Liệu chúng ta có đánh giá thấp Gửi Tiết Kiệm?

Tâm sự

Thời điểm viết bài này tôi nhớ lại mùa Bear trước, khi mà lãi suất tiết kiệm chạm mốc 10%, tôi nhận xét rằng khi mà nhiều người hào hứng gửi tiết kiệm ngân hàng thì nên rút tiền để đầu tư vào chứng khoán trở lại (dưới dạng ETF hoặc quỹ mở cổ phiếu) bởi vì thị trường đã giảm sâu nên đây là thời điểm cực kỳ đẹp để mua rồi vài năm sau hưởng thành quả.

Còn trong hiện tại, lãi suất tiết kiệm đã chạm mốc 9.2% nhưng thị trường, cụ thể là E1VFVN30, vẫn không có dấu hiệu vào Bear nên tôi đánh giá việc gửi tiền tiết kiệm vẫn còn hợp lý trong giai đoạn này.

Nhìn lại lịch sử từ trước đến nay:

• Lãi suất tiết kiệm ở nước ta luôn đạt mốc cao.

• Thị trường thì đầy giai đoạn hết Bear đến Bull rồi lại Bear.

Tại sao không gửi tiết kiệm kết hợp với đầu tư mà nhất định phải dồn tiền 100% đầu tư mỗi tháng vào một quỹ nào đó?

Nếu bạn nghĩ rằng không đầu tư thì thị trường sẽ chạy mất thì có thể xem lại những bài báo về thời điểm đầu năm 2018 và đầu năm 2022. Có những thời điểm thị trường làm cho ta thấy rằng không thể nào giảm được vì mọi thứ đã quá “sure kèo”, quá vững chắc rồi… nhưng cuối cùng nó cũng giảm.

Vậy, ai là người đã bơm cái tư tưởng “nhà đầu tư nên đầu tư liên tục vào quỹ”?

Những kiểu người kiếm lợi từ việc bạn đầu tư:

• Công ty chứng khoán

• Quỹ đầu tư

• Người bán khóa học, bán dịch vụ liên quan đến đầu tư

Ngoài ra thì không có ai rãnh để đi khuyên bạn cả. Họ phải chứng minh cho bạn thấy rằng đầu tư lúc nào cũng có lợi để bạn tham gia, để họ có thể kiếm tiền từ nhu cầu của bạn.

Họ gửi một cái biểu đồ dài mấy năm, chứng minh rằng thị trường có giảm rồi cũng sẽ tăng.

Và khuyên bạn rằng đừng nên suy nghĩ phức tạp, cứ mua đều mỗi tháng thì tương lai cũng sẽ tươi đẹp thôi.

Bạn nghĩ rằng đầu tư dễ, cứ mua đều… cho đến khi danh mục mua cả năm trời không hề lãi, thậm chí còn thua lỗ… khiến bạn tỉnh giấc và nghi ngờ việc đầu tư này.

Một số thì quyết định bỏ, về lại gửi tiết kiệm… số còn lại thì tiếp tục đầu tư và hy vọng tương lai tươi sáng hơn.

Bạn đọc sách đầu tư Mỹ, cụ thể sách về đầu tư quỹ chỉ số của John Bogle, thì được khuyên rằng nhà đầu tư nên chọn quỹ chỉ số, cứ mua đều, đừng quan tâm Bull hay Bear… thì kiểu gì tương lai cũng có lợi.

Bạn vội vàng mở biểu đồ E1VFVN30 lên và thấy đúng là có năm giảm, năm tăng… nhưng về dài hạn thì nó đều tăng. Bạn hưng phấn đầu tư E1VFVN30, thầm nghĩ trong đầu rằng “cứ làm theo sách, đầu tư liên tục mỗi tháng… thì 5 năm sau cũng lời. Tăng giảm ngắn hạn không quan trọng”.

Đó là lúc bạn đánh giá thấp việc đầu tư.

---

Bài viết này tôi chia làm 3 phần:

Phần 1: Đặt vấn đề. Vì sao bài toán Việt Nam khác Mỹ và rủi ro thật sự là cái gì.

Phần 2: Phân tích dữ liệu, phân tích kết quả từng chu kỳ.

Phần 3: Kết luận.

Trong bài tôi sẽ dùng các thuật ngữ như:

• CAGR (lợi nhuận hằng năm). Là con số hiệu suất đã quy năm, thích hợp để so sánh hai khoản đầu tư có thời gian xuất phát khác nhau.

• Sụt giảm tối đa. Từ đỉnh cao nhât cho đến đáy.

• MAR. Lấy CAGR chia cho mức sụt giảm tối đa. Để nhà đầu tư đánh giá xem lợi nhuận kiếm được có xứng đáng với rủi ro thua lỗ lớn nhất không. Để xem bạn có dám chịu đau không. MAR 0.23 nghĩa là chịu mức độ sụt giảm 47.7% để đổi lấy 10.7%/năm. MAR 0.61 nghĩa là chịu mức độ sụt giảm 18.8% để đổi lấy 11.5%/năm. Con số này càng cao càng tốt.

