Đang trong Bear Market, all-in Bitcoin bây giờ hay DCA?
1. Tâm sự
Tôi nhớ cái thời ngang tàng của mình khi lần đầu làm blog này. Có gì viết đó, có sao nói vậy, chê là chê, khen là khen, không sợ sai và cũng chẳng sợ bị ai nói này nói nọ.
Chỉ riêng hôm nay, tôi muốn mình giống như ngày xưa thêm một lần nữa.
Ai nói gì nói, kệ.
—
Nhân dịp có bạn nhắn tin hỏi tôi rằng: “Bitcoin đã giảm 50% từ đỉnh, mà sắp tới ra luật, thì có nên mua hết rồi cất ví ngay bây giờ không?”
Ban đầu tôi suy nghĩ rằng: tiền của bạn mà, bạn hỏi tôi làm gì? Lỡ tôi nói xong bạn làm theo, bạn mất tiền, rồi bạn quay lại trách tôi ngày xưa bày ẩu.
Nhưng tôi không thể trả lời phong long kiểu “nguy hiểm lắm, bạn DCA cho an tâm” mà không có gì chứng minh rằng nó nguy hiểm thế nào.
Người ta đang quan tâm về cái luật kia mà tôi nói nguy hiểm là cái gì nguy hiểm?
Ai cũng biết giá Bitcoin biến động mạnh, giảm mạnh mà tăng cũng mạnh, nhưng biến động như vậy có thực sự gọi là nguy hiểm không?
Với một người overthinking thì họ có thể cho rằng cái nguy hiểm đối với họ là sự mất giá của tiền tệ trong tương lai chứ không phải biến động giá của Bitcoin. Hoặc ai đó tầm cao hơn sẽ nghĩ rằng “cái nguy hiểm nhất trong đầu tư không phải cái tài sản mà là chính bản thân nhà đầu tư”.
Vấn đề này không còn đơn giản nữa.
Nó làm khơi dậy cái bản tính tò mò trong tôi. Tôi muốn đi tìm bằng chứng để chứng minh rằng đầu tư Bitcoin rất nguy hiểm, không nên tất tay.
Nhưng kết quả là: NÊN TẤT TAY !?!?!
2. Niềm tin hay sự điên rồ?
“Mua bây giờ mai mốt nó giảm thêm 30% thì sao?”
Thì lỗ thôi.
Nhưng ôm thêm 2 năm tiếp theo biết đâu lại lời to.
“Có cái gì chứng minh không?”
Nếu mà tôi biết trước tương lai thì tôi đã chẳng phải ngồi đây viết những dòng suy nghĩ này.
Cái duy nhất tôi có thể làm là tăng niềm tin cho những ai đang đầu tư vào Bitcoin ngay lúc này.
“Tăng niềm tin để làm gì?”
Nhà đầu tư lúc nào cũng cho rằng họ có niềm tin khi đầu tư, nhưng mà khi giá giảm thì vội vàng bỏ chạy. Rốt cuộc cái niềm tin đó nó không thực sự lớn và chính bản thân nhà đầu tư cũng không có hiểu niềm tin đó là gì.
Khi chúng ta tin, đó không đơn giản là tin. Đó chỉ là “biết” như vậy thôi.
Ví dụ một trường hợp của một người đầu tư vào Bitcoin đỉnh 2021 sau đó danh mục thua lỗ nặng nề. Và người đó cho rằng đầu tư Bitcoin là vớ vẩn, trước sau gì cũng bị thua lỗ.
Không phải cái gì xuất hiện ở đây cũng là sự thật. Đó chỉ là một trải nghiệm tạm thời, một cái hiểu tạm thời do sợ hãi tích tụ trong quá trình đầu tư.
Nhưng bởi vì không thường xuyên ngồi suy ngẫm và phân tích qua từng giai đoạn, nhà đầu tư đó để cho cách hiểu đó dắt họ đi xa. Khi một nhận thức sai mà được tin hoàn toàn thì nó khiến nhà đầu tư luôn có cảm giác phòng vệ trong đầu tư Bitcoin.
