ và vốn chủ sở hữu phụ thuộc lẫn nhau quá thì chỉ cần một cú sốc ở bên ngoài tác động đến một bên thì cũng đủ sức để kéo bên kia đổ theo. Bong bóng dễ vỡ mạnh khi cả thị trường nợ và thị trường cổ phiếu cùng bị thổi phồng dựa trên kỳ vọng chứ không phải tăng trưởng thực.

-

Radio là một phát minh đột phá. Lần đầu tiên con người có thể truyền tải thông tin, âm nhạc, tin tức tức thì đến hàng triệu gia đình mà không cần dây. Mở ra một kỷ nguyên mới cho truyền thông. Giới đầu tư tin rằng công nghệ radio sẽ thay đổi cách toàn thế giới giao tiếp với nhau.

Dẫn đầu ngành là RCA, cổ phiếu đã tăng từ $11 lên $114 năm 1929. Mặc dù RCA không trả cổ tức nhưng đó không phải là điều mà các nhà đầu tư quan tâm. Họ chú ý đến "giấc mơ công nghệ" nhiều hơn. Truyền thông thời đó liên tục đăng tin rằng mỗi hộ gia đình Mỹ sẽ có một cái radio và mỗi người dân đều là một khán giả tiềm năng.

Một phần tăng trưởng mạnh là do đến từ cơn sốt trên thị trường chung. Nhưng sau khi trải qua khủng hoảng 1929, giá chỉ còn $2.5. Khi mà khủng hoảng đi qua, kinh tế hồi phục trở lại thì RCA vẫn chưa trở về đỉnh cũ.

Thời thế, công nghệ ngày nay chắc chắn khác xưa.

Nhưng câu hỏi ở đây là liệu nhà đầu tư phải trả giá đắt chỉ vì quá đề cao vào "khả năng thay đổi" của một thứ gì đó?

-

Thời đại internet. Công nghệ này đã thay đổi toàn bộ thế giới.

Được sự hỗ trợ từ bên ngoài: chính sách tiền tệ nới lỏng và IPO dễ dàng. Các quỹ đầu tư mạo hiểm (Venture Capital) đổ tiền ồ ạt vào các startup, kích thích định giá tăng dù doanh nghiệp chưa sinh lời.

Các VC thời đó chấp nhận rủi ro cực lớn vì tin rằng chỉ cần một công ty thành công là sẽ đủ bù cho hàng chục khoản đầu tư thất bại. Chỉ báo mà họ quan tâm là "lượng người dùng ghé thăm trang web" chứ không phải là lợi nhuận vì startup làm gì có lợi nhuận.

Internet thực sự là một bước ngoặt lịch sử, nhưng giai đoạn Dotcom chứng minh rằng công nghệ mang tính cách mạng vẫn có thể tạo ra bong bóng đầu cơ.

-

Công nghệ mới mang tính cách mạng vẫn có thể tạo bong bóng nếu dòng vốn đầu cơ quá mức.

Bong bóng là một thứ hoàn toàn tự nhiên. Nó xuất hiện khi mọi thứ được đầu tư quá đà, sau đó đổ vỡ và một chu kỳ mới được bắt đầu. Hay có thể nói, bong bóng không phải là một hiện tượng đột biến phi lý gì cả mà là kiểu hiện tượng trước sau gì cũng sẽ xảy ra trong vòng đời của một loại tài sản nào đó.

Bong bóng đường sắt gắn liền với tài sản hữu hình (đất, hạ tầng) và phụ thuộc nhiều vào nợ.

Bong bóng Dotcom gắn liền với tài sản vô hình (thương hiệu, lưu lượng, người dùng) và phụ thuộc nhiều vào vốn chủ sở hữu từ quỹ đầu tư mạo hiểm và IPO.

Tôi tham gia thị trường crypto này từ cuối năm 2016, ngay chân sóng, cho nên tôi nhớ rất rõ thời đó người ta đặt niềm tin vào Bitcoin như thế nào.

2017: Người ta cho rằng Bitcoin sẽ trở thành phương tiện thanh toán chính thống mà chính phủ không thể kiểm soát. Phí giao dịch thấp. Chuyển tiền quốc tế dễ dàng. Và chỉ có 21 triệu Bitcoin. Sau đó là bùng nổ các dự án ICO trên Ethereum. Đầu tư vào đủ thứ dự án với hy vọng trúng một cái là đủ bù đắp khoản lỗ ở các dự án thất bại (nghe quen không?)

2020: FED và các ngân hàng trung ương in tiền. Nhà đầu tư cho rằng Bitcoin sẽ là tài sản trú ẩn khi tiền ngày càng mất giá. Tiếp theo, Tesla thông báo mua BTC có giá trị 1 tỷ hồi đó khiến nhà đầu tư nghĩ rằng các doanh nghiệp lớn, các tổ chức tài chính sẽ nhảy vào mua Bitcoin và làm cho Bitcoin trở nên phổ biến hơn.

Tất cả đều mang tính cách mạng:

Đường sắt Mỹ: thay đổi nền kinh tế, kết nối mọi vùng, giàu nhanh.
Dotcom: Tin rằng internet sẽ thay đổi mọi ngành nghề.
Bitcoin: Tin rằng Bitcoin sẽ thay đổi hệ thống tài chính, trở thành tiền tệ toàn cầu hoặc vàng kỹ thuật số.
Ethereum: Tin rằng Ethereum sẽ là trung tâm tài chính, token hóa tài sản…

Sẽ luôn luôn có một ý tưởng mới hứa hẹn thay đổi thế giới.
Gặp kỳ vọng vượt xa thực tế.
Trúng bối cảnh tiền rẻ nên dòng vốn đầu cơ lớn.
FOMO lan rộng. Nhà đầu tư hiện đại dễ bị dính FOMO hơn là nỗi sợ doanh nghiệp làm ăn không hiệu quả hay là thị trường cao thấp thế nào.
Gặp cú sốc niềm tin khi thực tế không đáp ứng kỳ vọng.

Đây là một bài viết tổng hợp lại những gì tôi đã viết về rủi ro trong bối cảnh thị trường tăng nóng trên X.

Trước tiên, nếu bạn chưa hoặc đã đọc bài Lạm dụng may mắn và Lê Anh Tuấn – Dragon Capital – Quản lý danh mục thì tôi nghĩ rằng bạn nên đọc lại bởi vì:

• Một phần quan điểm hạ rủi ro/giảm tiền đầu tư trong bối cảnh thị trường tăng nóng được bàn chi tiết trong hai bài viết đó.

• Như một hồi chuông cảnh báo về giai đoạn nên hạ rủi ro cho danh mục thay vì đắm chìm trong tăng trưởng ảo.

Đó là kế hoạch đầu tư mà ai cũng nên nghiên cứu.

Bạn đang chơi trò chơi gì?

Đầu tiên, tôi muốn nhấn mạnh rằng mỗi người chúng ta đang chơi những trò chơi đầu tư khác nhau. Vì khác nhau nên tôi thấy rằng: nếu ai đó viết bài đầu tư trên mạng, nhất định phải cho người đọc biết quan điểm đầu tư của mình là gì. Để người ta biết có cùng quan điểm không. Nếu cùng quan điểm thì suy xét, còn không cùng quan điểm thì tốt nhất không nên làm theo. Trong thế giới đầu tư này, ai cũng đang đi một con đường của riêng họ, đừng cố đi theo con đường của người khác.

Đây là một bài viết tôi từng viết trên X về trò chơi crypto của mỗi người. Bạn có thể đọc để hiểu đôi chút về kiểu đầu tư của tôi.

---

Bạn đang chơi trò chơi gì?

"Đầu tư Bitcoin để làm gì?" Để kiếm tiền.

Về bản chất và tiềm năng của Bitcoin thì ai cũng biết. Nhưng dù cùng đầu tư vào Bitcoin, mỗi người lại có một cách chơi hoàn toàn khác nhau.

Nếu xin lời khuyên từ một ai đó, điều quan trọng nhất là phải xác định được họ đang chơi trò chơi gì. Trò chơi của tôi:

Biết rằng tiền mặt lúc nào cũng mất giá qua thời gian.

Kết hợp với tiềm năng của Bitcoin thì có thể nói nắm giữ Bitcoin trong dài hạn là điều tốt nhất, đặc biệt là dành cho những người đang sống ở các quốc gia đang phát triển như chúng ta, nơi tiền tệ mất giá nhanh chóng.

Nhưng mục tiêu của tôi không phải là tích lũy Bitcoin, mà là gia tăng lượng USD.

Và chiến lược là:

• Đầu tư có lời thì chuyển sang USD, thường là trong giai đoạn bùng nổ.

• Rồi mang đi lending kiếm lợi.

Còn sau đó muốn đầu tư trở lại thì trích một phần nhỏ, phần lớn vẫn giữ để lending. Không mang toàn bộ tiền đi đầu tư.

Nói tóm lại, làm gì thì làm, miễn là tổng tài sản USD ngày càng gia tăng.

Nếu không chơi như vậy, tiền sẽ nhanh chóng bốc hơi trong Bear Market, biến công sức đầu tư vài năm thành con số 0, hoặc tệ hơn là thua lỗ.

Bạn sẽ thắc mắc rằng, nếu Bitcoin luôn tăng, thì tại sao không mua một chút mà phải làm những chuyện như "timing the market" như này? Bán rồi lỡ lúc mua lại giá cao hơn thì sao đúng không?

1/ Tiền trên thị trường tiền ảo là tiền từ trước tới nay. Tôi không có dòng tiền, như tiền lương, để mà lấy đi mua Bitcoin. Cho nên đối với tôi giữ tiền là quan trọng hơn hết.

2/ Cho dù giá cao hơn, thực tế là 3 chu kỳ rồi lần nào tôi mua thì Bitcoin cũng có giá cao hơn trước, nhưng buy high sell higher thì vẫn sẽ có lời. Chủ yếu là đừng làm chuyện tào lao.

Vấn đề là không phải ai cũng chơi trò chơi như tôi.

Dễ thấy nhất là:

Với những người ít vốn, lending 10%/năm chả thấm vào đâu. Giờ mà khuyên bạn có $1000, đi lending 1 năm được $100. Thiệt là không bỏ công sức.

Tuy nhiên, với người nhiều vốn, 10%/năm có thể là con số đáng mơ ước đối với những người khác. Thậm chí, chỉ cần 10%/năm thôi là cũng đủ sống khỏe mà không cần lo lắng gì nữa.

Vì sự khác biệt đó, người ít vốn có xu hướng đầu tư rủi ro hơn, trong khi người nhiều vốn ưu tiên bảo toàn tài sản.

Nhưng nghịch lý là đầu tư với tâm thế muốn kiếm tiền dễ khiến ta mất tiền, trong khi chơi với tư duy phòng thủ lại giúp ta kiếm được nhiều hơn.

Chúng ta cần phải trả lời câu hỏi: "Mục đích đầu tư tiền ảo ở đây là gì?" và dựa trên kinh nghiệm lẫn tài chính của bản thân trong hiện tại thì phương pháp nào là phù hợp nhất?

Tóm lại, chúng ta phải hiểu bản thân như thế nào để mà lựa trò chơi cho hợp lý.

Ví dụ:

• Nếu đang đi làm và muốn tích lũy Bitcoin, cách đơn giản nhất là trích một phần lương mua đều đặn mỗi tháng.

• Nhưng đang đi làm, mà đầu óc lúc nào cũng trading mua mua bán bán, không làm được cái gì cả, lỡ thua thì bực mình cả ngày, ảnh hưởng tới công việc và cuộc sống. Chơi như này không có bền vững.

Chung quy lại, thua lỗ thường đến từ việc không xác định được mục tiêu dài hạn và lý do thực sự khi tham gia cuộc chơi này.

Và vì đầu tư không chỉ liên quan đến tiền bạc, mà còn ảnh hưởng đến cuộc sống, nên hiểu rõ bản thân trước khi lựa chọn chiến lược là điều quan trọng nhất.

Đừng chơi theo trò chơi của người khác, hãy tự tạo trò chơi của riêng mình.

Ngẫm về rủi ro khi thị trường tăng nóng

Như bạn thấy, tôi không tham đầu tư khi thị trường tăng nóng, nhất là sau khi đã gặt hái thành công cuối năm 2024 trong bài viết Năm 2024 của tôi.

Thời gian này tôi chủ động phòng thủ nhiều hơn cho nên tôi quan tâm đến rủi ro trong đầu tư hơn là lợi nhuận có thể gặt hái được nếu cố đầu tư đến cùng.

Bạn cũng không nên nghĩ rằng những nội dung trong bài viết này là để đoán đỉnh thị trường. Đây là chuyện phi thực tế, không ai có khả năng làm chuyện đó.

Thị trường có thể tăng mãi đến sang năm một cách bất chấp. Tuy nhiên, dựa trên kinh nghiệm đầu tư và những gì tôi viết trên blog này, thời gian này luôn là thời gian tốt để chúng ta hạ rủi ro cho danh mục đầu tư, giảm tiền đầu tư xuống nếu đang có kế hoạch DCA dài hạn. Tuy nhiên, quan điểm về rủi ro của mọi người lại hoàn toàn khác nhau, bạn có thể đọc bài bên dưới để hiểu nó khó đến chừng nào.

Như những gì tôi viết trong bài Lạm dụng may mắn, luôn có thời điểm mà chúng ta nghĩ rằng thị trường không thể nào giảm được vì có muôn vàn tin tốt, thế nhưng, lại vẫn có điều gì đó xảy ra và khiến thị trường sụp đổ. Kết hợp với bài viết Lê Anh Tuấn – Dragon Capital – Quản lý danh mục, chúng ta sẽ có một cách chơi gần như là hoàn hảo.

18/07/2025

Trong Bull Market, nhiều người quên mất khái niệm quản lý rủi ro.

Họ không còn nhớ cảm giác hoảng loạn khi thị trường lao dốc trước đó và tin rằng thời kỳ tươi đẹp sẽ kéo dài mãi mãi… hoặc là nghĩ rằng họ có thể né được cú sập tiếp theo.

Khi mọi thứ đang suôn sẻ, thị trường dễ khiến chúng ta bị lung lay và muốn thay đổi kế hoạch đầu tư đã định, nhất là khi không có đủ kỷ luật để giữ vững kế hoạch ban đầu.

Trong thị trường giá lên, chẳng ai muốn bán.
Trong thị trường giá xuống, chẳng ai dám mua.

Khoản đầu tư mang lại lợi nhuận lớn nhất không phải là khoản đâu tư được thiết lập khi thị trường hưng phấn, mà là trong lúc thị trường sụp đổ. Khi các nhà đầu tư hoảng loạn bán tháo, đó mới là cơ hội đáng để đầu tư do tỷ lệ "Lợi Nhuận/Rủi Ro" lên cao nhất.

Đầu tư crypto, chúng ta không bao giờ được quên bài học của các chu kỳ trước đó. Cho dù có ít lợi nhuận nhưng dù gì vẫn tốt hơn là bị kẹt lại, lãng phí thời gian lẫn tiền bạc.

18/07/2025

Rủi ro, không đong đếm được bởi vì nó là ý kiến riêng của mỗi cá nhân nhà đầu tư.

Nếu ai đó đầu tư $1000 và năm sau nhận $1200. Chúng ta không thể nào nhìn vào kết quả rồi nhận xét khoản đầu tư này có rủi ro như thế nào.

Liệu:

• Đó có phải là một khoản đầu tư chắc chắn sẽ có kết quả như vậy?

• Hay là nhà đầu tư đó gặp may mắn khi thị trường hồi phục trở lại sau cú giảm 50%, giúp danh mục tăng từ $500 lên $1200?

Vậy là, chúng ta không thể nào đong đếm được rủi ro ở hai thời điểm: trước khi nó xảy ra và sau khi nó xảy ra.

Nên, khi nói đến rủi ro, chúng ta nên nghĩ nó là ý kiến riêng của mỗi nhà đầu tư hơn là mặc định áp dụng cho tất cả mọi người, mọi thị trường hay mọi khoản đầu tư.

Nhìn lại biểu đồ crypto tăng nóng, mọi chỉ báo đều phát tín hiệu báo động và có người cho rằng tháng 10 thị trường sẽ đạt đỉnh. Ai cũng biết rằng thị trường tăng nóng rồi sẽ giảm mạnh, nhưng mà xác suất giảm ở đây là bao nhiêu? Và xác suất thị trường tiếp tục tăng thêm là bao nhiêu?

Chúng ta biết rằng cái gì đó sẽ đến nhưng lại có quá nhiều điều có thể xảy ra. Có thể thứ chúng ta nghĩ rằng sẽ xảy ra lại không xảy ra, nhưng thứ mà chúng ta nghĩ rằng chắc chắn không xảy ra thì nó lại xảy ra, hoặc là thứ gì đó ngoài sự tưởng tượng.

8 giờ mỗi ngày là số thời gian mà chúng ta thật sự hoạt động và tiếp xúc với mọi thứ xung quanh. Chúng ta nhìn và cảm nhận thấy sự vật, sự việc xảy ra với tần suất một lần mỗi giây. Vì thế, tổng số sự kiện có thể xảy ra với chúng ta là khoảng 30.000 sự kiện mỗi ngày hay khoảng 1.000.000 mỗi tháng.

Một sự kiện xấu nào đó cho dù có xác suất rất thấp chỉ 1/1.000.000 thì nó vẫn có thể xảy ra với chúng ta trung bình mỗi tháng một lần.

NHƯNG. Bao giờ? Khi nào? Cái gì sẽ xảy ra? Không ai biết.

Kể cả khi chúng ta biết xác suất nó như vậy nhưng chúng ta không biết được cái gì sẽ xảy ra.

Khi chạy mô hình tính toán, chúng ta có nhiều kết quả dựa theo nhiều trường hợp xảy ra. Nhưng trong cuộc sống thì chỉ có 1 kết quả mà thôi. Vì thế nhiều người lựa chọn việc gắn tỷ trọng cho những kết quả mà họ nghĩ rằng có thể xảy ra cho mô hình và lựa chọn đầu tư trong bối cảnh mà trường hợp đó có thể xảy ra.

Và bây giờ chúng ta quay ngược lại về rắc rối ban đầu: Ai là người quyết định cái gì có rủi ro xảy ra và ở mức độ bao nhiêu?

Đầu tư là một hoạt động đầy rủi ro nhưng rủi ro của nó như thế nào là tùy vào cách chơi của mỗi người. Nghĩ đơn giản như người lái xe 100 km/h với người lái xe 30 km/h. Ai là người có khả năng bị tai nạn nhất?

• Khi mà mọi nhà đầu tư đều thận trọng, thì đó là rủi ro thấp nhất.

• Khi mà ai cũng tích cực, hưng phấn, đầu tư mạnh mẽ, thì đó là rủi ro cao nhất.

Nhưng, nhiều người lại nghĩ ngược lại.

• Đó là khi giá tăng, họ cho rằng rủi ro thấp tại vì khoản đầu tư của họ liên tục tăng trưởng, tài sản này quá tốt.