• SMA200. Đường trung bình động 200 phiên. Đây là chủ đề chính mà tôi bàn đến trong bài.

• P10, trung vị, P90. Có thể nghĩ đơn giản P10 mà mức xui, 10% số kết quả năm ở mức dưới này. Trung vị là mốc giữa. P90 là mức khả may mắn.

Dữ liệu và giả định:

• E1VFVN30. Quỹ ETF mô phỏng VN30. Không chia cổ tức. Mọi thứ đã phản ánh hết vào giá quỹ.

• Mua 0.15%. Bán 0.15% cộng thêm thuế 0.1%.

• Tiết kiệm giả định 7%/năm lãi nhập gốc, mức này tôi cho là trung bình trong khi hiện tại đã là 9%/năm.

---

Phần 1: Đặt vấn đề

1.1 Về việc gửi tiết kiệm 7% (dù hiện tại đã 9%).

Đây là điểm khác thị trường đầu tư Mỹ.

Nếu ai đó đầu tư một lần duy nhất vào ETF E1VFVN30 và nắm giữ suốt 12 năm qua thì danh mục của họ có hiệu suất CAGR là 10.7%/năm.

Gửi tiết kiệm 7%/năm.

Chênh lệch ở đây là 3.7 điểm phần trăm.

Để đổi lấy 3.7 điểm đó, bạn phải chịu một lần danh mục của bạn bốc hơi 47.7% và có giai đoạn 12 tháng bị lỗ hơn 30%.

Bên Mỹ, lãi suất phi rủi ro thập niên 2010s gần như bằng 0. Còn SP500 có hiệu suất khoảng 13%/năm.

Phần thưởng cho việc chịu rủi ro ở đây là hơn 12 điểm.

Ở Việt Nam, phần thưởng chỉ có 3.7 điểm phần trăm. Cùng một cú sụp 40% thì người Mỹ được đền bù gấp 3 lần người Việt.

Còn một điểm nữa mà nhiều người bỏ qua:

Bên Mỹ, phần an toàn của danh mục là trái phiếu chính phủ. Mà đầu tư trái phiếu lỗ vì năm 2022, khi FED nâng lãi suất, thì lô trái phiếu kỳ hạn dài bị lỗ hơn 30%. Người đầu tư theo công thức 60/40 kinh điển năm đó bị rơi vào thế: cổ phiếu lỗ mà trái phiếu cũng lỗ.

Trong khi đó, gửi tiết kiệm ở Việt Nam thì không bị như vậy. Không có rủi ro lãi suất, lãi suất tăng thì cùng lắm đáo hạn mình làm sổ mới lãi suất cao hơn. Bạn gửi 100 triệu, ngày mai nó là 100 triệu cộng thêm chút tiền chứ không có biến thành 97 triệu làm bạn hết hồn bán tháo (như các nhà đầu tư quỹ mở trái phiếu TCBF cuối năm 2022 kéo nhau tháo chạy làm giá chứng chỉ quỹ giảm).

Nên có thể nói, chỗ trú ẩn của chúng ta tốt hơn bên Mỹ nhiều.

Ngoài lề: Khi mà FED tăng lãi suất, thì một thể loại tiết kiệm lãi suất cao (HYSA) của các ngân hàng trực tuyến Mỹ bỗng sống dậy, cung cấp hiệu suất (hiện tại) là khoảng 4% hoặc ETF Tín phiếu SGOV hiệu suất 3.75%. Nhưng vẫn không bằng Việt Nam ta vì hiện tại là 9%.

Hai vấn đề này gộp lại dẫn đến kết luận:

Ở Việt Nam, cái giá của việc đứng ngoài thị trường rẻ hơn nhiều so với ở Mỹ.

Đó là lý do vì sao chép nguyên câu “cứ mua và giữ, đừng đụng vào” từ sách Mỹ về Việt Nam sẽ không ổn.

Không phải vì lời khuyên đó sai mà là do bài toán đằng sau nó khác chúng ta nhiều.

• Ngày xưa: Ở Mỹ, ngồi ngoài một năm là mất trắng một năm. Ở Việt Nam, ngồi ngoài một năm vẫn được 7%.

• Ngày nay: Ở Mỹ, ngồi ngoài một năm là có 3.75%. Ở Việt Nam, ngồi ngoài một năm có 9%.

Đó là tôi chưa động đến vấn đề chất lượng của thị trường chứng khoán Mỹ và Việt Nam nhưng tôi nghĩ rằng việc này thì ai cũng biết.

1.2 Rủi ro thật sự là gì?

Cả bài này tôi dùng mức độ sụt giảm từ đỉnh làm thước đo chính. Nó giúp bạn đọc hình dung được mức độ (đau đớn) như thế nào.

Nhưng nó không phải là rủi ro. Rủi ro thật sự là mất luôn tiền thật.

Danh mục giảm 47% xong hồi lại hoàn toàn thì biến động là 47%, nhưng mà rủi ro thật là bao nhiêu?