Thế là, trong khi tưởng mình đang nhận xét Bitcoin hoàn toàn tự nhiên, thì trong đầu lại có một dòng suy nghĩ “trước sau gì cũng bị thua lỗ”.
Nhà đầu tư không muốn mất mát, nhưng trong thâm tâm lại luôn suy nghĩ đến cái mất mát đó, cho nó thêm lý do để luôn luôn tồn tại trong đầu.
Thời gian sẽ chữa lành mọi vết thương. Nhưng mà vì thua lỗ, nó hằn lại một vết trong lòng và mỗi khi đủ điều kiện thì nó sẽ bộc phát lên lần nữa.
Lần sau, khi thấy Bitcoin giảm mạnh, họ nhớ lại áp lực ngày xưa. Thế là cơn hoảng loạn lại được dịp xuất hiện. Dù thời điểm khác nhau, nhưng nó vẫn mang đặc điểm của ngày xưa vì họ vẫn còn “nuôi dưỡng” cái nỗi sợ đó trong đầu.
Nếu dừng lại và quan sát kỹ, ta sẽ thấy rằng thị trường đi lên, rồi sẽ đi xuống, và đi lên trở lại. Bản chất nó luôn là như vậy.
Khi mà niềm tin còn quá bé nhỏ, ta đầu tư dựa theo những phản ứng quen thuộc của mình: mua mua bán bán, đọc tin tích cực, tiêu cực… Nếu không giải quyết được tận gốc rễ thì nhà đầu tư trước sau gì cũng “ngựa quen đường cũ”.
Vì vậy, việc học cách nhận ra mình đang tin vào điều gì còn quan trọng hơn là cố đè nén cảm xúc để mà cố đầu tư Bitcoin.
Nói về vấn đề cá nhân, đây là mùa Bear thứ 3 của tôi với Bitcoin. 2 lần trước mua Bitcoin vào những lúc giảm sâu và sau đó chứng kiến cảnh thị trường hồi phục và tăng mạnh đã cho tôi thấy rằng mua bây giờ là việc đáng làm, chứ không phải tránh né nó.
Nếu cái “nền móng” của nhà đầu tư là bất an, thì nhìn đâu cũng thấy bất an.
Cái khó ở đây không phải là làm sao để không còn bất an để đầu tư mà là phải biết cách “sửa” cái “móng”, để hiểu cái bất an đó từ đâu ra rồi mới bắt đầu đầu tư. Chừng nào mà còn không hiểu, thì cảm xúc nó chỉ tạm lắng đi một thời gian rồi sau này cũng trồi lên lại.
Nhà đầu tư cần ngồi lại và ngẫm:
Tại sao mình lại sợ đầu tư trong Bear Market. Sự bất ổn này đến từ đâu? Từ đợt mua ngay đỉnh trong quá khứ hay là do sợ hãi bởi tin tức xấu?
Nếu bây giờ thử giả định đầu tư trong Bear Market ở những lần khác thì kết quả sẽ thế nào? Tốt hơn hay là xấu hơn?
Nhà đầu tư không bao giờ thất bại khi suy nghĩ quá nhiều. Chỉ thất bại khi mà suy nghĩ sai thứ và tin quá nhanh vào những thứ đang xuất hiện trước mắt. Bởi vì nó xuất hiện đột ngột, vết thương ngày xưa bỗng đau trở lại, kèm thêm phỏng đoán quá mức, cảm xúc trỗi dậy… liền khiến nhà đầu tư có hành động “tay nhanh hơn não”. Và đa phần thì nó mang lại cái kết cục xấu.
Khi mà nhà đầu tư chuyển trạng tháng từ phán xét sang quan sát, từ chống đối sang tò mò, trở nên thoáng hơn trong việc đầu tư… thì việc đầu tư bây giờ sẽ dễ dàng hơn rất nhiều.
3. Dữ liệu quá khứ cho thấy
Dữ liệu quá khứ không thể dùng để phán đoán tương lai.
Bản đồ không cho ta biết chỗ nào đang có bão, nhưng thà có cái bản đồ, để biết nên đi hướng nào còn hơn là không có gì
Việc chúng ta làm là gieo hạt giống. Còn nó nảy mầm nhanh hay chậm, chịu giông bão hay là nắng ấm là việc của thời tiết. Chúng ta không thể nào kéo ngọn cây lên rồi bắt nó mau lớn.