• Còn khi giá giảm, bị thua lỗ… thì họ lại nghĩ rằng lúc này rủi ro quá cao, đầu tư là sẽ mất tiền.

Trong cuốn sách "Fooled by Randomness", Nassim Taleb bàn về sự "giả mạo độ biến động thấp", hay nơi mà không có tổn thất thường xuyên làm cho các khoản đầu tư trông ổn định, nhưng thực tế lại ẩn chứa rủi ro lớn.

Taleb sử dụng trò chơi cò quay Nga (Russian roulette) như một ẩn dụ để chỉ ra rằng, trong đầu tư và rủi ro, chúng ta thường bị đánh lừa bởi sự thiếu vắng tổn thất thường xuyên.

Người chơi bóp cò và xác suất sống sót mỗi lần là 5/6 trong khi xác suất thua là 1/6.
Trò chơi này nhấn mạnh vào rủi ro: người chơi có thể "thắng" nhiều lần, nhưng chỉ cần một lần thua là mất tất cả.

Thay vì nhìn nhận rủi ro thực tế (có thể dẫn đến thảm họa) thì nhà đầu tư chỉ tập trung vào kết quả trên bề mặt, những lần "thành công" liên tiếp khiến họ đánh giá thấp rủi ro có thể xảy ra và nghĩ rằng mọi thứ an toàn hơn thực tế.

Ai cũng cho rằng USD sẽ mất giá và vì ủng hộ Bitcoin nên họ lập ra các Bitcoin Treasury và hoạt động như cách MicroStrategy, MARA, Metaplanet đang làm.

Như đã đề cập, bản chất Bitcoin không có rủi ro. Rủi ro ở đây là cách chúng ta chơi như thế nào. Bitcoin càng tăng giá, các công ty kia càng có niềm tin để làm những gì họ đang làm trong hiện tại đồng thời kéo thêm nhiều người khác làm theo. Và thị trường không bao giờ trả thưởng lớn cho điều mà đám đông đang làm.

Nếu chỉ nhìn vào dữ liệu quá khứ và không bị thua lỗ lớn, có thể bạn đang chơi một ván cò quay Nga mà không nhận ra.

Và đó là lý do tại sao Warren Buffett có câu nổi tiếng: "Nước rút mới biết ai ở truồng"

19/07/2025

Có bạn thấy tôi viết bài nên hỏi tôi "bán hết rút tiền về hay sao?"

Mỗi người có một kế hoạch chơi Endgame khác nhau, khi tôi nói hạ rủi ro thì đó chỉ đơn giản là hạ rủi ro trong Endgame chứ không phải là rút hết.

Từ năm 2017 đến nay, trải qua nhiều mất mát, thì tôi rút ra được cách chơi Endgame như sau.

👉Endgame: Lúc để bảo vệ tài sản, không phải để liều lĩnh

Khi thị trường bước vào giai đoạn tăng nóng, tức là sau một quãng thời gian dài cổ phiếu, crypto tăng mạnh liên tục, thì rủi ro sẽ cao hơn phần thưởng.

Giá đã tăng quá nhiều, kỳ vọng thì quá lạc quan, dư địa tăng thêm không còn nhiều. Đó là lúc ưu tiên bảo vệ vốn.

Warren Buffett từng nói: "Hãy sợ hãi khi người khác tham lam và tham lam khi người khác sợ hãi". Khi thị trường hưng phấn, ông chọn lùi lại, thu hẹp danh mục, tăng tỷ trọng tiền mặt.

Không phải là vì ông không thấy cơ hội nữa mà vì ông hiểu rằng: Nếu để mất vốn trong giai đoạn thị trường đảo chiều thì sẽ khó có cơ hội quay trở lại mạnh mẽ sau đó.

Bạn có thể kiếm được tăng trưởng 10-20% tổng tài sản nhưng nếu thị trường giảm mạnh như đầu năm nay thì đó lại là một tổn thất vô cùng lớn và không có gì đảm bảo rằng trường hợp tương tự sẽ không tái diễn.

👉Các quỹ đầu tư chuyên nghiệp họ không chơi giống như nhà đầu tư nghiệp dư (là đại đa số chúng ta)

Khi thị trường quá nóng thì họ:

• Hạ rủi ro tổng thể danh mục

• Tăng tỷ trọng tài sản an toàn hoặc tiền mặt

• Vẫn đầu tư vào các cổ phiếu "chắc tay", có định giá hấp dẫn

👉Giảm tổng vốn đầu tư nhưng tăng rủi ro cho phần còn lại - Nghe ngược đời nhưng nó hợp lý trong thị trường đầu tư

"Nếu thị trường rủi ro, tại sao lại tăng rủi ro ở phần vốn còn lại"?

Nassim Taleb từng bàn về chiến thuật thanh đòn tạ (Barbell Strategy) trong cuốn The Black Swan và Antifragile, rất hợp lý để áp dụng trong Endgame như sau:

• Phần lớn 80-90% cực kỳ an toàn.

• Phần nhỏ 10-20% cực kỳ rủi ro nhưng có tiềm năng tăng trưởng cực lớn.

Ý tưởng là: bạn giảm tối đa rủi ro mất vốn lớn nhưng vẫn giữ một chân trong thị trường để đón cơ hội bất ngờ. Nếu thị trường tiếp tục tăng, bạn vẫn có lãi nhưng nếu thị trường sập thì bạn không mất nhiều và còn có tiền mặt để mua giá rẻ sau đó.

👉Bài học cốt lõi: Đừng tham cú tăng cuối cùng

Howard Marks từng nói: "Tránh thua lỗ lớn quan trọng hơn là cố gắng thắng lớn"

Cứ mỗi khi thị trường pump mạnh là tôi lại lấy sách của ông ra đọc. Mất 50% thì phải lãi 100% mới hòa vốn. Việc mất 50% trong thị trường crypto là điều dễ ẹc, ai cũng có thể đạt được nhưng để tăng 100% thì hên xui.

Nói cách khác, khi bạn cảm thấy mọi người xung quanh đang say men chiến thắng, khi ai cũng nghĩ thị trường “chắc chắn còn lên nữa” thì đó thường là tín hiệu để lùi lại, bảo vệ tiền.

Khi thị trường bước vào giai đoạn tăng nóng, đây không còn là lúc để tìm cách nhân đôi tài sản. Việc có lý trí nhất lúc này là rút phần lớn vốn ra khỏi thị trường và kiên nhẫn đợi đến khi chu kỳ mới bắt đầu.

👉 Tóm lại: Đừng chơi tới bến trong Endgame

Khi thị trường đang “sắp hết bài”, đừng tiếp tục đánh cược như thể bạn còn nhiều cơ hội phía trước hay là nghĩ rằng thị trường không thể nào giảm được với một rừng tin tốt.

Thực ra, tin xấu vẫn có, chẳng qua người ta bỏ ngoài tai. Thậm chí có thể bị gọi là điên nếu ai đó nói xấu về một thứ đang tăng giá.

Hãy rút phần lớn vốn ra, chỉ giữ lại phần “tiền thừa” để đánh những ván Endgame có chọn lọc.

Lúc đó:

• Nếu thị trường sập, vẫn giữ được phần lớn tài sản.

• Nếu thị trường còn tăng thêm, bạn có thể kiếm thêm một chút mà không đánh đổi sự an toàn của danh mục đầu tư.

Đây là cách để thắng trọn cả chu kỳ đầu tư chứ không phải là ăn hên cú nước rút cuối cùng, chìm đắm trong thành quả để rồi trả lại hết mọi thứ khi nước rút.

27/07/2025

Một điểm khá giống với thời kỳ năm 1929 là hiện nay người ta đang đặt quá nhiều kỳ vọng vào những mô hình tài chính mới lạ. Trông thì có vẻ sáng tạo nhưng cuối cùng lại dẫn đến hậu quả nghiêm trọng hơn.

Trước khi có cú sập năm 1929, thị trường chứng kiến sự bùng nổ của nhiều công ty mẹ và quỹ đầu tư. Điểm chung là: hầu như không tạo ra giá trị thực nào cả. Nó đơn giản tồn tại là để nắm giữ cổ phiếu của các công ty khác.

---

Hầu hết các đợt bơm tiền và tăng trưởng tín dụng dù trong quá khứ hay hiện tại thì đều đi theo một kịch bản quen thuộc.

Giai đoạn đầu thường mang lại cảm giác phục hồi, tăng trưởng, mọi thứ khởi sắc.

Nhưng rồi đến thời điểm mặt trái bắt đầu lộ ra. Những hệ quả không như kỳ vọng dần xuất hiện: nền kinh tế tăng trưởng lệch lạc, đầu tư sai hướng, đầu cơ và đánh cược nhiều hơn… tất cả đều xảy ra trong khi giá trị sản xuất thực chất không tăng lên tương ứng.

Lý do là vì: khi tiền rẻ (dưới dạng gói tín dụng, các gói kích thích, ưu đãi lãi suất thấp kéo dài) chảy mạnh vào thị trường, nó tạo ra ảo giác rằng mọi thứ đều có giá trị, rằng bất kỳ khoản đầu tư nào cũng có thể sinh lời.

Nhưng đó là tiền ảo chứ không phải giá trị thật. Và khi bong bóng vỡ, chúng ta mới thấy những gì bị đánh đổi: năng suất thật bị bỏ quên, tiền bị đổ vào những chỗ không tạo ra giá trị dài hạn.

---

Các quỹ đầu tư của thập niên 1920s không sụp đổ vì gian lận, đầu tư tệ hại, thiếu minh bạch hay thiếu giám sát.

Những quỹ đó sụp đổ vì chính sự thành công quá nhanh, quá lớn của mình. Họ đầu tư dạng kim tự tháp, dùng tiền vay để mua cổ phiếu của các công ty trong đó có cả cổ phiếu của chính các quỹ khác phát hành.

Việc này tạo ra tăng trưởng giá trị tài sản rất nhanh nhưng lại dựa trên nền móng mong manh của nợ và sự kỳ vọng.

Sự tăng trưởng đó được xây dựng dựa trên một ảo tưởng về rủi ro, nơi lợi nhuận được phóng đại nhờ đòn bẩy còn rủi ro thì bị che giấu bởi tốc độ tăng giá của tài sản.

Khi thị trường đảo chiều, toàn bộ cấu trúc bị sụp đổ như hiệu ứng domino và mọi thứ tan biến nhanh không kém gì lúc nó được xây lên.

Liệu trào lưu Bitcoin, Ethereum, Hyperliquid Reserve Treasury… có đi theo vết xe đổ của thị trường 100 năm về trước?

Cuộc khủng hoảng này đã khiến nền kinh tế Hàn Quốc suy giảm 6.7% vào năm 1998, được xem là mức giảm tồi tệ nhất trong lịch sử của đất nước này, và khiến tỷ lệ thất nghiệp tăng gấp ba lần, lên 6.8% vào năm 1998.²

1. Bối cảnh khủng hoảng Hàn Quốc

1.1 Giai đoạn trước khủng hoảng

Các chaebol (siêu tập đoàn) của Hàn Quốc: hoạt động với tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu (debt-to-equity) rất cao, vượt mức 300%, chủ yếu là được tài trợ bằng các khoản vay ngắn hạn từ nước ngoài. Lợi nhuận dần suy giảm do đầu tư quá mức vào các dự án có hiệu quả thấp. ³

Sự mong manh của hệ thống ngân hàng: các ngân hàng áp dụng hình thức "evergreening" (gia hạn hoặc đảo nợ cho các khoản vay không phát sinh lời) dưới sự bảo trợ ngầm của chính phủ. Việc tự do hóa tài chính trong những năm 1990 cho phép các ngân hàng vay mượn ồ ạt từ nước ngoài mà không có biện pháp phòng ngừa rủi ro tỷ giá.

Áp lực vĩ mô: Cú sốc về cán cân thương mại năm 1996 (như giá chip bán dẫn giảm mạnh) đã khiến thâm hụt tài khoản vãng lai của Hàn Quốc tăng lên mức 4% GDP.

Nguy cơ từ khu vực xung quanh: Việc đồng bath Thái Lan bị phá giá vào tháng 7 năm 1997 đã châm ngòi cho cuộc khủng hoảng tài chính châu Á, kéo theo làn sóng rút vốn ồ ạt khỏi các thị trường mới nổi trong khu vực.

1.2 Giai đoạn khủng hoảng

Tháng 01 - tháng 10 năm 1997:

• Sự sụp đổ của các tập đoàn: Hanbo Steel tuyên bố phá sản vào tháng 1 năm 1997, tiếp theo là Kia Motors vào tháng 7 cùng năm, phơi bày khoản nợ xấu lên đến 20 tỷ USD. Chính phủ để những tập đoàn này phá sản bởi vì họ không thể can thiệp vào thị trường tín dụng hay thực hiện chính sách nới lỏng tiền tệ nữa.⁴

• Áp lực tỷ giá: Nhà đầu tư nước ngoài ồ ạt rút vốn do bất ổn trong khu vực, khiến đồng won mất giá mạnh. Từ mức 1 USD = 800 won thành 1 USD = 1700 won.⁵

• Cạn kiệt dự trữ: Để ngăn chặn sự mất giá mạnh của đồng won, ngân hàng Trung ương Hàn Quốc được cho là đã chi gần 20 tỷ USD từ dự trữ ngoại tệ, khiến dự trữ giảm xuống chỉ còn 4 tỷ USD vào tháng 11. Con số này không đủ để trang trải các khoản nợ nước ngoài ngắn hạn của quốc gia.⁶

Tháng 11 - tháng 12 năm 1997: Sự can thiệp từ IMF

• Yêu cầu cứu trợ: khi dự trữ ngoại tệ cạn kiệt, Hàn Quốc chính thức đề nghị sự hỗ trợ từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế IMF.

• Thỏa thuận với IMF: Gói cứu trợ trị giá 58 tỷ USD được ký kết, đi kèm với các điều kiện sau:

  • Thắt chặt tiền tệ: Tăng lãi suất ngắn hạn từ 12.5% lên 30% trong tháng 12/1997 để ổn định đồng won.

  • Cải cách cơ cấu: Giảm nợ của các chaebol, đóng cửa các ngân hàng và tổ chức tài chính yếu kém và tăng tính linh hoạt của thị trường lao động.⁷

  • Tự do hóa thị trường: bãi bỏ các giới hạn đầu tư nước ngoài, gỡ bỏ các rào cản thương mại. ⁸

• Tác động xã hội: Tháng 12 năm 1997, đồng won chạm mốc 1 USD = 1995 won. dẫn đến làn sóng sa thải hàng loại và thị trường chứng khoán lao dốc 30%.

1998: Suy thoái và nỗ lực phục hồi

• Kinh tế chạm đáy: GDP giảm 6.7% trong năm 1998. Tỷ lệ thất nghiệp đạt đỉnh 6.96%.

• Huy động sức dân: Chiến dịch toàn quốc kêu gọi người dân hiến vàng giúp đất nước trả nợ nước ngoài đã quyên góp được 2,2 tỷ USD.⁹

• Thay đổi chính sách: Tổng thống mới Kim Dae-jung đẩy nhanh quá trình tái cơ cấu doanh nghiệp, thu hẹp quy mô của các chaebol (sự sụp đổ của Daewoo, là chaebol đầu tiên mà chính phủ từ chối giúp đỡ, đặt dấu chấm hết cho quan điểm "too big to fail".)

Sau đó: Hàn quốc đã trả hết các khoản vay từ IMF vào năm 2001 nhờ vào tăng trưởng xuất khẩu. Các cuộc cải cách đã giúp củng cố hệ thống quản lý tài chính. Cuộc khủng hoảng làm bộc lộ các điểm yếu về cơ cấu, khi kết hợp với các cú sốc bền ngoài có thể dẫn đến sự sụp đổ mang tính hệ thống.

2. Việt Nam

2.1 Điểm tương đồng

Mặc dù nước ta đạt tăng trưởng GDP 7% vào năm 2024¹⁰, nhưng nền kinh tế nước ta hiện nay có nhiều điểm tương đồng với bối cảnh của Hàn Quốc trước khủng hoảng năm 1997 (nhưng vẫn có những điểm khác biệt then chốt để quyết định liệu nước ta có rơi vào một cuộc khủng hoảng tài chính tương tự hay không).

Phụ thuộc vào xuất khẩu: Điểm tương đồng rõ ràng nhất giữa Việt Nam hiện nay và Hàn quốc trước khủng hoảng là mức độ phụ thuộc cực kỳ nhiều vào xuất khẩu. Với kim ngạch xuất khẩu (tỷ lệ xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ so với GDP) chiếm ~85% GDP vào năm 2024.¹¹ Thậm chí còn vượt qua mức độ lệ thuộc vào xuất khẩu trong lịch sử của Hàn Quốc, khiến nền kinh tế đặc biệt dễ tổn thương trước các cú sốc từ bên ngoài.

Trong năm 2024, Mỹ nhập khẩu khoảng 136,6 tỷ USD hàng hóa từ Việt Nam, tương đương 1/3 tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam.¹²

Sự phụ thuộc này tạo ra một điểm tương đồng nguy hiểm với mô hình tăng trưởng dựa vào xuất khẩu của Hàn Quốc, vốn đã sụp đổ khi nhu cầu toàn cầu suy yếu.

Bùng nổ nợ doanh nghiệp: Giống với các tập đoàn và siêu tập đoàn ở Hàn Quốc, các doanh nghiệp Việt Nam đang tích lũy mức nợ nguy hiểm. Nợ tín dụng và trái phiếu doanh nghiệp tại Việt Nam đã tăng mạnh, đưa tỷ lệ nợ tư nhân lên khoảng 135% GDP. Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt trong bất động sản, đang phải đối mặt với rủi ro thanh khoản và khả năng trả lãi thấp.¹³

Sự mong manh của hệ thống ngân hàng: Hệ thống ngân hàng của Việt Nam đang cho thấy những điểm tương đồng đáng lo ngại với các yếu kém của Hàn Quốc trước khủng hoảng.

Ngành ngân hàng đối mặt với tỷ lệ nợ xấu gia tăng. Nợ có vấn đề (bao gồm NPL, tái cơ cấu, trái phiếu VAMC) là khoảng 6,9% tổng dư nợ tính đến tháng 6/2024.

Tỷ lệ nợ xấu nội bảng (nhóm 3 - 5) tăng liên tục từ 2023 đến nay. Trong khi đó nợ nhóm 5 có khả năng mất vốn tăng mạnh nhất.¹⁴

Sự sụp đổ của Ngân hàng Thương mại Sài Gòn (SCB) gợi nhớ đến các cuộc khủng hoảng ngân hàng từng xảy ra trước khi Hàn Quốc sụp đổ, khi một số ngân hàng liên quan quá nhiều đến lĩnh vực bất động sản.

