Ngoại suy ngây thơ

Có một cái chỉ báo chu kỳ Bitcoin kèm theo hướng dẫn chốt lời mà lần nào nhìn vào tôi cũng phải ngồi suy ngẫm về sự trùng hợp này.

Chúng ta 4 chu kỳ tất cả. Nhìn bằng mắt thường thì chúng ta thấy rằng cứ mỗi khi kết thúc một chu kỳ, tại ô màu đỏ hay khi hết dãi màu xanh trên biểu đồ, thì giá của Bitcoin sẽ giảm ngay sau đó.

Vì đang ở trong hiện tại nên có thể dễ dàng nhìn về quá khứ để đánh giá.

Nhưng. Câu hỏi đặt ra cho những ai dùng chỉ báo này vào tháng 10/2025 là liệu có dám tin vào nó không?

Đây là cái biểu đồ mà tôi chụp vào thời điểm tháng 10/2025.

Nếu áp dụng kiểu ngoại suy ngây thơ thông thường, chúng ta sẽ nói rằng:

“Nó đã xảy ra tương tự ở 3 lần trước rồi, nên chắc chắn lần 4 cũng sẽ như vậy.”

Một ai đó ở tháng 10/2025 không tin vào chỉ báo này sẽ nói một cách rất logic:

• “Việc nó xảy ra 3 lần liên tiếp không có liên quan gì đến lần 4 nếu chúng ta không có phân tích tác động làm nền phía sau”

• “Đó chính là vĩ mô khác rồi, FED đang hạ lãi suất chứ không có tăng. Tiền bơm liên tục. Nợ công Mỹ tăng cao…”

Và lần thứ 4 xảy ra y chang, không có một sự khác biệt nào. Thậm chí là Bitcoin còn giảm giá trong bối cảnh FED đang hạ lãi suất nữa. Có thể nói rằng yếu tố vĩ mô ở đây không quan trọng bằng tính chu kỳ.

Giải thích hiện tượng này như thế nào khi mà cả 4 chu kỳ đều chạy theo cùng một hình mẫu, bất chấp điều kiện kinh tế ở mỗi thời kỳ đều hoàn toàn khác nhau?

Thêm một điều lạ kỳ khác. Thời điểm hợp lý vô cùng để DCA hay bắt đáy là 135 tuần sau thời điểm halving của Bitcoin vì dựa theo chí báo thì cả 3 lần đều rơi vào đáy của Bitcoin.

Nếu áp dụng kiểu ngoại suy ngây thơ thông thường, chúng ta sẽ nói rằng:

“Nó báo 4 lần đúng hết rồi, nên lần này chắc chắn giá Bitcoin vẫn sẽ giảm như những chu kỳ trước và tháng 11/2026 Bitcoin sẽ chạm đáy.”

Nhưng một ai đó bán tín bán nghi sẽ nói một cách rất logic:

• “Nhà đầu tư đã quá quen với tính chu kỳ rồi. Bằng chứng là ở chu kỳ thứ 4, lần đầu tiên giá Bitcoin vượt đỉnh cũ trước ngày halving. Có nghĩa rằng họ nhận ra mô hình cho nên đã hành động sớm hơn.”

• “Lần tiếp theo cũng sẽ tương tự, có khả năng Bitcoin sẽ không giảm mạnh nữa mà sẽ tìm đến đáy sớm hơn do nhà đầu tư phản ứng sớm do đợt này có thêm ETF Bitcoin.”

Cuộc sống như một trò đùa.

Một sự việc lặp đi lặp lại 4 lần liên tiếp nhưng chúng ta vẫn hoài nghi nó vì cho rằng mọi thứ chỉ là sự trùng hợp và trong đầu tư thì dữ liệu quá khứ không có ý nghĩa trong phán đoán tương lai.

Thử suy nghĩ rộng ra như sau.

Dân miền Trung biết thời điểm nào trong năm là vào mùa mưa bão vì năm nào cũng có, chỉ có điều là họ không biết chính xác cụ thể thời gian bão đến và cường độ thế nào nhưng họ vẫn chuẩn bị nhà cửa trước mùa mưa bão.

Vậy, cái việc vào mùa mưa bão này là sự trùng hợp ngẫu nhiên hay là một hiện tượng có tính chu kỳ?

Nếu nói mùa mưa bão là hiện tượng có tính chu kỳ, thì tại sao chúng ta không dám công nhận chu kỳ 4 năm của Bitcoin như chỉ báo ở trên mà lại hoài nghi nó?