Vấn ở đây là: “Bitcoin đã giảm 50% từ đỉnh, mà sắp tới ra luật, thì có nên mua hết rồi cất ví ngay bây giờ không?”
Về vấn đề luật pháp: tốt nhất là nên như vậy. Chúng ta không có quyền lực để đấu lại luật pháp thì nên tránh đối đầu.
Điều 5 nói rằng thời hiệu xử phạt là 1 năm. Có nghĩa rằng nếu tháng 8/2026 mua xong, rút về ví… thì sang tháng 08/2027 sẽ hết hiệu lực xử phạt hành chính (giao dịch trên sàn trái phép) miễn đừng cố tình trốn tránh (không cung cấp lịch sử giao dịch) và thực hiện đóng thuế đầy đủ sau khi gửi Bitcoin về sàn Việt Nam.
Ai khác đang DCA thì cũng có thể nương theo điều này để quản lý kế hoạch đầu tư.
Đây là bài toàn so sánh việc Đầu tư một lần (Lump sum - LS) vs. DCA
Về cơ bản, khi phân tích LS vs DCA thì có nghĩa rằng đang phân tích hai chiến thuật đầu tư: Có sẵn một cục tiền, bây giờ đầu tư một lần hay là DCA.
Những ai đang đầu tư bằng tiền lương mỗi tháng tôi không xem đó là DCA, vì không có sẵn cục tiền, nhưng vẫn tạm gọi là DCA cho hợp ý với mọi người. Về bản chất thì như nhau, nhưng bởi vì không có sẵn tiền dư cho nên sẽ không thể có cái gọi là gửi lấy lãi mỗi tháng rồi tới ngày rút tiền mua Bitcoin.
Điều kiện thêm: Gửi Earn trên Binance lấy lãi 1%/năm rồi rút tiền ra mua Bitcoin mỗi tháng.
3.1 Heatmap
Đầu tiên là chúng ta đến với góc nhìn tổng quát toàn bộ lịch sử giá Bitcoin từ xưa đến nay.
Giả sử bạn có 100 triệu và dự định đầu tư trong 2 năm. Bạn đang cân nhắc:
Đầu tư một lần (ngang): Toàn bộ 100 triệu ngay hôm nay, giữ hết 2 năm, 5 năm hoặc 10 năm rồi bán.
DCA x tháng (dọc): chia ra đầu tư đều mỗi tháng trong 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng hoặc là 18 tháng. Sau đó cũng giữ hết 2 năm, 5 năm hoặc 10 năm rồi bán.
Ví dụ: Ô 2 năm/12 tháng có nghĩa là DCA 12 tháng và 2 năm sau mới bán. Trong suốt toàn bộ lịch sử, LS có xác suất thắng DCA 71% (2569/3604 quan sát).
Tăng thời gian DCA lên 12 tháng, 18 tháng… thì tỷ lệ thắng của phương pháp LS càng cao.
Trong khi đó, thời gian DCA 3 tháng, 6 tháng không có nhiều ý nghĩa vì nó giống như LS rồi nhưng mà tỷ lệ thắng của LS cũng cao hơn DCA kiểu này.
Kết luận: DCA càng lâu thì vốn chôn chân càng lâu, nếu thị trường sau đó tăng thì chi phí trung bình tăng, làm cho phương pháp LS có lợi thế hơn DCA.
3.2 DCA thua bao nhiêu tiền so với LS?
Heatmap ở trên cho chúng ta thấy hơn 3000 quan sát nhưng thực ra nó cũng chỉ là nhiều chuỗi thời gian được tính đi tính lại liên tục.
Trong mục này chúng ta có thêm thông tin “giai đoạn tách rời”.
Lấy 5 năm làm ví dụ, tức mỗi lần thử kéo dài 60 tháng. Lần thử đầu tiên bắt đầu ở tháng 1, lần kế tiếp bắt đầu ở tháng 2. Cả hai cùng chạy 60 tháng, nên chúng đi qua 59/60 tháng giống hệt nhau. Thị trường sập năm nào thì cả hai cùng dính năm đó. Nhiều quan sát cũng không để làm gì cho nên mục này sẽ tách ra từng giai đoạn riêng biệt.