Nếu bạn không bán, không dùng đòn bẩy, không bị “call” thì rủi ro thật sự gần bằng không. Ngược lại, một danh mục chỉ giảm 15% mà bạn hoảng loạn bán đúng đáy thì 15% đó mất luôn.

Vì bài này chúng ta bàn về SMA200 nên vấn đề như sau:

Cái đáng sợ ở đây là theo quy tắc SMA200 mà bỏ giữa chừng sẽ đưa nhà đầu tư vào trạng thái đoán mò. Mà đoán mò trong lúc đang lỗ thì kết quả tệ hơn cả hai phương pháp đầu.

Nghiên cứu bên Mỹ cho thấy, hiệu suất nhà đầu tư cá nhân thường thấp hơn chính cái quỹ mà họ chọn để đầu tư. Chủ yếu là do họ mua vào sau khi thị trường đã tăng và bán ra sau khi thị trường đã giảm. Là một kiểu mua đỉnh bán đáy có hệ thống. Không phải do họ dở mà là do thị trường giảm, làm họ đau quá nên họ bán.

Giảm 47% là một chuyện, chuyện khác là thời gian đầu tư vào ETF E1VFVN30.

Mua ngay đỉnh thì phải chờ hơn 3 năm mới về bờ. 3 năm nhìn tài khoản đỏ. 3 năm để tự hỏi không biết là mình bị sai ở đâu.

Nếu chuyển sang SMA200 thì thời gian rút ngắn lại tương đối.

Mỗi tháng bị kẹt trong E1VFVN30 trôi qua là một tháng xác suất bạn bỏ cuộc tăng lên.

Nếu như vậy, không phải rằng một danh mục có thêm tiền gửi tiết kiệm sẽ giúp bạn cầm cự tốt hơn sao?

Thông tin đã quá tốt rồi, vậy cớ gì bạn phải đầu tư dài hạn 100% ETF để làm gì?

---

Phần 2: Phân tích dữ liệu

2.1 Các phương pháp để phân tích

Phần này tôi giải thích các phương pháp có trong bài viết.

Bởi vì tôi và bạn đọc không phải là dạng đầu tư “hardcore” xem thị trường suốt ngày (và tôi cũng không đồng tình với kiểu sống như này), cho nên chúng ta hãy đi đơn giản nhất có thể. Cứ đến cuối tháng là làm một lần. Tránh coi linh tinh đủ thứ.

Mua và nắm giữ: Đầu tư hết vào E1VFVN30, không đụng vào nữa. Đây là mốc so sánh chính trong bài.

Tiết kiệm 100%: Gửi hết vào ngân hàng, lấy lãi 7%/năm.

Danh mục cố định, 60/40: Đầu tư 60% vào ETF, còn lại 40% gửi tiết kiệm. Tái cân bằng tỷ trọng cuối mỗi năm.

Chuyện tái cân bằng này rất quan trọng. Khi cổ phiếu tăng mạnh, tỷ tọng cổ phiếu trong danh mục tăng lên, bạn bán bớt phần thừa và chuyển về gửi tiết kiệm. Còn khi cổ phiếu giảm mạnh, tỷ trọng giảm xuống thì bạn lấy tiền ra mua thêm. Làm theo phương pháp này thì bạn sẽ bán cao, mua thấp một cách hoàn toàn có kỷ luật. Trong bài viêt,s tôi thử các mức 80/20, 60/40, 50/50, 40/60 và 30/70… và thử luôn cả cân bằng theo quý, theo năm và tái cân bằng khi tỷ trọng bị lệch đi 5%.

SMA200, 100/0: Cuối mỗi tháng xem lại danh mục một lần.
- Giá đóng cửa ở trên SMA200 thì tỷ trọng ETF là 100%.
- Nằm dưới thì bán hết, chuyển sang tiết kiệm.
- Không đọc tin tức, không đọc bài viết của ông nào đó trên mạng.

SMA200, 80/20: Giống như trên, cuối mỗi tháng xem lại danh mục một lần.
- Giá trên SMA200 thì danh mục có 80% ETF.
- Nếu ở dưới SMA200 thì hạ tỷ trọng xuống còn 20% ETF.
- Không all-in.

Combo bậc thang 80/50/20: Phương pháp này tính điểm.
- Giá trên SMA200 tính 1 điểm.
- Lợi nhuận 9 tháng cao hơn tiết kiệm tính 1 điểm.
- Đủ 2 điểm thì để 80% ETF. Được 1 điểm thì 50% ETF. Không có điểm nào thì hạ xuống còn 20% ETF.

2.2 Đầu tư một lần, ôm 12 năm

SMA200 trong bảng được tính dựa trên ETF E1VFVN30.

Cột “12T tệ nhất” là chu kỳ 12 tháng xấu nhất trong xuyên suốt quá trình đầu tư.

MAR là CAGR chia cho mức đột sụt giảm tối đa từ đỉnh. Để nhà đầu tư đánh giá xem lợi nhuận kiếm được có xứng đáng với rủi ro thua lỗ lớn nhất không. MAR càng lớn thì càng tốt.