Nếu nói mùa mưa bão chỉ là ngẫu nhiên, năm nay có thì không có nghĩa rằng năm sau cũng sẽ có. Nhưng mà nó đã xuất hiện liên tục mỗi năm, chẳng lẽ chúng ta vẫn cho rằng đó là sự ngẫu nhiên?

Ai đó nhìn vào sẽ nói rằng: Tự Nhiên nó có quy luật của nó, không ai có khả năng phá vỡ nền tảng của nó cả, cho nên khi mà bản chất của nó không thay đổi thì đó vẫn được coi là chu kỳ.

Còn bản chất, nền tảng hình thành nên cái chu kỳ Bitcoin là gì? Là những yếu tố nội tại của nó? Hay là sự tác động bởi các yếu tố bên ngoài như địa chính trị, kinh tế vĩ mô? Hay là do con người mà ra?

Là nhà đầu tư, chúng ta có xu hướng nhìn thế giới qua các hình mẫu để tìm ra quy luật và tạo cảm giác có được sự kiểm soát. Tuy nhiên, nỗ lực này trở nên vô cùng khó khăn vì thế giới thực chứa đầy tính ngẫu nhiên và con người không có hành xử nhất quán trong mọi trường hợp, và bản thân họ cũng biết điều đó.

Khi mà nhận ra rằng: những gì đã xảy ra trong quá khứ phần lớn chịu sự ảnh hưởng bởi rất nhiều yếu tố ngẫu nhiên và hành vi thất thường của con người, thì chúng ta thừa nhận rằng tương lai không thể dự đoán hoàn toàn bằng dữ liệu trong quá khứ.

Nhưng mà có thật sự thị trường vận động hoàn toàn ngẫu nhiên không?

Như biểu đồ chỉ báo ở đầu bài, đây có phải là sự ngẫu nhiên hay là có tính chu kỳ vì tâm lý con người có tính chu kỳ?

Khi giá tăng, nhà đầu tư trở nên lạc quan rồi hưng phấn, tin rằng “lần này sẽ khác” và điều đó đẩy giá lên cao hơn nữa. Đến một lúc nào đó, thực tế không còn chạy theo kịp kỳ vọng thế là niềm tin sụp đổ, bi quan lan rộng và giá bắt đầu giảm.

Chu kỳ tâm lý này lặp đi lặp lại qua nhiều thế hệ, không phải vì con người không thông minh mà đó là do cách bộ não phản ứng với cái phần thưởng và nỗi đau. Cứ mỗi khi lòng tham nổi dậy là họ viện dẫn đủ thứ lý do: địa chính trị thay đổi, thể chế mới, công nghệ đột phá… và kết luận rằng “luật cũ đã lỗi thời”. Từ đó, họ đầu tư bằng cách ngoại suy hiện tại ra tương lai.

Nhưng rồi thực tế gần như luôn lặp lại: luật cũ vẫn còn nguyên giá trị.

Cho nên chúng ta thấy rằng dù điều kiện kinh tế vĩ mô khác nhau nhưng bằng một cách thần kỳ nào đó mà chúng ta lại được chứng kiến một chỉ báo đúng 100% kia.

Đôi khi đằng sau một chu kỳ có một nguyên lý nền tảng rõ ràng. Phần lớn sự biến thiên của các chu kỳ thực chất đến từ vai trò của con người trong việc… tạo ra nó. Bởi vì con người tham gia vào thị trường nên cảm xúc, thiên kiến và tâm lý bầy đàn tất yếu len lỏi vào từng nhịp lên xuống. Thêm vào đó, yếu tố ngẫu nhiên cũng góp phần không nhỏ trong việc hình thành và làm méo mó các chu kỳ. Mà hành vi con người lại là yếu tố chính tạo nên sự ngẫu nhiên. Con người là lý do lớn khiến chu kỳ tồn tại nhưng cũng chính con người, cùng với sự may rủi, khiến chúng trở nên méo mó, thiếu nhất quán và vì thế… không bao giờ đáng tin tuyệt đối.

Nhà đầu tư phải sống với nỗi bất an trong một thế giới vừa có quy luật nhưng lại không thể dự báo.

Người ngoài nhìn vào thì thấy biểu đồ lặp đi lặp lại.

Tôi thì thấy một hệ thống hành vi lặp đi lặp lại.

Tại sao chúng ta dù nhìn thấy mô hình lặp lại nhưng lại không dám tin vào nó?

Nếu lần này mà Bitcoin chạm đáy quanh tháng 11/2026 thì chúng ta liệu có bớt hoài nghi hơn và mạnh dạn “ngoại suy ngây thơ” cho chu kỳ tiếp theo không?