Chỉ có 3/10 mốc có hơn 3 giai đoạn tách rời trở lên. Các mốc còn lại bị làm mờ đi vì chưa đủ dữ liệu chứ không phải là vì kết quả không đáng tin.
Biểu đồ 1 - Chia đều DCA 12 tháng
Bạn có 100 triệu. Một bên đầu tư hết hôm nay. Bên kia chia đều ra 12 tháng DCA.
1 năm là: DCA 12 tháng (đủ 1 năm) là bán.
2 năm là: DCA 12 tháng, xong nắm giữ thêm 1 năm nữa là tròn 2 năm rồi bán.
3 năm là: DCA 12 tháng, xong nắm giữ thêm 2 năm nữa là tròn 3 năm rồi bán.
Ví dụ dòng 1 năm: Tức là so sánh giữa LS và DCA 12 tháng, đủ 12 tháng là bán ngay. Cả hai phương pháp đều có giá trị lớn hơn ban đầu, con số chênh lệch ở đây là chênh lệch kết quả cuối cùng của hai phương pháp. Kết quả (trung vị) là phương pháp DCA thường thua -41 triệu so với phương pháp LS.
Thời gian nắm giữ càng dài thì phương pháp DCA (12 tháng) càng thua nhiều tiền hơn so với phương pháp LS nhưng nếu tính theo phần trăm thì chỉ thua khoảng 20-30%.
Biểu đồ 2 - Chia đều DCA 18 tháng
Trong trường hợp này, tôi sẽ giả định nâng số tháng DCA từ 12 tháng lên 18 tháng.
Càng tăng số năm lên thì DCA càng thua LS nhiều hơn.
Nếu DCA 12 tháng làm danh mục DCA thua danh mục LS 20% giá trị thì DCA 18 tháng làm danh mục DCA thua 30% ~ 40%.
Tiền đầu tư thì chưa sinh lời nhưng mà thị trường đi lên nhiều hơn đi xuống nên phần tiền ngồi chờ ở ngoài lỡ mất giai đoạn tăng giá. Dù vậy, DCA giúp bạn tránh được kịch bản all-in ngay đỉnh. Cái giá phải đổi để ổn định tâm lý là danh mục DCA có giá trị ít hơn danh mục LS >20%.
Biểu đồ 3 - Chia đều DCA 24 tháng
Chênh lệch giữa danh mục DCA và LS bây giờ là 40% - 50%.
Tóm lại: Thông tin trong mục này cho chúng ta biết rằng thời gian DCA càng dài thì hiệu suất của danh mục thường thấp hơn LS.
Và danh mục LS có tỷ lệ thắng danh mục DCA là 71% với thời gian nắm giữ 2 năm.
3.3 Mua ngay đỉnh thì thế nào?
Trong mục này tôi sẽ giả định tình huống nhà đầu tư gặp xui nhất có thể.
Bạn có 100 triệu. Danh mục LS và danh mục DCA trong xuyên suốt 24 tháng (2 năm) và ngày đầu tư đầu tiên là trúng ngay đỉnh của hai mùa trước.
Năm 2017:
Năm 2021:
Sau hai năm ôm thì danh mục LS mất 50%, trong khi đó thì danh mục DCA đã về đích.
3.4 Mua khi thị trường đã giảm mạnh thì thế nào?
May mắn cho chúng ta rằng thời điểm này Bitcoin đã giảm 50% so với đỉnh nên chúng ta không còn nỗi lo mua ngay đỉnh nữa… mà bây giờ nỗi lo chuyển thành “mua xong nhưng biết đâu -30%”. Nhưng dù gì cũng vui hơn là mua ngay đỉnh.
Mục này sẽ cho chúng ta biết rằng: nếu nhà đầu tư vào lệnh đúng lúc giá đã giảm khỏi đỉnh một quãng, thì LS và DCA khác nhau thế nào.
Vẫn giả định như cũ: danh mục 100 triệu.