Khủng hoảng bất động sản và áp lực thị trường trái phiếu doanh nghiệp: nước ta đã trải qua một cuộc khủng hoảng bất động sản trong giai đoạn 2022-2023. Lũy kế từ đầu tháng 6 đến hết năm 2025, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp đến hạn thanh toán của nhóm phi ngân hàng ước khoảng 106,5 nghìn tỷ đồng, trong đó Bất động sản chiếm 65% tương đương 68,9 nghìn tỷ đồng.¹⁵

Trong đó có nhiều trường hợp huy động trái phiếu với giá trị lớn gần đáo hạn nhưng không công bố thông tin hoặc đang ở trong tình trạng thua lỗ khủng. Rủi ro tập trung này giống với áp lực tài chính doanh nghiệp từng dẫn đến cuộc khủng hoảng của Hàn Quốc.

2.2 Sự khác biệt

Tài khoản vãng lai: khác với mức thâm hụt tài khoản vãng lai 4% GDP của Hàn Quốc vào năm 1996, Việt Nam duy trì thặng dư lớn, đạt 6,1% GDP vào năm 2024. Sự khác biệt cơ bản này tạo ra một lớp đệm quan trọng giúp Việt Nam chống chịu tốt trước các áp lực tài chính bên ngoài.

Nợ nước ngoài: Của Việt Nam nằm ở mức có thể kiểm soát, khoảng 33% GDP, thấp hơn nhiều so với mức nguy hiểm của Hàn Quốc năm 1997.

Phản ứng của chính phủ: Hiện thực hiện nhiều biện pháp ứng phó, cải cách và tái cẩu trúc ngành tài chính. Hiện nay Việt Nam vẫn chưa cần đến sự hỗ trợ của IMF.

2.3 Các cú sốc bên ngoài

Rủi ro thuế quan từ Mỹ: Goldman Sachs ước tính rằng nếu thuế suất tăng thêm 10% thì GDP Việt Nam có thể giảm khoảng 1%. Mới đây ông Trump công bố thỏa thuận thuế 20% với Việt Nam, hàng trung chuyển chịu 40%.¹⁶

Phụ thuộc thương mại với Trung Quốc: Việt Nam đang duy trì mức thâm hụt thương mại lớn với Trung Quốc. Sự phụ thuộc vào chuỗi cưng ứng từ Trung Quốc khiến Việt Nam dễ bị tổn thương khi căng thẳng thương mại Mỹ - Trung leo thang.

Dự trữ ngoại hối suy giảm: Dự trữ ngoại hối của Việt Nam giảm từ khoảng 92,3 tỷ USD năm 2023 xuống khoảng 79 tỷ USD vào năm 2024. Khiến nền kinh tế dễ bị tổn thương trước các cuộc tấn công vào đồng nội tệ. Ngân hàng nhà nước đang sử dụng dự trữ ngoại tệ để bảo vệ đồng VND tuy nhiên không thể nào cứu mãi được.

Rủi ro từ các tập đoàn lớn: Những tập đoàn lớn như Vingroup chiếm ưu thế trong nhiều lĩnh vực then chốt nhưng lại đối mặt với những thách thức cơ cấu.

Không như các chaebol Hàn Quốc từng tạo ra nguồn ngoại tệ thông qua xuất khẩu, chip, xe ô tô... các tập đoàn lớn của nước ta vẫn phụ thuộc nhiều vào thị trường bất động sản trong nước.

Sự tập trung quyền lực kinh tế vào một số ít tập đoàn lớn tạo ra rủi ro hệ thống, có thể gây ra tác động dây chuyền khi một mắt xích lớn gặp khủng hoảng.

2.4 Những yếu tố nguy cơ kích hoạt một cuộc khủng hoảng kiểu Hàn Quốc

1- Nếu Mỹ thực hiện các biện pháp thuế quan nghiêm ngặt thì xuất khẩu (trụ cột của nền kinh tế nước ta) sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng, kéo theo suy giảm tăng trưởng và thất nghiệp gia tăng.

2- Tỷ lệ nợ xấu gia tăng làm suy yếu hệ thống ngân hàng, gây ra khủng hoảng niềm tin và nguy cơ đổ vỡ chuỗi tín dụng.

3- Sự sụp đổ của thị trường trái phiếu doanh nghiệp, nếu thị trường trái phiếu này mất kiểm soát thì làn sóng vỡ nợ có thể lan sang ngân hàng và thị trường tài chính, tạo hiệu ứng domino gây khủng hoảng hệ thống.

4- Nếu VND mất giá quá mạnh, chính phủ buộc phải thắt chặt chính sách tiền tệ, tăng lãi suất, siết tín dụng, gây suy giảm tăng trưởng và khó khăn cho doanh nghiệp và người dân.

Chúng ta không thể nào giải quyết 1 trong những vấn đề trên một cách đơn lẻ được. Các rủi ro trên không thể tách biệt được mà chúng liên kết chặt chẽ với nhau tạo ra một vòng xoáy khó tháo gỡ.

Ví dụ như VND mất giá mạnh, tỷ giá mất kiểm soát -> áp lực tăng lãi suất.

Tăng lãi suất -> bóp nghẹt thanh khoản -> thị trường trái phiếu sụp đổ nhanh hơn -> bất động sản kiệt quệ.

Thị trường trái phiếu mà sụp đổ thì ngân hàng lại thêm gánh nặng nợ xấu.

Kết quả là chính sách tiền tệ bị kẹt trong thế khó. Không thể tăng lãi suất thì VND sụp đổ, mà tăng thì doanh nghiệp và thị trường tài chính càng như ngồi trên đống lửa.

Ở một trường hợp khác, quay trở về hồi chiến tranh Nga - Ukraine khiến giá nhiên liệu và lạm phát ở Mỹ tăng cao. Điều này làm FED tăng lãi suất và làm USD tăng giá.

Thay vì để VND tự yếu đi một cách tự nhiên thì Ngân hàng Nhà nước cố giữ giá VND bằng cách sử dụng dự trữ ngoại hối, trái phiếu, repo nghịch đảo, lãi suất. Điều này cũng giúp các doanh nghiệp có nợ USD được thoải mái hơn. Tuy nhiên, càng về sau thì dự trữ ngoại hối càng giảm, điều này làm IMF đánh giá về rủi ro của đồng VND sẽ ngày càng tăng.

Và thế là Ngân hàng Nhà nước thay đổi kế hoạch, để VND mất giá một cách tự nhiên và mua USD để làm tăng dự trữ ngoại hối trở lại, cố hạ thấp rủi ro hết sức có thể. Nhưng để VND mất giá từ từ lại ảnh hưởng đến xuất nhập khẩu đó là chưa nói đến vấn đề thuế quan.

Theo lý thuyết, ngân hàng Nhà nước có thể bán dự trữ ngoại hối, nhưng dự trữ ngoại hối đã xuống thấp hơn mức "an toàn" mà IMF đề xuất cho nên việc làm này lại có thể gây thêm rủi ro thay vì hạ thấp.

Ở các nước phát triển, vai trò của ngân hàng trung ương là kiểm soát lạm phát nhưng ở nước ta thì loại thực thi chính sách theo đường lối của Chính phủ. Và quyết tâm tăng trưởng xx% theo kế hoạch lại càng gây thêm áp lực.

Nếu bung bét, thì IMF sẽ là cứu cánh cuối cùng như những gì đã xảy ra với Hàn Quốc. Và tất nhiên là IMF không cứu miễn phí mà là sẽ đề ra rất nhiều yêu sách.

3. Hành động của chúng ta

Bỏ qua góc nhìn của nhà nước. Chúng ta nên nhìn nhận vấn đề dựa trên góc nhìn là người dân, là nhà đầu tư cá nhân.

Khủng hoảng Hàn Quốc năm 1997 có thể khó lặp lại đối với chúng ta. Và cũng không ai rãnh mà nói rằng kinh tế nước ta sắp sụp đổ cả. Tuy nhiên, chúng ta, là nhà đầu tư, thì cũng nên biết cách bảo vệ mình trước những rủi ro khó lường hoặc trường hợp xấu nhất.

Quay lại căn bản trong tài chính. Đồng tiền VND sẽ luôn luôn mất giá theo thời gian. Đây là cái quy luật của trò chơi rồi, không thể nào chơi ngược lại được. Hệ thống tài chính, không chỉ riêng Mỹ mà còn ở nước ta, nó đã quá lệch lạc rồi. In tiền, bong bóng tài sản, nhà giàu ngày càng giàu thì nhà đầu tư nhỏ lẻ chúng ta cần học cách chấp nhận cái bản chất méo mó đó, tìm chỗ đứng cho riêng mình và tận dụng sai sót của hệ thống để làm có lợi cho chúng ta.

Tốt nhất là nắm giữ các tài sản mà có tốc độ mất giá chậm, hoặc những loại tài sản có tính chất quý hiếm.

Trong cuộc khủng hoảng tài chính Hàn Quốc 1997, những người có xu hướng tích lũy và gửi tiết kiệm đồng won đã bị mất 50% sức mua. Là nhà đầu tư sống ở Việt Nam, chúng ta cũng cần suy nghĩ đến trường hợp tương tự xảy ra nếu chúng ta có xu hướng tích lũy VND.

Quỹ dự phòng: Cũng cần phải có USD.

Có nợ thì tranh thủ trả sớm thay vì mang đi đầu tư.

Danh mục đầu tư thì chắc chắn phải có các loại tài sản ít bị ràng buộc với VND nhất có thể như USD (hoặc ở dưới dạng stable coin), Vàng, Cổ phiếu Mỹ (như SP500) và Bitcoin.

Đầu tư vào tài sản nào là tùy thuộc vào quan điểm và phong cách của mỗi nhà đầu tư. Không bắt buộc ai cũng phải làm theo trong bài viết. Đừng đầu tư vào loại tài sản mà bản thân không tin tưởng bởi vì không tin tưởng thì không có khả năng nắm giữ lâu.

Chance là một người thợ làm vườn. Ông rất yêu khu vườn mà ông đang chăm sóc. Ông nhẹ nhàng để dòng nước chạm vào từng cái cây, từng bông hoa, từng cành lá trong khu vườn. Cây cối cũng giống như con người, chúng cần được chăm sóc để sống.

Tuy nhiên, cây cối lại khác con người. Không có loài cây nào có thể suy nghĩ về chính mình hay tự nhận thức về bản thân. Không có cây nào hành động một cách có chủ ý: chúng không thể ngừng lớn lên và sự phát triển đó không mang ý nghĩa gì bởi vì cây không thể suy luận và cũng không biết mơ mộng.

Một ngày nọ, Chance được diện kiến một người mà ông chỉ thấy trên TV, đó là tổng thống Mỹ. Sau vài cuộc trao đổi, vị tổng thống Mỹ quay sang Chance và hỏi: "Ngài Gardiner, ngài nghĩ sao về tình hình bi đát như hiện nay?"

Chance co rúm lại vì ông không biết gì về kinh tế cả. Ông nhìn chằm chằm xuống tấm thảm và lên tiếng:

"Trong khu vườn, sự phát triển luôn có mùa của nó. Có xuân và hạ, nhưng cũng có thu và đông. Rồi lại xuân và hạ lần nữa. Chỉ cần rễ cây không bị chặt đứt thì mọi thứ vẫn ổn".

Vị tổng thống nghe xong liền gật đầu hài lòng: "Tôi phải thừa nhận điều này, ngài Gardiner, rằng những gì ngài vừa nói là một trong những quan điểm tươi mới và lạc quan nhất mà tôi từng nghe. Nhiều người trong chúng ta quên mất rằng thiên nhiên và xã hội là một. Cũng giống như thiên nhiên, hệ thống kinh tế của chúng ta về lâu dài vẫn luôn ổn định và hợp lý, đó là lý do tại sao chúng ta không nên sợ hãi khi phó mặc mình cho nó."

"Chúng ta đón nhận những mùa của thiên nhiên, bất kể xuân hạ thu đông, nhưng lại lo lắng trước những chu kỳ của nền kinh tế. Thật là ngớ ngẩn!". Ông khẽ lắc đầu rồi nói tiếp: "Tôi thật ghen tị với sự sáng suốt và vững vàng của ngài Gardiner. Đây chính là điều mà chúng ta đang thiếu ở Quốc hội."

...

Cuộc họp thường niên của viện tài chính khai mạc trong bầu không khí tràn ngập sự mong đợi và căng thẳng sau khi tin tức buổi sáng tiết lộ rằng tỷ lệ thất nghiệp đang gia tăng lên mức cao chưa từng có.

Trong bài phát biểu của mình, tổng thống trấn an công chúng rằng sẽ không có biện pháp can thiệp mạnh mẽ nào từ chính phủ.

"Có mùa xuân", ông nói, "và có mùa hè. Nhưng tiếc thay cũng giống như một khu vườn trên đất, không thể tránh khỏi mùa thu lạnh lẽo và những cơn bão của mùa đông". Tổng thống nhấn mạnh rằng, miễn là những hạt giống của ngành công nghiệp vẫn còn bám rễ vững chắc trong đời sống của đất nước thì nền kinh tế chắc chắn sẽ lại phát triển.

...

Trích đoạn tiểu thuyết Being There của Jerzy Kosinski.

Tâm sự hiện tại

Tôi đã đề cập đến việc này rất nhiều lần và hôm nay muốn viết lại một lần nữa: Thời điểm để đầu tư tốt nhất là trong Bear Market chứ không phải Bull Market. Tuy nhiên, rất nhiều người, từ không có kinh nghiệm cho đến có kinh nghiệm vài năm, khó có thể vượt qua được giai đoạn này khi mà:

• Họ đang bị lỗ

• Họ không dám đầu tư vì sợ thị trường đi xuống

Nói tóm lại, họ lo sợ rằng họ sẽ mất tiền cho nên không dám đầu tư.

Một con thuyền neo ở cảng thì nó sẽ an toàn tuy nhiên mục đích làm ra con thuyền không phải là để neo ở cảng mà là để đi ra biển lớn. Đầu tư mà không chấp nhận đến rủi ro thua lỗ, suốt ngày chỉ nghĩ làm gì cũng phải có lời, thì đó là làm chuyện phi lý.

Vì vậy, trước khi bước đi tiếp thì mỗi nhà đầu tư phải chấp nhận một sự thật rằng để có được lợi nhuận trong tương lai thì họ phải gánh chịu một khoản lỗ, thậm chí là phải chịu đau trong ngắn hạn. Thử nhìn vào các nhà đầu tư tài ba trên thị trường chứng khoán, có những thời điểm danh mục của họ thua lỗ nặng nề, thậm chí mất hơn một nửa nhưng họ vẫn cố gắng trụ lại trong trò chơi. Vì họ biết rằng đau đớn, thất vọng, buồn chán là cái giá phải trả để đổi lại sự thành công trong tương lai.

Bài viết này là bài tổng hợp từ những bài viết mà tôi từng viết trong các đợt Bear Market trước đây (vì hiện tại tôi chưa tìm lại được cảm hứng viết bài) và tôi khuyên bạn đọc tìm đọc lại những bài viết tôi viết giai đoạn cuối 2022 và trong năm 2023 để lấy tinh thần đầu tư, thực sự thì Bear Market nào cũng như nhau cả.

Tôi thấy rằng cho dù hồi 2 năm trước hay là bây giờ đi chăng nữa thì mọi thứ vẫn không thay đổi, cũng vẫn một mô típ đầu tư. Những câu chữ mạnh mẽ ngày nào mà tôi từng viết trong lúc tăm tối nhất của thị trường, khi mà cả tôi lẫn bạn đều không thấy ánh sáng nơi cuối đường hầm, thời điểm mà ai ai cũng tràn ngập sự hoài nghi, mãi cho đến bây giờ ngồi ngẫm lại thì mới thấy rằng: cho dù sự việc tồi tệ đến đâu đi chăng nữa thì trong tương lai mọi thứ vẫn sẽ tốt đẹp trở lại.

Thị trường rất hiếm khi có những vụ sụp đổ như ngày hôm nay và khi mà cơ hội đến thì chúng ta phải tranh thủ. Đây là cơ hội để chúng ta gặt hái lợi nhuận lớn nhất, mua và nắm giữ ít nhất 2 năm chờ ngày hái quả.

Đối phó với việc nhìn giá giảm

Trong Bull Market, chúng ta dễ dàng đánh giá bản thân là một nhà đầu tư dài hạn nhưng khi thị trường điều chỉnh mạnh, báo chí liên tục đăng tải các bài báo như khủng hoảng đến nơi, thì con người thật của chúng ta bắt đầu lộ diện.

Thị trường giảm như một gáo nước lạnh tạt vào người làm chúng ta tỉnh giấc mộng để mà quay về lại với thực tế. Lúc này thì chúng ta lại đặt câu hỏi: Liệu rằng tôi thực sự tin tưởng khoản đầu tư của mình hay là chỉ đầu tư vì thấy giá tăng?

Mỗi khi có một tin tức tiêu cực nào đó được tung ra là não bộ của các nhà đầu tư ngay lập tức bắn tín hiệu hoảng loạn. Khi mà ai cũng chạy thì bạn dễ có xu hướng chạy theo giống họ. Tuy nhiên, khi các nhà đầu tư cùng rủ nhau bỏ chạy tán loạn thì lại tạo ra thảm họa và vô tình kéo theo những nhà đầu tư mà có thể gọi là sáng suốt, nó lan truyền như virus, người khỏe mạnh cũng có thể ngã bệnh.

Tại thời điểm này, thị trường dạy cho chúng ta một bài học về tầm quan trọng của việc lên kế hoạch đầu tư và phân bổ danh mục. Nhưng, đã quá trễ để bạn suy nghĩ về những việc đó. Nếu bạn không chuẩn bị cho sự sụp đổ của thị trường ngay từ trước thì bây giờ có làm gì thì cũng không tạo ra sự khác biệt, hay có thể nói, mọi phản ứng của bạn đối với chuyển động của thị trường trong thời điểm này là vô dụng, thậm chí có thể mang lại họa nhiều hơn lợi.

Với kinh nghiệm mua trong Bear Market, có một tip mà tôi hay dùng để đối phó lại với tình cảnh rớt giá.

Mở máy lên và đặt lệnh mua tại mức giá rẻ hơn 10% hoặc thậm chí 20% so với giá hiện tại rồi để im không điều chỉnh.

Khi mà chúng ta đặt lệnh như vậy thì tự nhiên chúng ta mong muốn thị trường sẽ giảm mạnh hơn để đạt tới cột mốc mà chúng ta muốn mua. Mặc dù nghe hơi phi lý bởi vì tài sản của bạn đang mất dần nhưng việc làm trên giúp bạn quên đi sự hoảng loạn trên thị trường và khi mà giá giảm đến đúng cột mốc mà bạn đặt thì sẽ thấy như một sự thành công vì cuối cùng thì cái ngày này cũng đến.

Cái bạn cần chính là: có tiền và sự can đảm để đặt lệnh. Và nếu bạn làm điều này trong những lúc thị trường giảm điểm thì đảm bảo rằng danh mục của bạn sẽ tốt hơn đại đa số những người đem hàng ra bán hoặc thậm chí là ngồi không.

Lợi nhuận khi về lại đỉnh cũ

Để vượt qua nỗi sợ Bear Market này, chúng ta cần phải nghĩ về những thứ mà chúng ta sẽ gặt hái được trong tương lai chứ không phải là lo lắng việc sẽ thua lỗ bao nhiêu nếu đầu tư (chứng khoán) trong hiện tại.