Đầu tiên: là nhóm danh mục 80/20, 60/40…

Càng ít tỷ trọng ETF thì MAR càng cao. Ví dụ, danh mục 30/70 có MAR 0.84, gấp gần 4 lần so với danh mục 100% ETF. Tuy nhiên, CAGR chỉ có 8.8%, chỉ hơn danh mục Tiết Kiệm có 1.8 điểm.

Có nghĩa là, nhà đầu tư muốn cuộc đời êm ả thì cái giá phải trả ở đây là lời ít hơn. Muốn lời nhiều hơn thì phải chấp nhận chịu đau nhiều hơn.

Danh mục mà tái cân bằng mỗi quý không tốt hơn tái cân bằng mỗi năm là bao nhiêu.

Thứ hai: Nhóm đầu tư theo tín hiệu.

Danh mục SMA200 100/0 lời hơn danh mục 100% ETF 2 điểm (12.8% so với 10.7%). Hạ mức độ sụt giảm tối đa từ -47% xuống còn -23%. MAR cũng lớn hơn 100% ETF, 0.55 so với 0.23.

Muốn hạ mức độ sụt giảm tương tự thì phải chọn danh mục 50/50, nhưng mà danh mục này hiệu suất thấp, chỉ có 9.6%.

Danh mục SMA200 100/0 chỉ thực hiện 19 lệnh trong 12 năm, trung bình hơn nửa năm mới đụng tay một lần.

Danh mục SMA200 80/20 thì có MAR 0.57 và mức sụt giảm tối đa chỉ 20.3%.

2.3 Đầu tư mỗi tháng trong suốt 12 năm

Phần lớn người đi làm không có sẵn một cục tiền để đầu tư cho nên cách này thực tế hơn cách ở trên.

DCA giúp cho mọi danh mục trở nên tốt hơn (một chút).

Lý do là khi thị trường giảm bạn vẫn liên tục đầu tư vào, tự động mua được giá rẻ.

Tuy nhiên, cột “12T tệ nhất” là cột đáng nhìn trong bảng này.

Nhà đầu tư DCA 100% vào E1VFVN30, không bỏ sót tháng nào và giữ liên tục 12 năm có thời điểm mở tài khoản ra thấy lỗ 29%. 1/4 quãng thời gian đầu tư là thua gửi tiền tiết kiệm.

Điều này chứng tỏ rằng thị trường cận biên (mới nổi) thì mức độ sụt giảm rất lớn. Đầu tư 100% ETF có khả năng xóa bỏ toàn bộ lợi nhuận của nhà đầu tư, khiến danh mục không tốt hơn gửi tiết kiệm ngân hàng là bao nhiêu.

Danh mục cố định 30% ETF và 70% gửi tiết kiệm thậm chí không có chu kỳ 12 tháng nào âm, xấu nhất vẫn lời 1,0% nhưng bù lại CAGR chỉ có 9%.

Trong khi đó, nhóm tín hiệu SMA200:

SMA200, 100/0: Cuối mỗi tháng xem lại danh mục một lần.
- Giá đóng cửa ở trên SMA200 thì tỷ trọng ETF là 100%.
- Nằm dưới thì bán hết, chuyển sang tiết kiệm.

Cụ thể SMA200 100/0 có CAGR 13.8%, lớn hơn 100% ETF 2 điểm. Mức độ sụt giảm tối đa là -22.7% so với -39.8%. MAR là 0.61, gấp đôi danh mục 100% ETF trong khi đó cột “12T tệ nhất” chỉ có -5.6% và hơn 80% quá trình đầu tư là thắng gửi tiết kiệm ngân hàng.

Combo bậc thang thì chu kỳ 12 tháng xấu nhất chỉ lỗ 3,3%.

2.4 Hiệu suất trong nhiều giai đoạn

Bảng dưới là lợi nhuận nếu đầu tư một lần vào đúng đầu giai đoạn.

Đầu tiên là trong các đợt sụt giảm:

Trong 2 đợt Bear thì nhóm tín hiệu tránh được gần như toàn bộ.

Bear 2018 mất 13.4% thay vì 47%.

Bear 2022 thì mất 7.8% trong khi 100% ETF bị thua lỗ hơn 40%.

Điểm chung của 2 đợt Bear này là đều kéo dài nhiều tháng:

• 2018: 24 tháng

• 2022: 12 tháng

Nhưng mà đợt Thuế quan 2025 thì không tránh được vì thị trường sụp đổ trong đúng 1 tuần, mọi thứ xảy ra quá nhanh. Và đó cũng là bản chất của phương pháp này, không tránh được sụp đổ bất ngờ, mà nó chỉ tránh được những đợt Bear thực sự kéo dài nhiều tháng.

Chỉ có duy nhất COVID là thoát được. Lời 1.3% trong khi thị trường -36%. Lý do là vì tín hiệu đã có từ 02/12/2019, 3 tháng trước khi thị trường sập. Tôi thấy yếu tố này là may rủi mà thôi bởi vì thị trường đã yếu sẵn từ cuối năm 2019, lại gặp đúng thời điểm COVID xuất hiện.