Biểu đồ 1 - Chia đều DCA 12 tháng
Nếu bắt đầu đầu tư tại mốc Bitcoin đã giảm -50% so với đỉnh thì LS có tỷ lệ thắng 75%, và hơn danh mục DCA 50 triệu (trung vị).
Tuy nhiên đây chưa chắc là có lời. Trong số 566 kịch bản kia, có khả năng sẽ có kịch bản cả hai đều lỗ nhưng mà LS lỗ ít hơn DCA. Dữ liệu chỉ cho chúng ta thấy rằng LS thắng DCA 75% số thời gian mà thôi.
Biểu đồ 2 - Chia đều DCA 24 tháng
Vẫn như kết luận ở mục 3.3: Thời gian DCA càng dài thì tỷ lệ thua của danh mục DCA càng tăng và số tiền danh mục DCA thua danh mục LS càng nhiều hơn.
3.5 Thời gian sau khi tạo đỉnh có tác động thế nào?
Mục này đi tìm câu trả lời cho câu hỏi: “Liệu mua xxx tháng sau khi Bitcoin tạo đỉnh có lợi không?
Chúng ta có thể nhầm tưởng rằng “mức giá giảm sâu” là yếu tố quyết định. Tuy nhiên, dữ liệu cho thấy cùng một mức giảm 50-60% của Bitcoin, kết quả 1 năm sau có thể chênh lệch cực lớn: có lần lỗ hơn 60%, có lần lại lãi hơn 400%.
Điều tạo ra sự khác biệt này chính là khoảng thời gian tính từ lúc Bitcoin tạo đỉnh và đi vào Bear Market.
Lịch sử cho thấy, Bear Market của Bitcoin thường kéo dài 12-13 tháng.
Nếu giá giảm 50% sau 2 tháng đỉnh, đà suy giảm có thể vẫn sẽ tiếp tục. Ngược lại, nếu giá giảm 50% khi đỉnh đã qua 12 tháng thì phần lớn nhịp điều chỉnh có thể đã kết thúc.
Cùng kịch bản: 100 triệu. DCA 12 tháng. Chỉ tính những thời điểm thị trường thực sự đi xuống luôn chứ không phải rung lắc quanh đỉnh. Phù hợp với thị trường ngay thời điểm hiện tại.
Có thể thấy rằng, 12 tháng sau khi Bitcoin tạo đỉnh thì danh mục LS có tỷ lệ thắng cao nhất. Không danh mục (số quan sát) nào bị lỗ.
Trên 18 tháng thì Bitcoin đã muốn vào chu kỳ mới rồi, cho nên danh mục DCA vẫn thua danh mục LS.
Nếu xem xét giai đoạn 3-6 tháng sau đỉnh, danh mục LS thắng rất ít và 63% số quan sát là chìm trong thua lỗ. Danh mục DCA hơn LS 15 triệu nhưng cũng không đồng nghĩa là cả hai đang có lời, có thể danh mục DCA cũng lỗ (vì thị trường còn giảm) nhưng mà giá trị tính lại thì vẫn cao hơn danh mục LS.
3.6 Nhiệm kỳ tổng thống Mỹ có quan trọng không?
Bằng một cách thần kỳ nào đó mà kết quả của Năm 2 luôn luôn đỏ.
Tuy nhiên, vì vấn đề này hoàn toàn ngẫu nhiên và chỉ có một vài quan sát nên tôi không dám hy vọng gì nhiều vào dữ liệu này. Nhưng mà một thứ liên tục lặp đi lặp lại 4 lần thì sao chúng ta lại tiếp tục hoài nghi nó? 50/50.
4. Điều cuối cùng
Dựa theo kết quả các biểu đồ, tôi thấy rằng:
DCA Bitcoin càng lâu thì giá trị của danh mục DCA càng thua danh mục LS. Tiền đầu tư thì chưa sinh lời nhưng mà thị trường đi lên nhiều hơn đi xuống nên phần tiền ngồi chờ ở ngoài lỡ mất giai đoạn tăng giá.