Cách thức dễ nhất để chúng ta vượt qua nỗi sợ bear market chính là hình dung khoản lợi nhuận mà ta sẽ nhận được nếu mua ngay tại thời điểm này và bán lúc giá quay về đỉnh cũ.

Ví dụ giá FPT ngày hôm nay 08/04/2025 là 105.100 đồng, nếu mua và nắm giữ đến lúc về lại đỉnh cũ thì sẽ lời 48%. Nếu chúng ta lên kế hoạch đầu tư và nắm giữ 2 năm thì sẽ khoản đầu tư này sẽ có tăng trưởng trung bình 20%/năm, một con số quá đẹp. Thậm chí nếu nắm giữ 3 năm thì tỷ suất sinh lợi cũng 13%, tốt hơn gửi tiết kiệm.

Điều này không có nghĩa rằng bạn sẽ bán khi FPT chạm đỉnh cũ mà đó là cơ hội bạn có thể nhận được khi mà đại đa số nhà đầu tư khác đang chất hàng ra bán trong hiện tại.

Bằng cách suy nghĩ như trên, chúng ta sẽ triệt tiêu đi cảm giác lo sợ thua lỗ, sợ mất tiền và thay vào đó là một niềm tin rằng chúng ta sẽ nhận lợi nhuận to lớn trong tương lai khi giá của tài sản quay về đỉnh cũ. Cách hoạt động giống như chúng ta gửi tiết kiệm 2 năm rồi chờ tới ngày rút tiền.

Đọc thêm bài viết: "Vượt qua nỗi sợ hãi bear market"

Mua trong Bear Market có lợi hơn trong Bull Market

Các nhà đầu tư gọi hành động mua khi giá giảm trong Bear Market là “bắt dao rơi” hay “bắt đáy” và khuyến cáo mọi người không nên làm như vậy bởi vì có thể dẫn đến “lỗ kép”.

Tháng 02/2023, ông Quan Đức Hoàng, một chuyên gia tài chính với nhiều kinh nghiệm đã kêu gọi người trẻ hãy mua cổ phiếu thay vì iPhone và trà sữa trong bối cảnh thị trường chứng khoán đã có 1 năm giảm điểm mạnh. Ngay sau đó, ông đã nhận rất nhiều gạch đá trên mạng xã hội và bị cho là “lùa gà”.

Tôi có đề cập đến câu chuyện này trong bài viết “Để chiến thắng trong Bear Market” và chứng minh cho mọi người thấy rằng việc DCA – đầu tư liên tục trong Bear Market là một điều mà nhà đầu tư nào cũng nên làm.

Anh Tuấn Dragon Capital cũng có quan điểm tương tự. Đừng thấy lỗ mà nản lòng bởi vì đó là giai đoạn nên đầu tư nhất. Trong dài hạn thì thị trường rồi cũng sẽ tăng trở lại. Khi bạn đã hiểu cái tài sản mà bạn đang đầu tư, thì việc mua lúc giảm giá không có gì là đáng lo sợ cả.

Công thức thành công ở đây là:

Giảm tiền đầu tư khi thị trường tăng nóng.
Tăng tiền đầu tư khi thị trường đi xuống.

Lựa chọn cổ phiếu thì có thể khó, tuy nhiên với các sản phẩm là quỹ mở cổ phiếu và ETF thì điều đó là dễ vô cùng.

...

Thị trường càng khó, rào cản tới thành công càng nhiều thì thành quả đạt được dành cho những người dám vượt qua nó càng lớn. Càng nhiều người đổ tiền vào thị trường bằng cách bắt chước đám đông thì lại có bấy nhiêu đó tiền dành cho những người có suy nghĩ trái ngược (với đám đông) hưởng.

Liệu bạn chỉ là một nhà đầu tư bình thường chạy theo đám đông hay là một nhà đầu tư thông minh biết nghĩ khác đi?

Nếu bạn đầu tư mà cứ mãi thua lỗ triền miên thì đã đến lúc bạn phải thay đổi cách chơi rồi và thời điểm hiện tại là thời điểm tốt nhất để bạn thực hành cách đầu tư trong Bear Market.

Gửi đến các bạn đọc của tôi, những người đang cùng với tôi đi trên con đường đầu tư đầy chông gai này.

Bài viết này được viết dựa trên những trải nghiệm tôi đúc kết được trên thị trường tiền ảo từ năm 2017 đến nay.

Tôi viết bài này không hẳn là dành cho thị trường tiền ảo ở thời điểm hiện tại mà viết với mong muốn rằng trong tương lai, 5-10 năm sau, ai đọc thì cũng thấy có chút giá trị.

Sẽ đến một thời điểm nào đó chúng ta nghĩ rằng thị trường không thể giảm được, vì mọi thứ đều đang tốt đẹp và có vô vàn lý do để tin rằng thị trường sẽ tiếp tục tăng. Từ năm 2017 đến nay, qua hai chu kỳ Bull và Bear của thị trường tiền ảo, lúc nào tôi cũng có suy nghĩ như vậy trong Bull Market. Trong những thời điểm đó, tôi không tài nào tìm được một lý do có thể khiến thị trường đảo chiều - cho đến khi nó thực sự xảy ra.

Rút kinh nghiệm của năm 2018, tôi quyết định rút lui sớm vào năm 2021. Tuy nhiên, tôi đã nghỉ đến 12 tháng trước khi quay trở lại và quãng thời gian chờ đợi này khiến tôi đầy tiếc nuối. Tôi thấy khó chịu khi mình ra sớm mà thị trường vẫn liên tục tăng. Nhiều lần tôi hoài nghi nhận định của bản thân, bởi trong thời điểm đó, không có bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy thị trường sắp đảo chiều. Tôi thậm chí phải xóa app để không bị cám dỗ. Cuối cùng, thị trường cũng đã sụp đổ thật sự bởi lý do mà không ai có thể nghĩ tới.

Rời trò chơi sớm, chúng ta có thể bảo toàn lợi nhuận nhưng tiếp theo đó thì phải đối mặt với sự tiếc nuối cực lớn khi làm "kẻ đứng ngoài". Thời gian càng dài thì càng khiến chúng ta dễ nổi điên.

• Chúng ta ra sớm thì tiếc nuối khi thị trường tăng.

• Chúng ta ra xong vô lại, gặp may mắn thì kiếm lời được chút nhưng sau đó bị xui và mất cả chì lẫn chài.

• Chúng ta ráng chơi đến cùng nhưng lại bị mắc bẫy khi thị trường sụp đổ.

Đầu tư không hề dễ tí nào. Dù chúng ta làm gì đi chăng nữa thì cũng sẽ nhận được những bài học vô cùng quý giá và tràn ngập đau thương.

Nhưng, chưa chắc gì ở lần chơi tiếp theo chúng ta có thể rút kinh nghiệm từ những bài học trước đó.

Học cách không mất tiền

Tại thời điểm viết bài này thì tôi đã bán toàn bộ danh mục đầu tư. Không Bitcoin, không ETF, không chứng khoán, không vàng. Điều này có thể là vô cùng phi lý đối với bạn nhưng nó lại vô cùng hợp lý đối với tôi. Tôi có trình bày quan điểm trong bài viết "Năm 2024 của tôi".

Cái tôi làm chỉ đơn giản là mua trong Bear Market với niềm tin rằng thị trường sẽ quay trở lại chứ không hề có cơ sở, phân tích kinh tế tài chính nào ở đây cả. Và may mắn thay là mọi thứ trong năm 2023-2024 đều tốt đẹp cho nên đã gặt hái được lợi nhuận bởi vì những yếu tố làm cho thị trường tăng là những yếu tố mà tôi chưa bao giờ nghĩ đến khi quyết định đầu tư.

Thị trường luôn hoạt động theo kiểu:

• Thị trường giảm thì người ta nghĩ rằng sẽ liên tục giảm mạnh hơn nữa.

• Thị trường tăng thì ngươi ta nghĩ rằng nó sẽ liên tục tăng nữa và mọi thứ bây giờ đã khác xưa rồi.

Cho đến một giai đoạn mà tôi cảm nhận rằng tôi không nên lợi dụng sự may mắn của bản thân nữa thì tôi quyết định rút.

Có những nhà đầu tư họ đầu tư với mong muốn lúc nào cũng phải kiếm được tiền. Để tiền nằm im đối với họ là một thứ gì đó vô cùng lãng phí. Nhưng với tôi, sau khi trải qua nhiều mất mát thì nghiệm ra một bài học rằng: hạn chế sai lầm trong đầu tư cũng là một cách để kiếm được lợi nhuận.

Jim Paul, tác giả của cuốn sách "What I Learned Losing a Million Dollars" từng viết rằng:

Tôi đã đọc sách, các bài báo, các bài phỏng vấn với những chuyên gia từng thành công trên thị trường. Tôi nghiên cứu những nhà giao dịch giỏi nhất từ phố Wall và La Salle như: Peter Lynch, Bernard Baruch, Jim Rogers, Paul Tudor Jones, Richard Dennis và nhiều người khác nữa. Rõ ràng là khi mà bạn bị bệnh thì bạn muốn tham khảo ý kiến từ bác sĩ giỏi nhất và khi bạn gặp rắc rối thì bạn sẽ muốn nhận lời khuyên từ những luật sư hàng đầu.

Tôi phải tìm ra bí mật của họ. Nhưng nếu các chuyên gia không thống nhất cách kiếm tiền, thì làm sao tôi học được bí mật của họ? Và tôi chợt nhận ra rằng: chẳng có bí mật nào cả. Họ không áp dụng cùng một cách để kiếm tiền. Những gì một người bảo không nên làm thì người khác lại bảo nên làm.

Nếu việc bắt chước các chuyên gia là cách để làm giàu, và không bắt chước họ sẽ dẫn đến thua lỗ, thì mỗi người trong số này đáng lẽ đã mất hết tiền vì không ai làm giống ai cả.

Cuối cùng tôi nhận ra rằng, có lẽ nghiên cứu về những thất bại còn quan trọng hơn là tìm kiếm “chén thánh” để kiếm tiền. Vì vậy, tôi bắt đầu đọc lại toàn bộ tài liệu về các chuyên gia và chú ý đến những gì họ nói về việc thua lỗ.

Điều tôi nhận ra là có rất nhiều cách để kiếm tiền trên thị trường, mỗi người có một cách riêng, nhưng chỉ có một số ít cách khiến bạn mất tiền.

Bạn không thể thắng mọi hiệp đấu, hay mọi trận đấu tennis. Bạn thắng một vài ván và thua một vài ván. Trong đầu tư, sẽ có rất nhiều khoản lỗ, giống như bất kỳ ngành kinh doanh nào. Cố gắng tránh hoàn toàn thua lỗ là điều không tưởng.

Học cách "làm sao để không mất tiền"' quan trọng hơn nhiều so với học cách "làm sao để kiếm tiền".

Roger Federer

Trong cuốn sách "Extraordinary Tennis Ordinary Players", tác giả Simon Ramo đã nhận xét sự khác biệt giữa các trận đấu nghiệp dư và chuyên nghiệp như sau:

• Trận đấu nghiệp dư: là trận đấu của những kẻ thua cuộc. Người chiến thắng không phải là người đánh hay nhất hay là người có kỹ năng tốt nhất. Trong khi đó, kẻ thua cuộc là kẻ mắc nhiều sai lầm nhất. Nếu bạn cứ vững ý chí mà chơi thì sớm muộn đối thủ cũng sẽ mắc sai lầm và bạn sẽ chiến thắng.

• Trận đấu chuyên nghiệp: Là trò chơi của những người chiến thắng. Họ chiến thắng nhờ kỹ năng lựa chọn vị trí, những cú xoay người, những cú đập bóng thần sầu khiến cho đối thủ không thể trở tay. Bạn không thể kỳ vọng những tay vợt chuyên nghiệp sẽ mắc lỗi những lỗi nghiệp dư được.

Hay nói cách khác, trong các trận đấu chuyên nghiệp, người chiến thắng là người đánh hay. Còn trong các trận đấu nghiệp dư, người thắng cuộc chưa chắc là người đánh hay, họ thắng vì mắc ít sai lầm hơn đối phương.

Người nghiệp dư không phải lúc nào cũng thắng, nhưng họ lại cố chơi theo cách của một tay vợt chuyên nghiệp, vì nghĩ rằng đó là cách giúp họ chiến thắng. Thế nhưng, nếu không có kỹ năng phù hợp, việc chơi theo kiểu chuyên nghiệp thực chất chỉ làm giảm cơ hội chiến thắng của họ.

06/2024, tại lễ tốt nghiệp của đại học Dartmouth, huyền thoại tennis Roger Federer đã đem đến một bài phát biểu vô cùng sâu sắc dành cho những sinh viên chuẩn bị bước sang giai đoạn mới của cuộc đời:

Trong tennis, sự hoàn hảo là không thể đạt được. Tôi đã chơi 1526 trận đấu đơn trong toàn bộ sự nghiệp của mình và có tỷ lệ chiến thắng là 80%... Giờ thì tôi có một câu hỏi dành cho các bạn. Theo bạn thì tôi đã thắng bao nhiêu phần trăm tổng số điểm trong các trận đấu đó?

Chỉ 54%.

Nói cách khác, ngay cả những tay vợt xếp hạng cao nhất cũng chỉ thắng nhỉnh hơn một nửa số điểm mà họ chơi.

Khi bạn thua điểm một cách liên tục, cứ thua một điểm rồi thắng một điểm, rồi lại thua, theo kiểu đều đặn như vậy, bạn sẽ học được cách không để tâm quá nhiều vào từng cú đánh.

Bạn tự nhủ rằng: "OK, tôi vừa giao bóng hỏng. Nhưng đó chỉ là một điểm. OK, tôi đánh bóng trúng lưới, nhưng đó cũng chỉ là một điểm."

Roger Federer, với di sản đồ sộ với 20 Grand Slam, cũng chỉ có lợi thế 4% so với đối thủ. Vậy bằng cách nào để bạn có thể tăng tỷ lệ chiến thắng?

1/ Chơi lâu hơn.

2/ Nếu không thể thắng, tránh làm chuyện tào lao.

Chơi lâu hơn

Chúng ta cùng xem thống kê của Roger Federer trong các giải Grand Slam và Tour Finals:

Thậm chí thống kê của Novak Djokovic cũng tương tự:

Mặc dù lợi thế của Roger Federer không đổi, là 4% so với đối thủ, nhưng việc chuyển từ đánh 3 set lên thành 5 set đã làm cho tỷ lệ thắng của anh tăng 10%.

Cho dù bạn đầu tư ETF, quỹ mở cổ phiếu, vàng hay Bitcoin... rất khó để mà bạn có thể thua trong dài hạn.

Như tôi đã phân tích trong bài viết "Giữ vững lộ trình", trong ngắn hạn, mọi thứ sẽ biến động liên tục, hôm nay tăng ngày mai giảm khiến cho bạn lo sợ nhưng trong dài hạn thì mọi thứ sẽ trở nên tốt đẹp hơn.

Nếu Roger Federer chịu thua sau mỗi lần mất điểm thì anh đã chẳng trở thành một trong những huyền thoại tennis.

Nếu bạn chú tâm quá nhiều vào hiệu suất ngắn hạn của danh mục thì sẽ rất khó để bám trụ lâu dài trên thị trường. Trong khi đó, những lợi thế nhỏ bé, nếu được tích lũy theo thời gian, sẽ tạo ra kết quả vô cùng to lớn.

Và bạn cũng không cần phải nghĩ rập khuông đầu tư dài hạn là phải đầu tư liên tục, mua liên tục hay nắm giữ mãi mãi một thứ gì đó. Với tôi, đầu tư dài hạn là một hành trình dài với nhiều chặng nghỉ. Nếu hôm nay tôi cảm thấy mệt, tôi sẽ dừng lại nghỉ ngơi để lấy sức cho ngày mai. Tôi đã đi con đường này rất lâu rồi, nếu lúc nào cũng cố gắng chạy thật nhanh, có lẽ tôi đã kiệt sức từ lâu. Không có gì là xấu hổ khi bạn cần dừng lại để nghỉ ngơi cả. Trở nên giàu sang nhờ vào đầu tư là vô cùng khó. Vì thế, thay vì kỳ vọng làm giàu trong 1 chu kỳ thì bạn nên kỳ vọng trở nên giàu hơn trong 10 năm. Vì có 10 năm để đầu tư nên không cần phải vội vàng đầu tư mạo hiểm làm gì cả.

Đầu tư thành công không phải là tìm ra phương pháp đầu tư tối thượng mà là cam kết thực hiện theo phương pháp hiệu quả với bạn nhất.

Nhưng trong cái thời đại ngày nay, đó là điều KHÓ LÀM NHẤT hay có thể nói là BẤT KHẢ THI.

Chỉ cần 1 phút lướt Facebook, X (Twitter), Tiktok, Youtube... là chúng ta sẽ bắt gặp đủ thứ lời khuyên mâu thuẫn với nhau:

• Bitcoin chỉ là ảo, mua bất động sản đời đời ấm no.

• Đồng USD bị mất giá, nợ của Mỹ đã lên con số X, chúng ta cần mua Bitcoin.

• Hãy mua vàng thay vì Bitcoin bởi vì vàng chống lại lạm phát trong khi đó Bitcoin lại có xu hướng giảm mạnh hơn vàng.

• Năm 2025 sẽ có sóng bất động sản... nên mua đất chứ đừng mua vàng.

Ai ai cũng chắc chắn rằng cái cách mà họ đang làm là giải pháp trong đầu tư và càng nên chia sẻ cho nhiều người biết.

Trong cuốn sách "Mastering the Market Cycle", Howard Marks, cũng là tác giả cuốn "The Most Important Thing" (tựa sách tiếng Việt: Điều quan trọng nhất), có chia sẻ rằng:

Trong suốt 48 năm sự nghiệp của mình, tôi đã thấy hàng tá "viên đạn bạc"' được quảng bá. Nhưng không có một cái nào thực sự hiệu quả. Không có chiến lược hay chiêu thức đầu tư nào có thể mang lại lợi nhuận cao mà không có rủi ro, đặc biệt là đối với những nhà đầu tư thiếu kỹ năng.

Các nhà đầu tư mới thường hay có suy nghĩ rằng họ cần phải có một phương pháp đầu tư tối thượng để kiếm nhiều tiền. Tuy nhiên, những phương pháp như vậy thường chỉ hiệu quả trong ngắn hạn, trước khi sụp đổ và khiến họ phải rời bỏ thị trường. Họ là người mới nhưng lại muốn hành động như những nhà đầu tư chuyên nghiệp, những người đã tích lũy bề dày kinh nghiệm qua nhiều năm.

Trong khi đó, những người có kinh nghiệm thì sẽ lựa chọn những phương pháp đầu tư đơn giản để gia tăng tài sản từ từ.

Bí kiếp ở đây không có gì đặc biệt: chọn một phương pháp đầu tư phù hợp và thực hiện nó mà không đắn đo suy nghĩ.