Tiếp theo là trong Bull Market:

Tất nhiên là mua và nắm giữ 100% ETF có hiệu suất cao nhất và nhóm tín hiệu thì bị thua đến 1 nửa.

Giai đoạn này cũng là giai đoạn lên xuống liên tục. Tín hiệu bật lên mấy lần, mỗi lần ra là mỗi lần lỡ một đoạn hồi. Ba năm rưỡi ròng rã thì thấy 100% ETF đã gấp đôi mình.

Bạn phải sàng cho chuyện này nếu có ý định sử dụng tín hiệu để đầu tư. Nếu không chịu nổi thì đừng dùng phương pháp này vì bỏ ngang giữa chừng có thể còn tệ hơn. Mục cuối sẽ nói rõ về điều này.

2.5 Nếu bạn gặp xui nhất có thể

Không phải ai nhảy vào đầu tư cũng đạt được "kết quả trung bình”.

Tỷ suất sinh lợi trung bình mà các quỹ hay quảng cáo chỉ là cái trung bình đẹp mà quỹ cho người ta thấy.

Câu hỏi đáng lẽ không phải “đầu tư vào quỹ thì trung bình bao nhiêu % một năm?” mà là “nếu tôi bị xui nhất thì tôi mất bao nhiêu tiền?”.

Bảng dưới đây chọn đại một tháng trong suốt 12 năm qua để làm xuất phát điểm đầu tư. Giá trị so sánh trong bảng là tỷ suất sinh lợi đã quy năm. Ví dụ trung vị 9.8% là trong xuyên suốt quá trình đầu tư, danh mục này có tỷ suất sinh lợi trung bình 9.8%/năm.

Giả sử nhà đầu tư chỉ đầu tư 1 năm trong suốt 12 năm qua thì danh mục của nhà đầu tư có kết quả như sau:

Người bị xui nhất là mua E1VFVN30 xong bị lỗ 33% sau một năm. Người xui mà dùng SMA200 thì chỉ mất ~15%, được 1 nửa.

Nhưng nếu để ý cột trung vị: 10.2% so với 9.8%. Ở mức giữa thì hai bên gần như bằng nhau, xác suất dễ rơi vào ô này nhất.

Ta thấy: lợi thế của tín hiệu SMA200 nằm ở bên trái bảng này. Có nghĩa là nó giúp nhà đầu tư thua lỗ ít nhất có thể.

Nếu thử kéo dài thời gian đầu tư lên 3 năm:

Trong suốt 12 năm, không có một tháng nào mà bạn bắt đầu đầu tư theo phương pháp SMA200 mà ba năm sau bị lỗ. Không cần biết bạn bắt đầu vào đỉnh 04/2018 hay ngay trước COVID hay vào đỉnh 11/2021… 3 năm sau, bạn luôn có lãi. Chu kỳ tệ nhất vẫn là +2.6%.

“Mua và nắm giữ” thì không được như vậy. Vẫn còn 14% quãng thời gian là bị âm. Tức là nếu bạn chọn ngẫu nhiên một tháng để bắt đầu, cứ 7 người thì sẽ có 1 người bị lỗ sau 3 năm đầu tư.

Và trong tình huống gặp xui nhất thì cả hai đều thua gửi tiết kiệm.

Cuối cùng, nâng tổng thời gian lên 5 năm:

Với kỳ hạn 5 năm, SMA200 thắng tiết kiệm 100% quá trình đầu tư, chu kỳ tệ nhất là có tỷ suất sinh lợi +7.7%/năm.

Trong khi đó, mua và nắm giữa ETF chỉ thắng 75% quá trình.

Cứ 4 người đầu tư E1VFVN30 trong 5 năm, thì một người đáng lẽ nên gửi ngân hàng cho khỏe.

Cột P90 là cột tốt nhất thì có câu chuyện ngược lại: trong 5 năm thì SMA200 là +26.2%/năm, còn Mua và nắm giữ là +21.2%/năm. Nhưng mà ở kỳ hạn 1 năm thì Mua và nắm giữ tốt hơn SMA200.

2.6 SMA200 - Chọn Đúng hay Sai?

Toàn bộ mục này chỉ nói về một chiến lược duy nhất: SMA200, kiểm tra cuối mỗi tháng, dạng 100/0, đầu tư vào ETF E1VFVN30.

- Giá đóng cửa ở trên SMA200 thì tỷ trọng ETF là 100%.
- Nằm dưới thì bán hết, chuyển sang tiết kiệm.

Khi tín hiệu bảo đứng ngoài thì tiền chạy hết vào tiết kiệm ở mức 7%. Nếu thị trường tăng 20% thì cái giá phải trả ở đây là mất 13% tăng trưởng. Đây là cái giá phải chấp nhận khi đi theo tín hiệu.

“CHỌN ĐÚNG” nghĩa là gì?

Mỗi giai đoạn, chiến lược này sẽ chỉ chọn 1 trong 2 thứ: ETF hoặc gửi tiết kiệm. Chọn đúng là khi nó chọn đúng cái mang lại hiệu suất lớn hơn cái kia.