LS khi mà Bitcoin đã giảm -50% trong Bear Market có tỷ lệ thắng cao hơn DCA và chênh lệch giá trị cuối kỳ của danh mục LS cũng cao hơn danh mục DCA.
Thời gian sau khi Bitcoin tạo đỉnh đóng vai trò vô cùng quan trọng đến giá trị cuối cùng của hai danh mục. Và an toàn nhất là 12 tháng sau khi Bitcoin tạo đỉnh. Hiện tại 30/07/2026, còn hơn 3 tháng nữa mới đủ cái mốc 12 tháng như trong dữ liệu đưa ra.
Và câu trả lời cho câu hỏi đầu bài “Bitcoin đã giảm 50% từ đỉnh, mà sắp tới ra luật, thì có nên mua hết rồi cất ví ngay bây giờ không?”
Là CÓ.
Dữ liệu đã cho chúng ta thấy như vậy thì còn đòi hỏi gì thêm?
Như tôi đã viết ở trên, dữ liệu là một phần, nhưng cái quan trọng là cái “nền móng” của riêng nhà đầu tư. Đây là vấn đề quan trọng cần phải giải quyết trước tiên chứ không phải là đi xem “cách nào đầu tư Bitcoin hiệu quả”. Nếu đã không tin, suốt ngày đầu óc tràn ngập sợ hãi… thì không đi được đâu.
Đầu tư toàn bộ là khi mà nhà đầu tư đặt toàn bộ số tiền mà mình dành dụm để đầu tư vào một thứ duy nhất vào một thời điểm duy nhất. Chính hành động này đang trói buộc nhà đầu tư vào thị trường đó. Bất kỳ một cơn gió nào thổi đến cũng có thể trở thành bão tố trong lòng nhà đầu tư bởi vì không còn lớp nào bảo vệ họ nữa.
Cho nên, để thật sự mà an tâm đi con đường này thì bắt buộc nhà đầu tư phải có một đường lui cho mình, một khoản an toàn để nhà đầu tư có thể an tâm trước bão tố. Ví dụ cụ thể là một khoản dự phòng chi phí x 12 tháng hoặc bằng cách nào đó luôn có thể sống tốt mà không cần quan tâm việc giá Bitcoin giảm hay tăng.
Nếu mà đầu tư với tâm lý kiếm tiền sớm để làm cái này, làm cái nọ… thì tôi khuyên cứ DCA. Đầu tư Bitcoin bây giờ tính 2-3 năm trở lên để khớp với mùa halving tiếp theo chứ không thể tính tháng tính ngày được.
Niềm tin để đầu tư Bitcoin không phải chỉ đơn thuần là tin vào giá của nó sẽ tăng trong tương lai.
Mà nó có thể đến từ chính trải nghiệm của chúng ta trong đời sống.
Tiếp theo, bạn có thể tham khảo bài này: “Broken Money - Cuốn sách mà ai cũng nên đọc”. “Cuốn sách đã cho tôi thấy hệ thống tiền tệ và hệ thống tài chính hiện tại nó "tệ" đến mức độ nào.”
Cuốn sách này cho người đọc (người dân làm công ăn lương) 2 sự lựa chọn:
Ở lại với hệ thống tiền tệ và hệ thống tài chính lỗi thời và bị lợi dụng. Cố gắng kiếm tiền để chống lại lạm phát và việc mất giá của đồng tiền.
Tích lũy tài sản thông qua việc mua và nắm giữ Bitcoin cho dù biết rằng giá cả liên tục biến động mạnh, và có thể hình thành bong bóng nhưng ngoài Bitcoin ra thì không còn một tài sản nào đủ tiềm năng thay thế được vàng trong thời đại kỹ thuật số.
P/S: Bởi vì thích những phát hiện mới mẻ trong bài này tôi nên quyết định LS số tiền dành cho đầu tư crypto vào Bitcoin luôn. Mùa halving sau quay lại đánh giá kết quả, để xem áp dụng thực tiễn có khác gì ngồi phân tích giấy không. Nếu mà lỗ thì cười ẻ luôn.
“Hành trình 2026” chắc có lẽ sẽ ngừng lại bởi vì tôi không còn lý do gì để update nó nữa sau khi đã quyết định LS.