Chúng ta không cần phải "trúng" cái gì đó mới gọi là chiến thắng trong đầu tư. Cũng không cần phải quan tâm tới mấy người trên mạng nói tháng này kiếm được trăm triệu, hoặc cả năm kiếm lời cả tỷ... Khả năng để đạt được những điều đó là rất thấp.

Chúng ta nên tập trung đến việc giàu hơn một chút mỗi năm, chỉ duy nhất điều đó thôi cũng là tốt lắm rồi.

Đi làm kiếm tiền, tiết kiệm, mang đi đầu tư. Không cần phải làm tào lao đủ thứ.

Tránh làm chuyện tào lao còn tốt hơn tìm cách chiến thắng

Không hiếm nhà đầu tư cho rằng: chỉ cần phát hiện một cổ phiếu hot, một coin hot, là có thể trở nên giàu sang.

Quan điểm đó là: "để đầu tư thành công thì phải biết cách tìm ra kẻ chiến thắng".

Và ai ai cũng chấp nhận cái quan điểm này bởi vì nó nghe quá là đúng. Thế là họ hăng hái đi tìm "kẻ chiến thắng" bất kể mọi lúc, mọi nơi.

Giả sử bạn đầu tư 10 triệu vào một loại tài sản vô cùng rủi ro rồi mất 50% giá trị, bạn chỉ còn lại 5 triệu. Bây giờ bạn cần tìm một khoản đầu tư mang lại lợi nhuận 100% mới mong được "về bờ".

1/ Tìm một khoản đầu tư thay thế với tăng trưởng 100% là vô cùng khó. Nếu dễ thì bạn đã chẳng mất 50% tiền.

2/ Bạn tìm ra khoản đầu tư đó nhưng cuối cùng kết quả là... "về bờ". Bằng số vốn ban đầu.

Ở một diễn biến khác. Giả sử bạn chỉ mất 20% của số tiền 10 triệu thì vốn của bạn còn lại 8 triệu. Nhưng nếu bạn may mắn tìm thấy khoản đầu tư thay thế với tăng trưởng 100% thì bạn có 16 triệu, tăng trưởng 60%.

Tôi gọi đây là: "Tránh thua lỗ cũng là một cách kiếm tiền".

Tôi lấy ví dụ nhà đầu tư có hiệu suất danh mục lúc chiến thắng thấp hơn 50% so với thị trường, và khi thua lỗ thì cũng thua lỗ ít hơn 50%. Kết quả như trong bảng sau:

Thắng thì thắng ít hơn, lỗ thì cũng lỗ ít hơn. Nhưng mà nhờ lỗ ít cho nên nhà đầu tư có lợi nhuận nhiều hơn thị trường.

Bạn sẽ kiếm được nhiều tiền hơn với khoản đầu tư nhỏ và cũng mất nhiều tiền hơn nếu đó là một khoản đầu tư lớn.

Và đây cũng là một nghịch lý trong đầu tư: "Hạ rủi ro lại giúp tăng lợi nhuận".

Bằng cách chú ý đến rủi ro (trong trường hợp này là cố gắng thua ít hơn) thay vì lợi nhuận sẽ giúp danh mục mang lại hiệu suất tốt hơn là cố gắng tăng rủi ro với hy vọng gặt hái nhiều lợi nhuận.

Một điểm lợi khác đó là: thua ít hơn trong những thời điểm thị trường điều chỉnh hay sụp đổ sẽ giúp nhà đầu tư có xuất phát điểm tốt hơn trong chu kỳ thị trường tiếp theo.

Trong cuốn sách "Damn Right: Behind the Scenes with Berkshire Hathaway Billionaire Charlie Munger", Charlie Munger đã viết như sau:

Thật ngạc nhiên khi những người như chúng tôi đạt được lợi thế lâu dài chỉ nhờ vào việc kiên nhẫn không hành động ngu ngốc, thay vì cố gắng tỏ ra quá thông minh.

Thay vì cố gắng chiến thắng, chúng ta nên gia tăng tỷ lệ không bị thua lỗ bằng cách hạn chế làm chuyện tào lao.

Barunch

Vào năm 2017, trong lúc lang thang tìm đọc báo cáo đầu tư trên mạng thì tôi vô tình đọc được một bài viết về phong cách đầu tư của Bernard Baruch. Ông là một nhà đầu tư nổi tiếng vì ông đã kịp rời khỏi thị trường chứng khoán khi cuộc đại khủng hoảng năm 1929 ập đến tại Mỹ.

Bài viết không nói về thành công trong đầu tư, mà là cách để tránh thua lỗ nhiều nhất có thể. Chính những thông tin đó đã làm tôi thấy tò mò không biết ông là một nhà đầu tư như thế nào.

Thế là, tôi lần mò tìm đọc sách của ông. Trong cuốn tự truyện, "Barunch: My own story", ông đã kể về việc thị trường hoạt động như thế nào, cách các nhà đầu tư phản ứng lại với thị trường, song song đó là rất nhiều lần ông bị thua lỗ và mắc những sai lầm ngớ ngẩn khi còn trẻ.

Điều tôi nhận ra sau khi đọc cuốn sách đó là: Ông là một người tách bạch giữa cuộc sống và tiền bạc, hay có thể nói tiền bạc không phải là mối bận tâm hàng đầu của ông trong đầu tư và chính điều này cho phép ông đưa ra các quyết định tách biệt so với những người khác cùng thời.

Những mẫu chuyện mà ông kể rất có giá trị về mặt thời gian. Ý tôi là, cho dù bây giờ bạn có đọc sách thì cũng sẽ thấy những chuyện từng xảy ra trên thị trường tài chính vào thời của ông không hề khác gì so với thị trường tài chính bây giờ.

Trong đó có một vài trích dẫn (lời khuyên) như sau:

Duy trì một khoản dự trữ tiền mặt luôn là nguyên tắc cơ bản trong triết lý của ông, đặc biệt sau vài lần "vấp ngã" thời trẻ khiến ông gặp rắc rối. Ông từng nhiều lần rơi vào tình cảnh đầu tư toàn bộ vốn, sử dụng đòn bẩy quá mức, và phải bán tháo cổ phiếu để trả nợ ký quỹ. Việc giữ một khoản tiền mặt giúp ông có lựa chọn để khắc phục sai lầm và ngủ ngon hơn mỗi đêm.

Ông nhận ra rằng, phần khó nhất trong đầu tư hay đầu cơ là tách biệt cảm xúc khỏi các quyết định. Đầu tư là một trò chơi mà những quyết định lý trí và cẩn thận thường bị cảm xúc lấn át.

Điều khiến giá cổ phiếu tăng hay giảm không phải là các thế lực kinh tế vô hình hay sự kiện thay đổi, mà là cách con người phản ứng với những điều đó. Trở ngại lớn nhất nằm ở việc giải thoát bản thân khỏi cảm xúc của chính mình.

Về sau, khi được hỏi về bí quyết thành công, như bao người thành công thường bị hỏi, ông trả lời: "Không tham lam."

Ông đã kiếm được rất nhiều tiền và không thấy lý do gì để mạo hiểm thêm nữa.

Luôn giữ một phần vốn dưới dạng tiền mặt: Đừng bao giờ đầu tư hết tất cả số vốn bạn có. Khoản dự phòng này là "cứu cánh" khi thị trường không thuận lợi.

Chỉ đầu tư vào lĩnh vực bạn hiểu rõ nhất: Đừng cố ôm đồm hay tham gia vào mọi loại hình đầu tư. Hãy tập trung vào thứ bạn có chuyên môn và kinh nghiệm.

Sách có thể cho bạn biết về tầm quan trọng của quản trị rủi ro. Nhưng chỉ việc nghĩ về nó không thôi là chưa đủ. Để hiểu thì bạn phải thực sự trải nghiệm nó.

Đây cũng là giới hạn của tôi khi còn trẻ. Lúc đọc những thông tin (lời khuyên) kia thì tôi không hề hiểu về rủi ro bởi vì số lần thua lỗ của tôi quá ít cho nên tôi đánh giá thấp những thông tin đó.

Mặc dù trải nghiệm thua lỗ rất là đau, nhưng nghịch lý ở đây thì chính nó lại mang tới những bài học giá trị mà không hề có một người thầy nào có thể làm tốt hơn.

Tôi học được cách kiểm soát lòng tham nhờ vào việc đầu tư tiền ảo từ năm 2017. Đây là nơi mà lòng tham được đẩy vượt qua ngưỡng giới hạn của nó.

Bài học sâu sắc mà tôi nhận được là: Đừng nên lạm dụng sự may mắn của mình.

Và chính bài học đó đã giúp hình thành nên quan điểm đầu tư của tôi: đầu tư là một hành trình với nhiều điểm dừng. Hãy nghỉ ngơi rồi đi tiếp. Không có gì vội vã. Cố gắng đi nhanh sẽ trở thành đi chậm.

Nghĩ về may mắn trong đầu tư

Chúng ta thường nghĩ rằng những người tài giỏi thì sẽ luôn đưa ra những quyết định đúng, còn kẻ khờ dại thì luôn luôn đưa ra những quyết định sai lầm và may mắn là một thứ gì đó phù phiếm, không hề có tác động đến kết quả.

Cho đến khi chúng ta trở nên thông minh hơn, tài giỏi hơn, có nhiều kinh nghiệm hơn nhưng lại nhận một kết quả xấu chỉ bởi vì thiếu may mắn.

Cuộc đời là một chuỗi tập hợp của nhiều sự kiện nối tiếp nhau và có rất nhiều yếu tố tác động đến sự thành công của chúng ta. Một phần là do chính những việc chúng ta làm, phần còn lại là những yếu tố nằm ngoài tầm kiểm soát của chúng ta. Vì thế, kể cả khi một ai đó nỗ lực hết sức và là một người luôn đưa ra quyết định đúng đắn nhất thì vẫn có thể gặp thất bại nếu thiếu may mắn.

Howard Marks cho rằng:

Thay vì "tự tạo ra may mắn cho riêng bạn" thì có một cách diễn đạt hay hơn: "May mắn là kết quả của sự chuẩn bị kỹ lưỡng và gặp đúng cơ hội."

May mắn không tự nhiên mà có, nó xuất hiện khi bạn đã chuẩn bị sẵn sàng và gặp được thời điểm thích hợp để tận dụng. Và những người may mắn là những người thường "lái" cuộc sống của họ theo những cách để họ gặp nhiều may mắn và tránh những điều xui xẻo.

Nhưng có một đặc điểm thường thấy của đa số nhà đầu tư:

• Khi họ thua, họ nói là bị xui.

• Khi họ thắng, họ nói rằng do họ tài giỏi.

Nếu chúng ta muốn thành công trong lĩnh vực đầu tư này thì bắt buộc phải thừa nhận (tôn trọng) sự tồn tại của may mắn. Nếu cái kết quả chúng ta đạt được là nhờ may mắn, thì chúng ta phải chấp nhận sự thật đó và không nên cho rằng chúng ta có tài.

Lạm dụng may mắn

Tôi chắc chắn rằng ai cũng đã từng có thời điểm gặp may mắn trong đầu tư. Và như bao mọi người khác, cái may mắn đó bao giờ cũng kết thúc sớm hơn kỳ vọng. Đôi lúc nó kéo dài, nhưng cũng có lúc nhanh chóng vụt tắt. Bởi vì chúng ta không thể nào đoán biết được cái may mắn này bao giờ kết thúc, và cũng không thể nào chúng ta có thể may mắn đến nỗi bán ngay đỉnh cả, cho nên cách hợp logic nhất đó là chúng ta nên chốt lời và rời khỏi cuộc chơi từ sớm.

"Bitcoin này nó đã tăng 500% từ đáy năm 2022. Bây giờ nó có thể tăng 100% nữa đúng không? Nếu nó tăng 100% nữa thì tôi sẽ rút."

Nó có thể tăng như vậy đó, hoặc có thể nó sẽ lụi tàn luôn. Đừng lạm dụng may mắn của bản thân.

Ví dụ tung đồng xu 1000 lần. Mặc dù trong dài hạn thì số lần có mặt ngửa và sấp đều gần bằng 50% nhưng trong số những lần tung đồng xu kiểu gì cũng sẽ có trường hợp nhiều mặt ngửa hoặc sấp xuất hiện liên tục.

Ngắn hạn: Tỷ lệ mặt ngửa 4 lần liên tiếp là (1/2)^4 = 1/16

• Mỗi 16 lần tung, chúng ta có thể kỳ vọng có một lần là sẽ ra bốn mặt ngửa liên tiếp.

• Vì số lần ra mặt ngửa có thể chồng lên nhau (ví dụ "HHHHH" có 2 lần "HHHH") nên số lần ra bốn mặt ngửa liên tục sẽ là 1000/16/2 = 32

• Nói cách khác, trong 1000 lần tung đồng xu sẽ có khoảng 32 lần riêng biệt mà chúng ta có bốn mặt ngửa liên tục.

Dài hạn: Tỷ lệ mặt ngửa 9 lần liên tục là (1/2)^9 = 1/512

• Trong 1000 lần tung, chúng ta có thể kỳ vọng ra chín mặt ngửa liên tục với tỷ lệ 1000/512 = ~ 2.

• Hay có thể nói là ít nhất 1 lần là ra chín mặt ngửa liên tiếp.

Tóm lại: Trong 1000 lần tung đồng xu.

• Chúng ta có thể kỳ vọng ít nhất 1 lần là ra chín mặt ngửa liên tục.

• Khoảng 32 lần là ra bốn mặt ngửa liên tục.

Kể cả khi tăng số lần tung đồng xu lên thì bạn cũng sẽ quan sát được rằng số lần chuỗi ngắn xuất hiện sẽ nhiều hơn chuỗi dài.

Hay có thể nói, cái mong muốn được x5, x6, x10 tài khoản nó rất hiếm khi xảy ra trừ khi bạn gặp may mắn tột độ. Đa phần là chúng ta sẽ gặp x2, x3 nhiều hơn vì thế không có lý do gì để mà chúng ta không "chốt lời" nếu thấy thỏa mãn. Đây là hành động có lý trí nhất mà chúng ta nên làm. Không có nghĩa lý gì khi ngồi đó hy vọng nó x10 tài khoản cả vì nó rất hiếm.

Ví dụ như Bitcoin đã tăng 500% từ đáy năm 2022 cho đến hiện tại. Nhưng bạn lại kỳ vọng rằng trong năm 2025 nó sẽ tiếp tục tăng thêm 100% nữa, là từ 100k lên 200k. Tổng hiệu suất từ đáy bây giờ là 1000%. Tôi không biết nó có lên được hay không nhưng nếu bạn lấy ước ao đó để làm nền tảng cho việc ra quyết định đầu tư Bitcoin... thì bạn đang lạm dụng may mắn của bản thân.

Một ví dụ thực tế khác đó chính là hiệu suất đầu tư của các quỹ mở cổ phiếu. Một số quỹ mở đánh bại hoàn toàn đối thủ của họ nhờ vài kỹ năng tài tình của người quản lý quỹ. Riêng DCDS sau đợt thay đổi cơ cấu thì đã bắt đầu cho thấy dấu hiệu suy yếu so với các quỹ còn lại trên thị trường.

Ngụ ý ở đây là? Cho dù may mắn kéo dài tới đâu thì cũng phải đến lúc kết thúc.

Dừng chơi trước khi nhạc tắt

Chắc chắn rằng ai cũng sẽ thấy hối hận với quyết định này.

Tàu sẽ đi mà không có bạn và bạn sẽ đứng trên bờ nhìn những nhà đầu khác ăn mừng chiến thắng với ánh mắt ghen tị. Bạn thầm ước rằng bạn chưa hề bán.

Như tôi đã có nhiều lần rời cuộc chơi sớm. Gần nhất là vào năm 2021. Tôi đã ôm tiền suốt 12 tháng mãi cho đến tháng 05/2022 mới rục rịch đầu tư trở lại.

Về mặt xác suất thống kê thì việc bạn thấy hối hận không xảy ra trường xuyên, nhất là trong thị trường tiền ảo. Đa phần bạn sẽ thấy thầm may mắn vì đã rời tàu sớm. Người khác sẽ gọi bạn là ngu ngốc, "thị trường đang có nhiều tín hiệu tích cực hỗ trợ", "các tay to đang ra sức gom hàng"... nhưng sau đó thì cái tàu chìm nghỉm.

Có một đặc điểm của những người may mắn đó là họ có xu hướng thận trọng và đầy chuẩn bị, khiến họ luôn suy nghĩ đến những khả năng thất bại. Cách tiếp cận này giảm thiểu rủi ro và tạo nên một ảo tưởng về sự bi quan, nhưng lại thường giúp họ đưa ra quyết định tốt hơn và do đó làm tăng sự may mắn cho họ.

Nhưng thực tế thì đó lại là những việc vô cùng bình thường trong một thế giới đầy những sự kiện không thể đoán trước được.

Tôi lấy ví dụ khi chúng ta đọc báo chúng ta thường thấy người ta bàn về việc người này người nọ đầu tư coin gì gì đó thắng lớn x10, x20 lần. Điều này làm cho chúng ta nghĩ rằng việc kiếm tiền trong thị trường tiền ảo là dễ vô cùng: "Nếu những người này kiếm lời x10 liên tục như vậy thì khả năng cao là mình cũng sẽ kiếm được".

Chúng ta lạm dụng may mắn của mình, cố lái con tàu cho đến đỉnh sóng và chìm nghỉm.

Chúng ta không hề biết được vận may này sẽ kéo dài bao lâu nhưng thông qua việc tung đồng xu ở trên chúng ta có thể thấy được rằng những chuỗi thắng ngắn xuất hiện thường xuyên hơn so vo với các chuỗi thắng dài.

Vì thế, điều hợp lý nhất mà chúng ta cần làm đó chính là tận hưởng cho đến khi chúng ta thấy mãn nguyện với lợi nhuận rồi, không muốn tham lam hơn nữa thì chúng ta rời cuộc chơi.

Bạn có nhớ những câu chuyện ở đầu bài không? Trong đầu tư:

• Càng chơi lâu càng khó thua lỗ.

• Hạn chế làm chuyện tào lao còn tốt hơn là cố tìm cách chiến thắng.

• Không cố gắng kiếm tiền nhanh.

• Cần hạn chế thua lỗ.

Đầu tư là một chuyến hành trình dài, không việc gì phải thấy buồn khi tàu chạy mà không có bạn. Thông thường khi điều đó xảy ra thì sẽ có vài người có nhiều lợi nhuận hơn nhưng đa phần là sẽ có rất nhiều người mất đi toàn bộ lợi nhuận hoặc thậm chí thua lỗ khi thị trường đảo chiều.

Tại sao những người chuyên nghiệp thường thắng?

Warren Buffett từ chối đầu tư vào các cổ phiếu công nghệ trong giai đoạn bong bóng DotCom và bị chỉ trích cực độ khi bỏ qua hiệu suất tuyệt vời của các cổ phiếu này.