Tổng hợp 19 thời điểm đầu tư:

Nếu lựa chọn đầu tư theo phương pháp SMA200, thì tỷ lệ chọn đúng là 7/19 lần.

Tách riêng hai loại quyết định thì cũng không có khá hơn:

• 4/10 lần cầm ETF là đúng.

• 3/9 lần gửi tiết kiệm là đúng.

Nếu ai đó mà giới thiệu phương pháp SMA200 này rồi hô hào có tỷ lệ đoán trúng cao thì khả năng bạn đang bị lùa. Nó đoán sai nhiều hơn là đoán trúng.

NHƯNG, 7/19 lần ĐÚNG này chiếm gần như toàn bộ thời kỳ đầu tư:

Đoạn chọn đúng có thời gian trung bình 15.6 tháng. Đoạn sai thì trung bình 2.7 tháng.

Đây mới là cơ chế thật của phương pháp SMA200 này.

Nó đoán không có hay.

Nhưng mà nếu nó ĐÚNG thì nó ở lại rất lâu để danh mục hưởng lợi, còn khi nó SAI thì nó đổi chiến thuật rất nhanh.

Đoạn 11, cầm ETF từ 09/2020 đến 04/2022, ăn 61,9 điểm. Đoạn 12, gửi tiết kiệm từ 05/2022 đến 06/2023, ăn 27,5 điểm bằng cách tránh cú sụt giảm 19,2% của ETF.

Hai đoạn này nối liền nhau, cộng lại 34 tháng, đem về 89,4 điểm. Gần một nửa toàn bộ lợi thế của phương pháp trong 11,8 năm nằm ở đúng ba năm đó.

7 lần ĐÚNG mang về 200,5 điểm lợi thế, 12 lần sai chỉ mất 68,9 điểm. Tỷ lệ ~3 trên 1.

2.7 SMA200 - Lợi thế đến từ đâu?

Ở phần trước, tôi bàn về việc SMA200 này đúng sai như thế nào.

Bây giờ là “phương pháp SMA200 hơn phương pháp mua và nắm giữ bao nhiêu và cái phần lời đó từ đâu ra?”

Như đã phân tích, nó không đến từ việc đoán hay. Nó cũng không đến từ ra vào đúng lúc.

Khi phương pháp SMA200 này đầu tư ETF, hoạt động của nó y như danh mục mua và nắm giữ. Cùng khoảng thời gian, cùng một mức lỗ. Hai nhà đầu tư cùng đầu tư vào một thứ thì không ai hơn ai.

Vì thế, toàn bộ chênh lệch giữa hai phương pháp này chủ yếu là nhờ vào những giai đoạn gửi tiền tiết kiệm (46/141 tháng).

Nói cách khác: trong gần 4 năm phương pháp SMA200 không đầu tư cổ phiếu là giai đoạn phương pháp này kiếm được lợi thế so với phương pháp mua và nắm giữ ETF.

Cách đo ở đây rất đơn giản: Mỗi khi mà ngồi ngoài, tôi so sánh hai con số: tiền gửi tiết kiệm được bao nhiêu và nếu vẫn giữ ETF thì được bao nhiêu.

Nếu gửi tiết kiệm sinh lời nhiều hơn ETF thì giai đoạn đó có lợi. Còn nếu ETF sinh lời nhiều hơn thì bị thiệt hại.

Chúng ta có tổng cộng 9 thời điểm đứng ngoài, là những thời điểm mà chọn gửi tiết kiệm thay vì đầu tư:

6 lần sai, 3 lần đúng. Nhìn sơ thì ai cũng nghĩ phương pháp này quá tệ.

Nhưng mà khi nhìn cột “số tháng” thì thấy:

• 6 lần sai chỉ kéo dài 1, 1, 3, 1, 1, 1 tháng. Tổng cộng 9 tháng. Mỗi lần mất từ 0.5% đến 10%.

• 3 lần đúng kéo dài 14, 9, 14 tháng. Tổng cộng 37 tháng. Mỗi lần được từ 12% đến 275.

Sai thì sai nhanh, sai nhỏ. Đúng thì đúng lâu, đúng lớn.

Nhưng mà… giai đoạn số 6, từ tháng 05/2022 đến 06/2023, 14 tháng ngồi ngoài trong lúc thị trường mất 19.2% thì phương pháp này mang lại hiệu suất vượt trội, hơn một nửa những gì mà nó tạo ra. Nếu bỏ riêng đoạn này ra thì phương pháp SMA200 thua -3.6%.

Một quyết định đúng, kéo dài 14 tháng, chỉ xảy ra duy nhất 1 lần trong 12 năm qua… là yếu tố tạo nên giá trị cho cái phương pháp này.

Nghe có vẻ bất mãn vì nó giống như một dạng gặp may, nhưng mà bạn thử nghĩ theo cách này: Phương pháp này “nằm im” nhiều năm, thỉnh thoảng mất vài phần trăm rồi chờ Bear Market lớn xuất hiện. Khi Bear Market đến thì nó cứu bạn một bàn thua trông thấy. Xong rồi lại nằm im tiếp.

Vấn đề là, làm sao để chúng ta biết cái kết cục đó bao giờ tới?

Tôi không biết.

Trong 9 lần ngồi ngoài (gửi tiết kiệm), chỉ có 3 lần ĐÚNG.

Nhưng mà chúng ta không thể nào chọn đúng 3 lần đó để ngồi ngoài. Không ai làm được điều này cả. Cách duy nhất để chọn đúng là phải ngồi ngoài luôn cả những giai đoạn trước đó và sau này.

Thật ra, 6 lần sau kia giống như một cái chi phí bảo hiểm. Mỗi năm đóng phí một lần. Phần lớn là không dùng đến. Có thể 10 năm liền không dùng. Rồi một năm bị cháy nhà thì cái bảo hiểm đó cứu bạn.

Bạn có ngồi tính rằng: “10 năm qua tôi đóng phí mà không dùng, vậy bảo hiểm là lừa đảo” không? Không. Vì bạn không thể nào biết lúc nào nhà bị cháy để mà mua bảo hiểm đề phòng trước.

Phương pháp này hoạt động giống như vậy. Sáu lần sai mất 25%, ba lần đúng được 74%, gộp cả 9 giai đoạn lại thì hơn danh mục Mua và nắm giữ 31%.

Công thức tính hệ số ở đây là: (1 + lãi tiết kiệm)/(1 + lãi ETF)

Giai đoạn 1: Hệ số = (1+0.006)/(1+0.011) = 0.9950

Nhân các hệ số của giai đoạn bị sai lại với nhau được 0.75, tương đương mất 25%.

Nhưng tôi phải viết thêm một điều cho công bằng: nếu đợt Bear tiếp theo không đến trong 4-5 năm nữa thì trong 4-5 năm đó bạn sẽ thua người mua và nắm giữ ETF.

Có thể nói, phương pháp SMA200 này không phải là phương pháp cho người cần THẮNG liên tục mà là phương pháp cho người chấp nhận thua từng chút trong nhiều năm và không bị mất hết tất cả trong một năm.

Nhưng mà tại sao ngồi ngoài lại có giá trị đến như vậy?

Như ở đầu bài tôi có viết.

Ở Mỹ, khi bạn đứng ngoài, tiền của bạn nằm trong trái phiếu chính phủ với lãi suất bằng 0 trong suốt giai đoạn từ 2010-nay. Đứng ngoài một năm, bạn được số 0 tròn trĩnh. Đứng ngoài giai đoạn thị trường đi ngang, bạn cũng được số 0.

Ở Việt Nam, đứng ngoài một giai đoạn thị trường đi ngang được trung bình 7% mỗi năm.

Nhìn lại 46 tháng ngồi ngoài, gộp cả 46 tháng đó lại, ETF được bao nhiêu?

Nhân lãi kép 1.011*1.021*1.067… = 0.9907. Tức là âm 0.9%.

Gần bốn năm mà thị trường đi được đúng con số 0.

Còn tiền ở ngân hàng với lãi suất trung bình 7%/năm trong 46 tháng thì ăn ~29.7%.

Chênh lệch ở đây là 29.7% - (-0.9%) = 30.6 điểm trước phí.

Phương pháp SMA200 này không cần chọn được tháng thắng, cũng không cần đoán đúng đỉnh hay đáy. Nó chỉ cần bốc trúng những giai đoạn mà thị trường chẳng đi đâu cả, hoặc thị trường sụp đổ, rồi ngồi không ăn 7%.

Và đó cũng là lý do vì sao phương pháp này đặc biệt phù hợp với thị trường Việt Nam mà không phải ở nơi nào khác.

Ở một góc nhìn khác, nếu bạn bỏ lỡ tháng đẹp nhất thì sao?

Có nhiều thống kê nổi tiếng trong giới đầu tư: Nếu bạn bỏ lỡ vài phiên tăng mạnh nhất trong 20 năm qua thì lợi nhuận dài hạn của bạn sẽ bị teo tóp.

Thống kê đó đúng với E1VFVN30.

Bỏ lỡ 4 tháng đẹp nhất trong 142 tháng thì mất hơn một nửa tổng lãi. Nghe đáng sợ thật sự.

Nhưng mà ở chiều ngược lại còn đáng sợ hơn:

Tránh được 5 tháng xấu nhất thì tổng lãi lên 624%.

Mất 50% thì cần phải tăng 100% mới hòa vốn. Mất 30% thì cần tăng 34%.

Ở một thị trường mà phần thưởng cho rủi ro chỉ có 3.7 điểm mỗi năm thì mỗi phần trăm mất đi càng đắt giá hơn nữa.

Bài toán ở đây nghiêng về phòng thủ nhiều hơn tấn công.