Tuy nhiên, quan điểm của ông là đầu tư giá trị và đầu tư vào các công ty có giá trị thực thấp, chính ràng buộc này đã ngăn cản ông đầu tư vào các cổ phiếu công nghệ đang bị thổi phồng giá trị. Khi bong bóng nổ và ảnh hưởng đến toàn bộ thị trường thì đến lượt ông "come back".

Bài học ở đây là: Chính những nguyên tắc đầu tư mà ông đặt ra đã giúp ông tránh những khoản đầu tư mà ông không hiểu, giúp bảo vệ danh mục của ông tránh được những tổn thất lớn khi thị trường sụp đổ.

Họ không đầu tư bằng niềm tin như những nhà đầu tư cá nhân như chúng ta. Hy vọng và lạc quan không phải là chiến thuật đầu tư, thay vào đó thì họ tập trung vào rủi ro và cách hạn chế rủi ro.

Nói về quản lý rủi ro: những người chuyên nghiệp luôn phân tích trường hợp xấu nhất có thể xảy ra và chuẩn bị kế hoạch nếu mọi thứ sụp đổ. Còn người nghiệp dư thì luôn mong muốn mình gặp may mắn và thắng to. Và đó là lý do tại sao người chuyên nghiệp thường gặt hái lợi nhuận nhiều hơn người nghiệp dư trong dài hạn. Bạn có thể thắng 1-2 ván với cái cách đầu tư nghiệp dư nhưng đó không phải là cách bạn có thể tồn tại lâu trên thị trường.

Có một điều mà tôi cho rằng ai ai đầu tư cũng phải nên thực hành, và điều này tôi đã viết liên tục trong những bài viết trước đây, đó là: Hạ thấp kỳ vọng.

Định hình những trường hợp xấu có thể xảy ra với chúng ta và nó tác động như thế nào đến cảm xúc của chúng ta trong quá trình đầu tư.

Nó sẽ thay đổi suy nghĩ của chúng ta từ:

• "Không thể tin được điều này lại xảy ra! Ông trời thật bất công mà !!"

Thành:

• "Biết ngay khả năng này sẽ xảy ra mà... giờ làm theo kế hoạch B thôi"

Tại sao lại làm như vậy?

Ngay khi mà chúng ta bị thua lỗ, đặc biệt là do một yếu tố bên ngoài nào đó tác động, thì chúng ta sẽ cảm thấy bực bội vô cùng. Cảm xúc tiêu cực nổi lên đánh tín hiệu cho bộ não và làm tăng khả năng đưa ra quyết định sai lầm. Lúc này thì chúng ta không còn lý trí gì nữa vì cảm xúc đã xâm chiếm toàn bộ bộ não, không còn chừa một chỗ trống nào cho việc suy nghĩ và chúng ta sẽ có xu hướng đưa ra các quyết định làm tình hình trở nên nghiêm trọng hơn.

Danh mục -20%, chúng ta dồn hết vốn vào một cái gì đó với hy vọng hòng gỡ gạc lại nhưng ai ngờ lại -30% tiếp. Quá tức tối chúng ta mua đại cái gì đó đang tăng với hy vọng nó sẽ tiếp tục tăng để về bờ nhưng ai ngờ mua xong bị giảm -50%... Ai rồi cũng sẽ trải qua cái cảnh này. Vấn đề là chúng ta có rút ra được bài học hay không thôi.

Người may mắn là người làm nhiều

Có hai điều quyết định cuộc hành trình đầu tư của chúng ta sẽ ra sao:

• Sự may mắn

• Quyết định của riêng chúng ta

May mắn, như định nghĩa của nó, là ngoài tầm kiểm soát của chúng ta.

Thứ duy nhất chúng ta có thể kiểm soát mà có thể làm ảnh hưởng đến cuộc sống của chính mình là: chất lượng của các quyết định mà chúng ta đưa ra.

Bạn có thể kiểm soát nó, có thể thể cải thiện nó. Khi bạn đưa ra những quyết định tốt hơn thì điều đó đồng nghĩa với việc khả năng những điều tốt đẹp sẽ dễ dàng xảy ra với bạn hơn.

Là một nhà đầu tư, tôi luôn thấy mình xoay sở giữa nhiều thứ. Đôi lúc tôi muốn bơi nhanh, nhưng dòng chảy lại khiến tôi chậm lại. Thay vì chậm rãi tiến đến một mục tiêu nào đó như trên đường thẳng thì tôi lại hay phân tâm bởi các cơ hội lẻ tẻ trên đường, và cứ khi gặp những cơ hội đó thì tôi lại phải ra các quyết định mới.

Nói chung là nó không hề suôn sẻ vì tôi phải liên tục thay đổi đường đi.

Người bình thường ở ngoài khi nhìn vào sẽ thấy điều này:

Nhưng mà tôi ở đây để cho bạn thấy một góc nhìn khác.

Đừng bao giờ ngại đi con đường zig zag này. Bạn không bao giờ biết được những cơ hội may mắn của mình có thể đến từ đâu nhưng khi mà nó rơi vào tầm tay của chúng ta thì hãy nắm chặt nó, tận dụng nó hết mức có thể.

Trong đầu tư, đi con đường zig zag này đồng nghĩa với việc bạn phải trở nên cởi mở hơn (open mind) về các loại tài sản đầu tư. Phải liên tục đưa ra các tình huống. Không tạo sự ràng buộc rằng bạn phải đầu tư cái này vì tin tưởng hoặc là không đầu tư cái kia vì không thích.

Và cũng không có chuyện dễ dàng như chỉ cần mua một cái gì đó rồi để im ngày này qua tháng nọ để tương lai có lời. Nếu mà nghĩ như vậy là đánh giá thấp việc đầu tư quá. Ví dụ như ai cũng biết Bitcoin thời gian qua tăng rất mạnh, chỉ cần mua xong nắm giữ mấy năm là có lời, nhưng không ai nói rằng cái cảm xúc, tâm lý người chơi khi thị trường tăng hoặc giảm nó có tác động ghê gớm như thế nào.

Mặc dù tôi hay viết bài về đầu tư ETF, nhưng bản thân tôi cũng có đầu tư quỹ mở cổ phiếu lẫn tiền ảo mặc dù chỉ là ngắn hạn thôi nhưng khi có thời cơ đến thì tôi phải nắm lấy nó. Nếu mãi giữ quan điểm đầu tư ETF là số 1 thì rất khó để tôi đạt kế hoạch mà bản thân đặt ra.

Như Jeff Bezos từng nói:

Quan điểm trong đầu tư của bạn, và tôi, sẽ liên tục thay đổi cho phù hợp với thời thế và điều kiện của thị trường. Sẽ không có công thức cố định cho một trò chơi mà luật lệ liên tục thay đổi. Hoặc là chúng ta vươn mình ra để tìm cơ hội hoặc là ở mãi với quan điểm cũ rích.

Sau khi làm tất cả mọi thứ, con đường zigzag ban đầu đã trở thành:

Kết

Không quan trọng bạn lên kế hoạch kỹ đến thế nào, thị trường này vẫn sẽ chạy theo hướng mà bạn không bao giờ nghĩ đến.

Không quan trọng bạn đặt ra quy tắc như thế nào, cũng sẽ tới thời điểm mà bạn không thể thực thi các quy tắc đó.

Thị trường sẽ luôn tìm cách đẩy bạn vào những tình huống éo le, trái với mong muốn và phán đoán của bạn, kiểu gì bạn cũng sẽ vi phạm những nguyên tắc mà bạn đặt ra.

Tôi thấy đây là điều quá đỗi bình thường và chúng ta nên chấp nhận điều đó thay vì phẫn nộ khi đời không theo ý muốn.

Vì thế, với những nhà đầu tư cá nhân như chúng ta, cách chiến thắng trong thị trường tiền ảo chính là hạn chế làm chuyện tào lao hết sức có thể và lúc nào cũng phải nghĩ đến viễn cảnh mọi thứ xảy ra không như dự định để mà kiềm hãm lòng tham.

Cám ơn các bạn đã đọc và đồng hành cùng với tôi trên quãng đường này.

Trong năm tôi đã nhận được nhiều email tâm sự và các câu hỏi khó từ các bạn nhưng đó lại là một trong những cơ hội để tôi học được nhiều thứ hơn.

Mặc dù năm nay tôi chỉ viết được 15 bài, ít hơn nhiều so với năm 2023, nhưng vẫn có nhiều bạn đọc gửi lời động viên và ngóng chờ nhiều bài viết hơn. Điều này khiến tôi cảm thấy vô cùng hạnh phúc khi nhận được nhiều sự quan tâm đến như vậy.

Cuối năm 2023 - đầu năm 2024 thị trường dần trở nên sôi động hơn nên tôi cũng không biết viết gì nữa bởi vì giai đoạn này ai mua cái gì cũng thắng. Khả năng rằng tôi thích hợp để viết trong Bear Market hơn là Bull Market.

🤩Donate

Trong năm nay, các bạn đọc đã donate tổng cộng 2.598.989 đồng. Tôi vô cùng cám ơn tấm lòng của các bạn.

Có một vài bạn đọc hẹn gặp mặt giao lưu nhưng tôi đã từ chối, mong các bạn hiểu cho bản tính của tôi chỉ muốn làm việc một mình và rất ít giao lưu với người khác. Nó hơi lập dị và khác người bình thường nên mong các bạn hiểu cho.

✍️Về việc viết sách

"Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tôi tự nhiên thấy lạ. Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: Hôm nay tôi đi học."

Trích đoạn "Tôi đi học" của nhà văn Thanh Tịnh.

Đầu tư đối với tôi luôn là một hành trình mới lạ cho dù "con đường" này tôi đã đi từ rất lâu rồi. Mỗi năm đều có một bài học mới, một quan điểm mới được hình thành và làm thay đổi phong cách đầu tư của tôi...

Việc của chúng ta là chỉ có mua và bán rồi để các yếu tố ngoại cảnh tác động đến danh mục. Các yếu tố này luôn mới và hiếm khi có sự lặp lại. Chúng ta sử dụng các dấu vết trong quá khứ để tìm ra "đường đi", nhưng đó chưa chắc lại là "con đường" có thể đi được. Đôi khi chúng ta phải đi lòng vòng liên tục mới tìm thấy đường ra.

Chúng ta đang chơi một trò chơi với luật chơi liên tục thay đổi. Không chỉ ở chính trò chơi đó mà chính bản thân chúng ta cũng thay đổi, không chỉ quan điểm đầu tư mà còn có quan điểm sống nữa.

Chính bởi vì sự không chắc chắn đó đã khiến tôi dừng lại và ngẫm về nội dung trong cuốn sách.

Nếu một bạn sinh viên đọc sách của tôi sẽ chỉ lắc đầu, tại vì quan điểm đầu tư của bạn ấy là gia tăng tài sản, muốn tìm cách đầu tư để có nhiều tiền. Nhưng quan điểm của tôi hiện tại không phải là để kiếm nhiều tiền mà là để ít bị thua lỗ. Hai luồng tư tưởng đối lập nhau, đọc là sẽ thấy mâu thuẫn liền.

Không những thế, quan điểm đầu tư của tôi cũng liên tục thay đổi, tôi không thể nào mà cố định nó trong cuốn sách được.

Tôi không biết người khác viết sách như thế nào nhưng tôi lại bị vướng chỗ này mà không có cách nào giải quyết được. Vì thế, tôi đã quyết định dừng lại cho đến khi tôi hiểu biết nhiều hơn hoặc là bằng cách thần kỳ nào đó mà tôi có thể gỡ rối luồng suy nghĩ này.

Tôi cho rằng đầu tư là một công việc vô cùng khó. Nhưng viết sách đầu tư lại khó hơn. Năm trước tôi đã đánh giá thấp việc viết sách.

🤠Hành trình đầu tư năm 2024

Vào năm 2022, tôi cho rằng mua rồi chờ 2-3 năm sẽ hái quả thì 2024 đã chính thức hái quả nhưng nó lại khiến tôi có nhiều suy ngẫm.

Tháng 11/2024 tôi có viết bài trên X kể về quyết định nghỉ chơi như sau:

Có hai điều khiến tôi suy ngẫm:

1/ Để danh mục ETF có tăng trưởng (phần trăm) như danh mục Bitcoin thì tôi cần phải mất tới 15 năm.

2/ Với số tiền này tôi có thể sống thoải mái trong nhiều năm mà không cần phải lo lắng gì nữa. Không những vậy, nghỉ chơi bây giờ thì chắc chắn trong 15 năm tiếp theo vẫn sẽ có cơ hội để tôi đầu tư trở lại, không việc gì mà phải cố "vắt cam cho ra hết nước", không cần phải cố ăn thua với thị trường để kiếm thêm nhiều tiền làm gì cả.

Nếu quan điểm của tôi có khiến bạn lắc đầu thì điều đó cũng dễ hiểu.

Khác với nhiều người đầu tư để kiếm thêm tiền, tôi thì lại có mong muốn bảo toàn vốn hơn.

Tôi không dùng lợi nhuận để so sánh mà dùng đơn vị thời gian. Nếu nghỉ chơi giúp tôi tiết kiệm 15 năm cuộc đời đầu tư so với ETF thì tôi sẵn sàng nghỉ. Quá là hời.

Chính sự kiện đó đã làm tôi ra quyết định chấm dứt hành trình đầu tư ETF. Nếu trong tương lai mà Bear Market quay trở lại thì tôi cũng sẽ lựa chọn Bitcoin chứ không phải các sản phẩm trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Có thể bạn sẽ nói rằng so sánh Bitcoin với ETF là không hợp lý bởi vì Bitcoin sẽ luôn thắng.

Bước qua cái tuổi 1/2 cuộc đời này rồi, tôi mới bắt đầu thấm thía cái gọi là thời gian. Nếu thời gian sống của mỗi người chúng ta là hữu hạn, thì chúng ta nên tận dụng thời gian của mình vào những điều mang lại giá trị nhất.

Nếu bạn là tôi thì bạn có muốn lãng phí 15 tiếp tục đầu tư ETF không? Hay chỉ cần 2 năm rồi nghỉ chơi như tôi và chờ thời điểm để đầu tư trở lại?

Tất nhiên là trong đầu tư mỗi người mỗi quan điểm, tôi không đầu tư ETF nữa nhưng không có nghĩa rằng bạn cũng nên như vậy. Bạn hãy tìm con đường đi của riêng bạn chứ đừng để ai, thậm chí cả tôi, thao túng.

Có thể tôi sẽ không viết về ETF nữa nhưng điều đó không có nghĩa rằng những bài viết trước đây sẽ bị mất giá trị. Cách đầu tư trong Bear Market sẽ không thay đổi cho dù loại tài sản bạn muốn đầu tư có là ETF hay Bitcoin đi chăng nữa bởi vì bản chất thị trường nó luôn là như vậy rồi.

🤓Sự kiện lớn trong năm khiến tôi thay đổi quan điểm đầu tư

Chính là cuốn sách Broken Money mà tôi viết trong bài viết "Broken Money – Cuốn sách mà ai cũng nên đọc".

Đầu tư lâu, tôi cũng biết đôi chút về kinh tế, về lạm phát và tưởng rằng tôi đã biết đủ... cho đến khi tôi đọc cuốn sách trên. Thế giới quan của tôi đã được mở rộng ra, đây vốn dĩ không phải là một cái gì đó dễ dàng đạt được khi đọc sách.

Tôi đánh giá 5/5 cho cuốn sách này và nó lọt top cuốn sách yêu thích mà tôi sẽ liên tục đọc đi đọc lại. Và tôi mong muốn các bạn đọc của tôi hãy một lần đọc cuốn sách này bởi vì nó rất quan trọng đối với tương lai, nhất là đối với những ai có tư tưởng gửi tiết kiệm ngân hàng.

📔 Những cuốn sách tôi đã đọc

Tổng cộng 19 cuốn sách với 5298 trang, trung bình mỗi cuốn 278 trang.

Năm nay rất hên khi tôi tìm được khá nhiều cuốn sách hay ngoài cuốn Broken Money.

1/ Non-Consensus Investing: Being Right When Everyone Else Is Wrong

Cuốn sách dành cho ai muốn đi ngược đám đông.

Điểm mấu chốt của cuốn sách là: giá trị của việc có một góc nhìn đầu tư độc đáo thay vì chỉ chạy theo đám đông.

Ví dụ như dám mua trong lúc thị trường giảm điểm cũng là một trong những đặc điểm của kiểu nhà đầu tư "phi đồng thuận" này. Hoặc dám bán trong lúc mọi người kỳ vọng giá tăng hơn nữa.

"Non-consensus", bất đồng hoặc trái chiều (nhưng gọi là phi đồng thuận cho hay), không phải đơn giản là làm ngược lại so với những gì người khác làm, mà nó yêu cầu nhà đầu tư phải phát triển các kỹ năng để nhận biết khi nào mà quan điểm của đám đông có khả năng sai hơn là đúng. Là một việc mà bắt buộc nhà đầu tư phải luôn xây dựng các quan điểm trái chiều và có can đảm để đứng ở phía đối diện so với đám đông.

Nhiều người không nhận ra rằng, có nghịch lý trong đầu tư như sau: để gia tăng lợi nhuận thì nhà đầu tư phải hạ rủi ro. Ai cố đi nhanh thì sẽ thành đi chậm.

Nhà đầu tư phải hiểu rằng đầu tư là tìm ra những gì không nên làm, chứ không hẳn là phải biết phải làm những gì. Làm chủ cảm xúc còn quan trọng hơn là phân tích tài chính hay lập mô hình đầu tư.

Đọc cuốn sách này không hẳn là để đầu tư lúc nào cũng có lời, mà là giúp nhà đầu tư hình thành nên một suy nghĩ dám đi ngược lại với đám đông để: bảo vệ mình hoặc là để kiếm được lợi nhuận.

Cuốn sách không có bày các phương pháp đầu tư hay là cách long/short... mà là tập hợp nhiều bài viết thiên về chủ đề triết lý đầu tư rồi để người đọc tự ngẫm và đưa ra phương pháp cho riêng mình.

2/ Broken money

3/ Dám Bị Ghét

Mặc dù có một số thứ tôi đã biết từ trước nhưng chỉ đơn giản là biết thì nó không đủ. Cuốn sách này gần như giúp tôi nhận ra đủ thứ điểm yếu của bản thân và sai lệch trong quan điểm đầu tư:

• Triết lý Adlerian khẳng định rằng các mối quan hệ chân thành dựa trên tinh thần đóng góp. Khi bạn đóng góp giá trị cho người khác, bạn không chỉ giúp họ mà chính bạn cũng có cơ hội lớn lên và đạt được hạnh phúc.

• "Dám từ bỏ nhu cầu được công nhận". Điều này khuyến khích ta tự do chia sẻ giá trị của mình mà không sợ người khác sẽ "cướp" đi hay "phán xét". Chính sự chia sẻ này sẽ tạo động lực giúp mình và cả người khác cùng tiến bộ.

• Quá mong muốn được thừa nhận thì sẽ sống theo cách người khác mong đợi. Nghĩa là vứt bỏ bản thân thực sự mà sống cuộc đời của người khác. Lúc nào cũng phải để ý đến ánh mắt người khác, sợ những đánh giá của người khác, ức chế cái "bản thân" của mình.

Ai cũng muốn được công nhận là nhà đầu tư tài ba cho nên rất ngại khi nói cái gì đó bị sai.

Tôi đọc cuốn này nhân dịp Tết 2024 và sau đó mang đi áp dụng ngay trên X. Làm gì cũng viết lên đó, nhiều lúc cũng sợ lắm. Sợ viết xong kết quả không như nhận định. Sợ bị người ta chê cười, ảnh hưởng tới hình ảnh cá nhân. Những lúc như vậy tôi lấy sách ra đọc lại, để thấy rằng những thứ tôi lo lắng nó không phải là gì to tát cả. Tôi nên làm những gì thực sự tôi muốn thay vì đi làm những thứ ảo ảo với mong muốn được người khác công nhận.

Và còn nhiều cái hay nữa...

🤪Làm gì trong năm 2024

Trồng rau cho đã xong mới thấy làm nông khó quá. Đủ thứ chuyện phải lo. Ớn nhất là lúc bị bọ rầy đồ nó hút chích.

Mệt vầy chắc từ bỏ bộ môn nghệ thuật này luôn quá chứ theo không nổi. Được cái lợi là trồng một lần ăn 2 tháng cũng không hết. Chỉ cực phòng trừ sâu bọ thôi. 😥

🛒Mua gì cho bản thân năm 2024

2 cây RAM để chơi game bắn súng. 😳 Và mấy cuốn sách. 😳

Thật sự là tôi không biết cách hưởng thụ cuộc sống. Cả năm cũng chả có đi đâu khỏi thành phố. Đồ đạc cũng chả biết mua gì. Nhiều lúc gấu nhà hỏi kiếm tiền để làm gì mà không dùng? Thì tôi chỉ biết trả lời nhìn số là vui rồi.

Kế hoạch 2025

Kết thúc năm 2024, tôi đã chốt hết toàn bộ danh mục đầu tư và hiện tại không còn đầu tư gì nữa. (Ngoại trừ danh mục để viết bài biến động giá BTC trước và sau Tết, giá trị không đáng kể.)

Tôi cũng không có kế hoạch đầu tư gì cho năm 2025. Khả năng cao là năm 2025 sẽ ngồi chơi không.

Đây là dạng câu hỏi mà tôi không thể nào trả lời được.

• Ổn ở đây là đầu tư dài hạn hay ngắn hạn?

• Rồi ổn trong 1 tháng hay trong 6 tháng?

• 3 tháng đầu thị trường tăng nhưng 3 tháng sau thị trường giảm thì có gọi là ổn không?

Không những vậy, giá của Bitcoin còn bị tác động bởi các yếu tố vĩ mô, tôi không nghĩ rằng ngày Tết có thể tác động đến giá của Bitcoin.

Nhưng vì trước tới nay chưa hề đi xem xét vụ này cho nên tôi thấy câu hỏi này hay vô cùng. Nó làm tôi tò mò không biết thực sự là ngày Tết có tác động đến giá Bitcoin không? Hay là làm người ta hứng phấn đầu tư và vô hình chung "đẩy" giá Bitcoin lên?

Tóm tắt

Chỉ còn 30 ngày nữa là đến Tết, vì vậy trong bài viết này tôi sẽ phân tích đơn giản:

• 30 ngày trước Tết

• 15 ngày trước Tết

• 30 ngày sau Tết

• 90 ngày sau Tết

• ... Kèm theo bảng tổng hợp cuối bài.

Dữ liệu từ năm 2014 đến 2024, tròn 10 năm.

Biến động giá trước Tết

30 ngày trước Tết

Biến động giá của Bitcoin 30 ngày trước Tết (mốc 0 - đường màu đỏ).

Năm 2021, mua Bitcoin tại thời điểm 30 ngày trước Tết thì vào mùng 1 chúng ta sẽ lời 41%.

Nhưng nếu làm tương tự vào năm 2022 thì chúng ta sẽ bị lỗ 20% ngay mùng 1.

Các năm thua cuộc: 2016, 2017, 2018, 2019 và 2022.

Giảm cao nhất là âm 19% của năm 2022.

Tỷ lệ: 6 thắng - 5 thua. 55% winrate.

15 ngày trước Tết

Mọi tăng trưởng và thua lỗ của danh mục đều tốt hơn so với việc mua 30 ngày trước Tết.

30 ngày trước Tết: lỗ nhiều nhất là -19% của năm 2022.

15 ngày trước Tết: lỗ nhiều nhất là -10% của năm 2022.

Các năm thua cuộc vẫn như cũ: 2016, 2018, 2019 và 2022

Tỷ lệ: 6 thắng - 5 thua. 55% winrate.

Biến động giá sau Tết

15 ngày sau Tết

Nếu ngay mùng 1 Tết chúng ta đầu tư Bitcoin thì 15 ngày sau có kết quả như biểu đồ:

Tỷ lệ: 9 thắng - 2 thua. 81% winrate.

Năm 2014 Bitcoin bị mất giá là do sự kiện Thiên Nga Đen: sập sàn Mt.Gox.

30 ngày sau Tết

Tỷ lệ: 9 thắng - 2 thua. 81% winrate

60 ngày sau Tết

Năm 2020 chúng ta dính Thiên Nga Đen COVID cho nên Bitcoin bị bán tháo trong thời gian này.

Tương tự, năm 2014 là sập sàn Mt.Gox.

Tỷ lệ: 7 thắng - 4 thua. 63% winrate.

Tổng kết

Cơ hội ngắn hạn: Tâm lý hưng phấn sau Tết là có thật với tỷ lệ thắng 81% nếu mua vào mùng 1 Tết. Hay có thể nói rằng Bitcoin có xu hướng tăng sau Tết, cho nên câu trả lời cho câu hỏi ở đầu bài là "ổn".

Mua trước Tết: Giai đoạn trước Tết vô cùng rủi ro với tỷ lệ thắng vỏn vẹn 55%. Tăng trưởng hầu như dựa vào yếu tố vĩ mô là chính. Nhưng mà bắt đầu từ năm 2020 trở đi thì chỉ có duy nhất năm 2022 là đỏ. Điều này cho thấy rằng điều kiện thị trường đã thay đổi hoàn toàn so với giai đoạn trước năm 2020. Nhà đầu tư có thể gặt hái được nhiều lợi nhuận nếu mua trước Tết tầm khoảng 15 ngày trở đi rồi sau đó tận dụng tâm lý hưng phấn sau Tết để hưởng thành quả.

Tóm lại: Nếu ai đó muốn đánh cược vào Bitcoin thì sử dụng thông tin trên cũng có cơ sở hơn so với việc nhắm mắt mua đại. Vì không ai biết trước được tương lai cho nên chúng ta sẽ đánh cược rằng sự hưng phấn ngày Tết sẽ lặp lại như những năm trước.

Và thời điểm tốt để cược có thể là quanh quẩn 15 ngày trước Tết hoặc ngay ngày mùng 1 Tết.

Tỷ lệ thắng là 80% nhưng không có nghĩa là chiến thắng tuyệt đối. Chúng ta vẫn có thể bị lật kèo chỉ với 20% còn lại, điều đó thì phụ thuộc vào FED và ông Trump hoặc là các sự kiện Thiên Nga Đen (như sập sàn Mt.Gox và COVID).

P/S: Cập nhật trong bài đăng này: https://x.com/vohoanghac/status/1877317926174470160

Đây là bài viết số 55, mọi dữ liệu trong bài viết tôi lưu tại:
https://github.com/vhoanghac/blog

Rất nhiều lần tôi đọc được những câu hỏi về việc đầu tư như:

• "Muốn đầu tư dài hạn 5 năm trở lên thì nên đầu tư mã nào?"

• "Bây giờ mình lên kế hoạch đầu tư 10 năm thì nên lựa chọn loại cổ phiếu hay tài sản nào?"

Mỗi khi đọc những câu hỏi trên, tôi đều hình dung trong đầu rằng người hỏi đang đánh giá thấp việc đầu tư dài hạn và chỉ muốn đầu tư đơn giản bằng cách mua một tài sản nào đó xong tắt máy.

Vào năm 1988, Warren Buffett đã có một câu bất hủ: "Thời gian nắm giữ cổ phiếu ưa thích của chúng tôi là mãi mãi". Một số người nghĩ và làm theo đúng từng câu chữ như vậy, nghĩa là mỗi khi mua một cổ phiếu nào đó thì họ sẽ nắm giữ nó mãi mãi.

Mặc dù ý tưởng mua và nắm giữ mãi mãi mang lại một sự hấp dẫn lớn, nhưng trong thực tế thì việc làm này có thể làm hạn chế khả năng thành công và khiến bạn bị thua lỗ.

Thầy của Warren Buffett, Benjamin Graham, gần như bị xóa sổ khi thị trường sụp đổ vào năm 1929. Sau sự kiện này, Benjamin Graham đã thay đổi hoàn toàn chiến lược đầu tư của ông.

Charlie Munger, từng được xem là cánh tay phải của Warren Buffett, cũng đã đối mặt với sự kiện tương tự khi thị trường chứng khoán Mỹ sụp đổ và mất hơn 50% giá trị trong giai đoạn 1973-1974. Danh mục của Charlie Munger bị mất 31% trong năm 1973 và 31% nữa trong năm 1974.

Khi có quá nhiều người hiểu sai câu nói của ông, Warren Buffett đã đính chính lại trong lá thư gửi cổ đông năm 2016: "Đúng là chúng tôi sở hữu một số cổ phiếu mà chúng tôi không có ý định bán nhưng chúng tôi không cam kết rằng Berkshire sẽ nắm giữ các cổ phiếu đó mãi mãi".

Mặc dù Warren Buffett nổi tiếng là một nhà đầu tư dài hạn, nhưng có rất ít khoản đầu tư mà ông thực sự nắm giữ mãi mãi. Ông xem cổ phiếu của các doanh nghiệp chất lượng là an toàn khi chúng rẻ nhưng khi mà giá cổ phiếu trở nên đắt đỏ hơn thì ông lại xem đó là rủi ro. Và đôi khi ông còn thấy hối hận vì không bán cổ phiếu khi giá trị của nó đã đạt ngưỡng.

Tình huống 1: Trong lá thư gửi cổ đông năm 1969, Warren Buffett đã đánh giá rằng thị trường đã quá đắt đỏ và rất khó để có thể tìm thấy các cơ hội đầu tư hấp dẫn mà có thể thỏa với tiêu chí của ông. Vì thế, ông quyết định giải thể công ty đầu tư của mình, Buffett Partnership Ltd, và trả lại tiền cho các nhà đầu tư. Khi thị trường sụp đổ vào năm 1973-1974 thì ông bắt đầu đầu tư trở lại nhiều hơn.

Tình huống 2: Tại đại hội cổ đông 2006, Warren Buffett đã nói rằng: "Coca Cola là một công ty tuyệt vời nhưng được bán tại cái giá ngớ ngẩn. Bạn có thể chỉ trích tôi vì đã không bán cổ phiếu này. Tôi luôn nghĩ rằng đó là một doanh nghiệp tuyệt vời nhưng rõ ràng rằng ở cái mức giá gấp 50 lần thu nhập thì đó thực sự là một mức giá ngớ ngẩn".

Ông đã không bán cổ phiếu Coca-cola vào năm 1998, dù giá của nó đã trở nên vô cùng đắt đỏ, và ông cho rằng đây là một sai lầm vì không bán tại thời điểm đó. Sau đó, cổ phiếu Coca-Cola mất 15 năm mới trở lại mức đỉnh cũ.

Tình huống 3: Vào năm 2007, Warren Buffett tin rằng thị trường đã trở nên quá nóng. Ông đã cho gia tăng khoản dự trữ tiền mặt của Berkshire Hathaway và tránh các thương vụ mua lại tại mức giá đắt đỏ. Khi thị trường thực sự bị khủng hoảng vào năm 2008, các cơ hội đầu tư lần lượt xuất hiện và đó cũng là lúc ông nhanh trí mang tiền đi đầu tư.

Warren Buffett luôn luôn là một nhà đầu tư giá trị. Ông ít khi nào mà đầu tư vào một cổ phiếu có P/E lớn hơn 15. Hệ số vòng quay tổng tài sản của ông cũng lớn hơn con số mà mọi người thường nghĩ. Hơn 50 năm qua, Buffett đã sở hữu hàng trăm cổ phiếu (trong danh mục đầu tư của Berkshire) và ông cũng nhanh chóng bán những cổ phiếu này. 230 cổ phiếu mà ông từng nắm giữ từ 1980 đến 2010 thì 60% trong số đó là được bán trong chưa đầy 1 năm. Số lượng cổ phiếu mà ông nắm giữ với thời gian hơn 15 năm chỉ chiếm 5%.

Ông cũng là người đầu tư trở nên nhạy cảm với rủi ro. Những năm vừa qua, kể cả khi ông không cần tiền mặt nhưng mà ông vẫn bán các cổ phiếu khi giá của nó trở nên hợp lý (như AAPL, BAC...) hoặc khi mà ông thay đổi quan điểm của ông về một doanh nghiệp nào đó (như PARA và TSMC).

Ông đã luôn đầu tư như thế này: mua cổ phiếu khi giá của chúng thấp hơn giá trị thực và bán tại mức giá hợp lý, hoặc khi mà ông tìm thấy khoản đầu tư tốt hoăn, hoặc là khi ông thay đổi quan điểm. Mặc dù ông nắm giữ cổ phiếu dài hạn, nhưng hiếm khi là mãi mãi, bởi vì giá của cổ phiếu biến động mạnh hơn là giá trị của chính doanh nghiệp đó.

Ý định của ông là mua và nắm giữ mãi mãi nhưng thực tế thì lại hoàn toàn khác, khi tình hình doanh nghiệp hoặc điều kiện vĩ mô thay đổi thì cũng là lúc ông bán.

Ý định là một yếu tố quan trọng trong đầu tư. Bạn có thể thấy mỗi kiểu nhà đầu tư sẽ có một ý định khác nhau:

• Đầu tư: ý định của bạn là mua và nắm giữ.

• Đầu cơ/giao dịch: ý định của bạn là mua xong rồi bán kiếm lời.

Nhưng, khi thị trường thay đổi thì bắt buộc bạn cũng phải thay đổi.

Tháng 8/2024, báo chí đăng bài Warren Buffett bán cổ phiếu Apple. Mọi chuyên gia phân tích rằng đó như là một dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng sắp xảy ra, nhưng thực tế thì lý do ở đây có thể khiến mọi người ngã ngửa: Ông bán đơn giản là vì cổ phiếu Apple đã trở nên quá đắt đỏ, P/E 30 và đang chiếm tỷ trọng 30% trong danh mục của Berkshire. Ông xem tiền như là giải pháp thay thế tốt nhất.

Ông từng thừa nhận rằng ông không hề biết thị trường sẽ biến động như thế nào trong ngắn hạn và ông cũng không phán đoán chuyện gì xấu có thể xảy ra với Apple hay thị trường chứng khoán.

Vào năm 1969 khi ông giải thể, ông không cố gắng "timing" thị trường mà chỉ đơn giản sử dụng phương pháp đầu tư của ông để làm kim chỉ nam. Ông không tìm ra được cơ hội nào để đầu tư, tiền thì chất đống, thế nên ông quyết định nghỉ. Ông xem thị trường cổ phiếu lúc đó là vô cùng rủi ro mặc dù còn tới 4-5 năm nữa thì cái rủi ro đó mới thực sự xuất hiện và làm thị trường sụp đổ.

Quay trở lại thời điểm hiện tại, bởi vì Berkshire Hathaway đã trở nên vô cùng lớn khi sở hữu lượng tiền mặt khổng lồ, trong khi các cổ phiếu vốn hóa lớn đã trở nên vô cùng đắt đỏ, điều này khiến cho việc mang tiền đi đầu tư của ông trở nên vô cùng khó khăn vì rất hiếm cổ phiếu thỏa mãn điều kiện đầu tư của ông trong hiện tại.

Trong lá thư gửi cổ đông năm 2023, ông đã cho rằng: "Bên ngoài nước Mỹ, không có ứng cử viên (cổ phiếu) nào là đáng để Berkshire đầu tư. Nhìn chung thì chúng tôi không có khả năng đạt được hiệu suất đầu tư đáng kinh ngạc nữa."

Trở lại với nhà đầu tư cá nhân chúng ta

Không phải lúc nào Warren Buffett cũng nắm giữ cổ phiếu mãi mãi, ông bán khi nào ông cho là cần thiết.

Điều này là rất hợp lý nếu như chúng ta xem xét báo cáo "Liệu cổ phiếu có hoạt động hiệu quả hơn Tín phiếu?" của Hendrik Bessembinder khi ông nghiên cứu 26.000 cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Mỹ từ năm 1926 đến 2019.

Ông kết luận rằng:

• Phần lớn cổ phiếu hoạt động không hiệu quả so với Tín phiếu kỳ hạn 1 tháng. Không những thế, hơn một nửa số cổ phiếu có lợi nhuận trọn đời còn thấp hơn lợi nhuận từ Tín phiếu - một loại tài sản vốn được coi là khoản đầu tư an toàn nhất.

• Bài nghiên cứu còn cho thấy rằng chỉ có 4% trong số cổ phiếu niêm yết là mang lại lợi nhuận (giúp gia tăng chỉ số thị trường chứng khoán Mỹ trong thời gian nghiên cứu) hơn Tín phiếu.

• Nhiều cổ phiếu bị hủy niêm yết hoặc phá sản, điều này góp phần làm giảm hiệu suất của chúng theo thời gian.

• Dù nghiên cứu tất cả các cổ phiếu, nguyên lý này vẫn có thể áp dụng cho các cổ phiếu vốn hóa lớn. Mặc dù có vốn hóa lớn, các công ty này vẫn có thể hoạt động kém hiệu quả và giảm giá trị trong thời gian dài khi điều kiện thị trường thay đổi, công nghệ thay đổi hoặc là do các quyết định quản trị kém cỏi của đội ngũ lãnh đạo.

Bài nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phân bổ danh mục và sự khó khăn khi nhà đầu tư cá nhân tự thực hiện việc đầu tư vào các cổ phiếu riêng lẻ và xem đó như một khoản đầu tư dài hạn.

Mặc dù đó là nghiên cứu tại thị trường chứng khoán Mỹ nhưng tôi lại không thấy có sự khác biệt gì đối với thị trường chứng khoán nước ta, khi có nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn liên tục giảm giá và có hiệu suất vô cùng thảm hại những năm gần đây.

Chúng ta thường sử dụng dữ liệu quá khứ để đưa ra các giả định về tương lai. Điều này ai cũng làm vì nó quá hợp lý. Nhưng kể cả khi quá khứ có dạy chúng ta về điều gì đó trong tương lai thì chúng ta cũng sẽ gặp trở ngại tiếp theo: chúng ta có xu hướng diễn giải sai cái thông điệp mà quá khứ gửi gắm.

Trong bài viết này, "Giữ vững lộ trình", tôi đã đánh giá rằng rủi ro đầu tư sẽ giảm dần theo thời gian. Càng đầu tư lâu thì tỷ suất sinh lợi của các loại tài sản kia sẽ càng về mốc trung bình, ví dụ 10%/năm.

Tuy nhiên, vấn đề ở đây là nhà đầu tư chúng ta không thực sự quan tâm đến con số phần trăm đó. Chúng ta quan tâm tới số tiền nhiều hơn vì nó dễ hiểu hơn con số phần trăm.

Nếu bạn có tỷ suất sinh lợi 10% thay vì 12% theo kế hoạch, điều này không hề tạo ra sự khác biệt gì to lớn trong 1 năm đầu tiên. Nhưng nếu đó là 10 năm hoặc thậm chí 20 năm trở lên thì lúc này bạn sẽ bị mất một khoản lợi nhuận rất lớn.

Chỉ cần 1% chênh lệch mỗi năm có thể đẩy cột mốc của bạn ra xa hơn. Nếu bạn lấy con số tăng trưởng trung bình trong dài hạn của thị trường chứng khoán làm cột mốc và không bao giờ sửa đổi danh mục, bạn sẽ đến một nơi vô cùng xa lạ. Tuy nhiên, nếu thực hiện điều chỉnh danh mục, dù chỉ là một chút khi thấy có dấu hiệu chệch hướng, bạn vẫn có khả năng "lái" về đích được.

Hãy nghĩ các loại tài sản đầu tư như là đồ ăn trong tủ lạnh. Mọi thứ đều có giá trị của nó, đều cung cấp dinh dưỡng cho chúng ta nhưng không phải đồ ăn nào cũng có date giống nhau. Chúng ta không hề biết khi nào thì cổ phiếu/đồ ăn bị hết hạn. Và cũng không có một quy tắc chung nào ở đây để xác định cả vì mỗi doanh nghiệp/tài sản đều có cách hoạt động khác nhau.

Những khoản đầu tư hoạt động tốt trong 5 năm qua có thể không duy trì hiệu quả trong 5 năm tiếp theo. Dù tôi xem mình là nhà đầu tư dài hạn nhưng trong 8 năm vừa qua, thời gian nắm giữ trung bình của tôi chỉ vỏn vẹn 2-3 năm và danh mục liên tục đảo qua lại các loại tài sản.

Không có phương pháp nào mà bạn có thể dùng đi dùng lại mãi mãi để giải quyết các vấn đề tài chính. Điều này giống như chơi một trò chơi với các quy tắc liên tục thay đổi. Mục tiêu ở đây là xây dựng một danh mục mà bạn có thể tồn tại qua từng chu kỳ. Cái giá của việc giảm rủi ro cho danh mục là bạn phải chấp nhận hy sinh một chút lợi nhuận để đổi lấy sự thoải mái tinh thần.

Mọi thứ đều có thời hạn sử dụng của nó, không nên chỉ đầu tư vào một loại tài sản duy nhất và hi vọng rằng nó sẽ mãi mãi hoạt động hiệu quả.

Tôi nhận được email của một bạn sinh viên hỏi tôi rằng: "Sau khi đọc bài Lê Anh Tuấn – Dragon Capital – Quản lý danh mục xong thì em quyết định đầu tư mỗi tháng 1 triệu vào quỹ mở cổ phiếu. Em dự tính đầu tư 3 năm cho đến khi ra trường rồi sau đó tập trung cho công việc chính chứ không đầu tư thêm nữa. Số tiền em đầu tư ít ỏi như vậy thì trong dài hạn liệu có ý nghĩa gì không?"

Thông thường, khi đọc những câu hỏi như thế này là tôi không biết phải trả lời như thế nào. Vấn đề không phải đơn giản ở việc trả lời: "có ý nghĩa" hay "không có ý nghĩa" mà còn phải phân tích thêm tại sao lại như vậy. Đã vậy, còn phải xét đến vấn đề liệu bạn ấy có đầu tư theo kế hoạch không hay là đầu tư 1 năm xong tự nhiên cần tiền quá thế là nghỉ chơi...và hàng trăm vấn đề khác nữa mà nó không bao giờ xuất hiện trong quá trình lên kế hoạch.

Nhưng, điều làm tôi chú ý ở đây là bạn quan tâm về việc liệu "có ý nghĩa" trong đầu tư không nếu như đầu tư với số tiền ít ỏi như vậy.

Bởi vì quan điểm "ý nghĩa" của mỗi người khác nhau, cho nên tôi sẽ cho rằng ý của bạn ở đây là số tiền tăng trưởng có nhiều hay không - điều mà đại đa số nhà đầu tư quan tâm.

Trước khi đi vào vấn đề, tôi có một ví dụ nho nhỏ về 2 người A và B.

Người A:

• Đầu tư 3 triệu mỗi tháng vào một quỹ mở cổ phiếu.

• A đầu tư 3 năm, tổng tiền A đã đầu tư là 108 triệu đồng.

• Sau đó A lập gia đình và phải lo đủ thứ chuyện tiền nong cho nên A không có đầu tư thêm nữa mà để im cho khoản đầu tư đó tự chạy.

Người B:

• Bắt đầu đầu tư ngay thời điểm người A quyết định nghỉ.

• B cũng đầu tư 3 triệu mỗi tháng vào cùng quỹ mở cổ phiếu giống như A.

• B không bị ràng buộc gì cả cho nên đã đầu tư được 8 năm (đến hiện tại). Tổng số tiền mà B đã đầu tư là 276 triệu đồng.

Theo bạn thì giữa A với B, ai là người có số tiền lời nhiều nhất tính đến thời điểm hiện tại?

A đầu tư 108 triệu nhưng đã nghỉ chơi từ 8 năm trước. Trong khi đó B đã đầu tư được 8 năm, tổng tiền là 276 triệu đồng và vẫn đang tiếp tục đầu tư.

Quỹ mở cổ phiếu này có tỷ lệ tăng trưởng hằng năm là 14%.

...

Tôi chắc chắn mọi người khi đọc đến đây đều nghĩ thầm trong đầu rằng: câu trả lời hiển nhiên nhất lại là câu trả lời có khả năng sai nhất.

2. Xu hướng đánh giá thấp con số nhỏ

Quỹ mở cổ phiếu trong ví dụ phía trên là DCDS.

Và người có số tiền lời nhiều nhất tính đến hiện tại chính là... A

A đã đầu tư tổng cộng 108 triệu đồng trong 3 năm (từ 2014 đến hết 2016), sau đó dừng và để danh mục tự chạy.

Kết quả của A như sau:

3 năm đầu tiên danh mục có tỷ suất sinh lợi 6.68%/năm. Nhưng sau khi để danh mục tự chạy đến ngày hôm nay thì con số tỷ suất sinh lợi đạt 14% (như thông tin đăng tải).

---

Trong khi đó, B bắt đầu đầu tư vào năm 2017, cho đến hiện tại thì tổng tiền mà B đã đầu tư là 276 triệu đồng.

Kết quả của B như sau:

CAGR = 7%. Bởi vì đầu tư liên tục cho nên con số tăng trưởng này bị ảnh hưởng, không như thông tin đăng tải 14%/năm.

---

Đây là sai lầm mà đa số nhà đầu tư hay mắc phải: đó là đánh giá thấp những khoản đầu tư bé nhỏ và không hiểu ý nghĩa của "lãi kép" qua thời gian.

Mọi người cho rằng phải đầu tư một số tiền thật to lớn thì mới có nhiều lợi nhuận. Nhưng trong thực tế, những khoản đầu tư nhỏ bé như của A cũng có thể dễ dàng trở nên to lớn nếu cho nó đủ thời gian.

B xuất phát sau A chỉ có 3 năm nhưng kết quả nhận được lại khác xa nhau một trời một vực. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc đầu tư từ sớm.

Ai cũng nghĩ đầu tư liên tục trong dài hạn sẽ tạo ra thứ gì đó như lãi kép và khuếch đại khoản lợi nhuận lên. Nhưng, tại thị trường chứng khoán nước ta thì việc đầu tư bất chấp như B lại khiến danh mục hoạt động không hiệu quả bằng A.

Nếu bạn nói do A đầu tư sớm nên được hưởng giá thấp thì bạn đang đánh giá thấp việc đầu tư.

Quá trình đầu tư của A từ 2014 đến hết 2015 không hề suôn sẻ:

Trong 2 năm đầu tiên, 2014 và 2015, giá chứng chỉ quỹ liên tục tăng rồi giảm, danh mục không hề có một chút lợi nhuận. Giống như những gì tôi đã đề cập ở các bài viết trước đó là cho dù kết quả phân tích của ngày hôm nay có to lớn như thế nào đi chăng nữa thì nhà đầu tư cũng không được quên rằng quãng thời gian ban đầu rất là khó khăn.

2a Nhận xét

Có những điểm quan trọng trong ví dụ trên:

1/ Không nên đánh giá thấp những khoản đầu tư nhỏ bé. Trong dài hạn thì chúng sẽ có tăng trưởng vô cùng lớn.

2/ Không phải lúc nào mang tiền đi đầu tư cũng là tốt. Giống như A, mặc dù đã nghỉ chơi 8 năm nhưng vẫn có lợi nhuận tốt hơn B.

Bull Market làm giá các loại tài sản tăng mạnh, nhà đầu tư nghĩ rằng trong thời điểm thị trường tăng thì nên đầu tư mạnh tay hơn để kiếm được nhiều lợi nhuận hơn và cơ hội như thế này rất khó bỏ qua bởi vì nó quá hấp dẫn. Nếu bạn là trader thì tôi thấy điều này vô cùng hợp lý. Nhưng với những nhà đầu tư không có kinh nghiệm hoặc không có khả năng giao dịch thì giai đoạn tích lũy tài sản được hình thành trong lúc thị trường giảm chứ không phải trong lúc thị trường tăng.

Cuộc sống này không chỉ có mỗi đầu tư. Việc dồn hết tiền vào đầu tư với hi vọng kiếm lợi nhuận to lớn có thể gây mất cân bằng cán cân cuộc sống-đầu tư bởi vì trong môi trường này người nào cố đi nhanh thì sẽ thành đi chậm.

Tuy nhiên, khi nói đến đầu tư dài hạn thì chúng ta phải xem xét đến một yếu tố có sức tác động vô cùng lớn, đó chính là lạm phát.

3. Lạm phát

Trong phần này tôi sẽ phân tích tăng trưởng sau khi đã điều chỉnh cho lạm phát.

Vì một lý do nào đó mà cho đến thời điểm hiện tại chính phủ vẫn chưa công bố CPI tháng 8/2024 nên tôi chỉ có thể phân tích đến tháng 7.

---

Biểu đồ khi chưa điều chỉnh lạm phát (click)

A đã đầu tư tổng cộng 108 triệu đồng.

Nhưng vào cuối năm 2016, lúc A dừng, thì giá trị thực của khoản tiền là 99 triệu đồng.

Đến thời điểm hiện tại, 07/2024, thì số tiền đó có giá trị thực 79 triệu đồng.

Có nghĩa là nếu A không làm gì cả mà giấu tiền dưới giường thì số tiền đó sẽ mất giá với tốc độ trung bình 3%/năm trong suốt 8 năm qua.

Không những thế, con số lợi nhuận thực tế sau khi đã điều chỉnh cho lạm phát cũng thấp hơn nhiều so với khi không tính đến lạm phát. CAGR của danh mục bây giờ giảm còn 11.5%, thay vì con số danh nghĩa 14%. Giá trị thực của danh mục đầu tư vẫn chưa phá đỉnh cũ.

---

Trong trường hợp nhà đầu tư B:

Biểu đồ khi chưa điều chỉnh lạm phát (click)

Mặc dù chúng ta biết B đã đầu tư tổng cộng 276 triệu nhưng cho đến tháng 07/2024 thì số tiền này có giá trị thực là 218 triệu, mất giá với tỷ lệ 3.4%/năm.

Sau khi đã điều chỉnh lợi nhuận thực tế cho lạm phát, ta thấy rằng sự khác biệt lợi nhuận giữa nhà đầu tư A và B không còn lớn như con số danh nghĩa nữa. Trong dài hạn, tác động của lạm phát ảnh hưởng nhiều đến nhà đầu tư A hơn nhà đầu tư B.

3a. Nhận xét

Lạm phát trung bình khoảng 3.4%/năm. Tuy nhiên, đó là con số trung bình của cả nước chứ không phải của riêng thành phố Hồ Chí Minh hay Hà Nội. Những người đang sống tại các thành phố lớn chắc chắn đang dần nhận ra tác động của lạm phát.

Nhiều người cho rằng bất động sản bị thổi giá phi lý nhưng không ai hỏi tại sao đồng tiền của họ ngày càng mất giá. Chung cư cao cấp 10 năm trước 50 triệu/m2 thì tới nay giá đã tăng gấp đôi, nhưng nếu tính ra thì tốc độ tăng trưởng ở đây là 7%/năm - tương đương lãi suất ngân hàng. Còn chung cư bình thường thì tăng lên bằng mức giá của chung cư cao cấp 10 năm trước.

Chính vì tiền mất giá cho nên bất động sản và các loại tài sản quý hiếm khác mới trở nên có giá trị hơn trong mắt mọi người.

Và nếu xu hướng này tiếp diễn, tốc độ mất giá ngày càng tăng thì có lẽ chúng ta nên loại hết những khoản đầu tư nào mà có tỷ suất sinh lợi kỳ vọng dưới 10%. Bài toán ở đây rất đơn giản, để có thể chi tiêu 4% hoặc 5% số tiền của bạn khi về hưu dưới bối cảnh lạm phát như hiện tại thì bạn cần ít nhất một khoảng đầu tư có +8%, +9% hoặc thậm chí +10% tăng trưởng trung bình hằng năm.

Trong 20 năm, 100 triệu VND sẽ có giá trị:

• Lạm phát 3%: 54 triệu VND

• Lạm phát 4%: 44 triệu VND

• Lạm phát 5%: 35 triệu VND

Nhiều người không nhận ra rằng gia sản của họ đang bị lạm phát "ăn". Đầu tư trái phiếu hoặc quỹ mở trái phiếu dường như không còn phù hợp với những nhà đầu tư dài hạn vốn ít trong bối cảnh hiện nay nữa.

Mặc dù hình thức đầu tư quỹ mở cổ phiếu hoặc ETF trông có vẻ nguy hiểm nhưng nó không đáng sợ bằng sự tàn bạo của lạm phát.

Vì vậy, nếu bạn lựa chọn các khoản đầu tư an toàn như trái phiếu, quỹ mở trái phiếu thay vì các khoản đầu tư rủi ro hơn nhưng có tiềm năng tăng trưởng tốt hơn, thì chính cái tâm lý sợ thua lỗ sẽ khiến bạn mất tiền nhiều hơn.

3 năm trước tôi có viết bài cho rằng nhà đầu tư cá nhân nên phân bổ danh mục sang trái phiếu để hạn chế rủi ro. Lời khuyên này là vô cùng hợp lý nếu không rõ đối tượng đọc bài là ai, người không có kinh nghiệm đầu tư thì tốt nhất là làm theo như những gì tôi đề cập.

Tuy nhiên, khi bạn đã hình thành được phương pháp và có kế hoạch đầu tư cụ thể, tôi muốn nói rằng: việc đầu tư trái phiếu trong dài hạn để hạn chế rủi ro ở đây sẽ giúp danh mục của bạn bớt biến động nhưng đồng thời sẽ khiến bạn đối mặt với một rủi ro mới: không có đủ tiền lúc về hưu.

4. Tổng kết

Trong bài viết này tôi đã đề cập:

1/ Nhà đầu tư không nên đánh giá thấp các khoản đầu tư nhỏ bé. Trong dài hạn thì chúng sẽ có tăng trưởng vô cùng lớn.

2/ Không phải lúc nào mang tiền đi đầu tư cũng là tốt. Giống như A, mặc dù đã nghỉ chơi 8 năm nhưng vẫn có lợi nhuận tốt hơn B.

Sau khi xem xét thêm yếu tố lạm phát thì sự khác biệt lợi nhuận thực tế giữa A và B đang dần dần bị thu hẹp.

3/ Chúng ta có thể làm tốt hơn A bằng cách: đầu tư như A và đầu tư thêm trong Bear Market.

Trong đầu tư, chúng ta thường hay có cảm giác rằng mình phải làm một cái gì đó. Nếu không làm thì nghĩ rằng chúng ta sẽ mất cơ hội làm giàu hoặc là sẽ mắc sai lầm nếu không làm.

Điều này cũng giống như làm vườn. Cái chúng ta nghĩ là tốt cho cây, ví dụ phân bón, thì nếu bón phân nhiều quá sẽ khiến cây chết. Tới một thời điểm nào đó thì chúng ta cũng phải chấp nhận thực tế rằng, để yên cho nó phát triển còn tốt hơn là động tay động chân. Mùa mưa đến khiến cây dễ sinh nấm bệnh, thì chúng ta phun thuốc phòng bệnh trước đó chứ không phải chờ tới lúc bệnh nặng mới đi chữa. Và khi có dấu hiệu sâu bọ tấn công thì phải lập tức chữa liền chứ không thể để im đó cho cái cây nó tự quyết.

Đầu tư, cũng giống như mọi vấn đề trong cuộc sống, bắt buộc chúng ta phải đưa ra quyết định trong bối cảnh bất ổn. Không bao giờ chúng ta có thể đúng 100% được. Chúng ta chỉ có thể kiểm soát quá trình đưa ra quyết định nhưng không thể nào kiểm soát được kết quả.

Có thể logic của tôi làm bạn lắc đầu khó hiểu. Nhưng nếu A mặc dù đã nghỉ chơi 8 năm nhưng vẫn có lợi nhuận tốt hơn B, thì tại sao bạn lại sợ mất cơ hội hay khoản đầu tư quá nhỏ bé cho nên không thấy "ý nghĩa"?

Chúng ta có thể làm như A hoặc làm tốt hơn: thay vì mang hết tiền đi đầu tư trong lúc thị trường tăng thì có thể chỉ cần mua 50% hoặc là để tiền đó gia tăng khoản dự phòng hoặc làm chuyện khác như học tập các chứng chỉ bổ sung cho công việc... và chỉ đầu tư trở lại khi thị trường có dấu hiệu xấu.

Tôi không khuyên bạn dừng đầu ngay bây giờ. Mà là nếu có một thời điểm nào đó bạn thấy thị trường tăng nóng và bạn nghĩ rằng bạn nên dừng lại thì hãy làm theo cách mà tôi giới thiệu.

Mục tiêu ở đây là tích sản, chứ không phải giao dịch kiếm lợi và để cân bằng cán cân cuộc sống-đầu tư thì không cần phải đổ hết mọi vốn liếng vào thị trường với hy vọng lời to làm gì.

Giai đoạn tích lũy tài sản được hình thành trong lúc thị trường giảm chứ không phải trong lúc thị trường tăng.

Đây là bài viết số 54, mọi dữ liệu trong bài viết tôi lưu tại:
https://github.com/vhoanghac/blog

Giải thích CAGR trong bài viết: https://vohoanghac.com/cach-dca-tot-hon/