Phương pháp SMA200 cũng có một điểm yếu:

Sau những cú sụp đổ thì SMA200 nằm cao hơn đáy rất nhiều. Giá phải leo lên tới đó thì tín hiệu mới cho vào. Mà tháng bật mạnh nhất là là tháng sau đáy, khi giá còn nằm tuốt ở dưới đường trung bình. Vì thế, tín hiệu SMA200 luôn luôn vào muộn và cái tháng đẹp nhất cũng là tháng nó đứng ngoài.

Tín hiệu chậm thì tránh được một mùa Bear dài nhưng cũng luôn lỡ mất cơ hội bật mạnh ngay đáy. Không thể nào đòi hỏi nó phải hoàn hảo được.

Tóm lại, phần này là:

Phương pháp SMA200 không có thắng vì nó đoán hay. Nó thắng vì ở Việt Nam, ngồi ngoài một đoạn thị trường đi ngang đã đủ để thắng người ôm ETF bởi vì ngồi ngoài ở đây được trả 7% mỗi năm thay vì số 0.

Nó không có thắng liên tục.

Nó nằm im nhiều năm, mất vài % tiền phí bảo hiểm mỗi lần ngồi ngoài rồi khi mà mùa Bear thật sự đến thì nó cứu toàn bộ danh mục của bạn, bù đắp lại hoàn toàn những mất mát trước đó.

2.8 Có phải là ăn may không?

Bất kỳ ai chịu khó thử toàn bộ tham số cũng có thể vẽ ra được một cái quy luật gì đó vô cùng đẹp dựa trên dữ liệu có sẵn.

Bạn thử 100 đường trung bình động, thế nào cũng có một con số cho kết quả tốt nhất. Rồi bạn chọn con số đó, viết bài và gọi nó là “phương pháp”.

Thật sự thì đó không phải là đầu tư mà là đào bới dữ liệu cho tới khi tìm thấy thứ mà bạn muốn thấy.

Tôi không muốn bạn tin bài này vì tôi nói bạn nên tin theo tôi.

Tôi thử đặt 4 tình huống giả định khác nhau để xem nó hiệu quả không. Nếu nó vượt qua thì ít nhất tôi cũng xem kết quả đó không phải là tình cờ nó có.

Mục này tôi kiểm tra thử 4 hướng.

1/ Đổi số ngày:

Câu hỏi: Nếu tôi đổi đường trung bình từ 200 phiên sang 150 hay 250 phiên thì kết luận có sụp đổ không?

Nếu chỉ đúng ở con số 200 mà sai ở 170 hay 220… thì đó là dấu hiệu tôi đã đi “đào bới” để cho khớp dữ liệu quá khứ.

Nhìn bảng này tôi thấy 2 vấn đề:

Vùng 150 đến 300: kết quả nằm trong khoảng 12.4% đến 13.7%. Là có nguyên một vùng rất lớn có kết quả giống nhau. Vì thế, con số 200 không có gì là đặc biệt hay độc lạ ở đây. Nhà đầu tư chọn 170, 220 hay 280 thì kết quả cũng tương đương 200.

Vùng 50-120 ngày thì quá ngắn. Tín hiệu nhảy ra nhảy vào liên tục, mất phí nên hiệu suất thấp vô cùng, chỉ 8.4% đến 10.4%.

Nói lên điều gì?

Nó nói rằng lợi thế không nằm ở con số 200. Mà là ở cái ý tưởng dùng một đường trung bình dài để lọc xu hướng.

2/ Vào lệnh trễ:

Câu hỏi: thực tế bạn có thể bận, quên mất cái chuyện này vì đời có quá nhiều nỗi lo. Tới khi phát hiện thì đã trễ rồi, thì có sao không?

Trễ 10 phiên vẫn còn 12.4%, hơn danh mục mua và nắm giữ 1.7 điểm (danh mục Mua và nắm giữ có CAGR 10.74%).

Nhưng vấn đề ở đây là mọi thứ có dấu hiệu random. Trễ 5 phiên lại tốt hơn trễ 3 phiên. Không có một con số cụ thể nào ở đây cả… cái kết luận có thể thấy là trễ vài phiên cũng không làm phương pháp này bị sai.

3/ Đem phương pháp này sang tài sản khác có chạy được không?

Mục này quan trọng.

Nếu SMA200 chỉ ăn may với E1VFVN30 thì đem sang chỗ khác nó sẽ bị thất bại ê chề.

Để xem nó có thực sự là thuốc chữa bệnh không hay là chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên.

12 tài sản bao gồm ETF, quỹ mở cổ phiếu và vàng SJC. Phí 0.4% mỗi vòng hai chiều mua bán. Áp dụng luôn cho SJC, giá mua bán chênh lệch thường 1%-3%. Quỹ mở có phí bán lại 0 đến 1.5% tùy thời gian nắm giữ.

E1VFVN30 mà dùng SMA200 thì chỉ ở trong thị trường 65% số phiên. Nói cách khác, bạn chỉ cần có mặt 2/3 thời gian mà vẫn lời hơn một người có mặt đầy đủ 100%.

DCDS mua và nắm giữ có CAGR 12%, còn nếu áp dụng SMA200 thì CAGR là 17.7%, hơn 5.7 điểm. Nếu mua và nắm giữ chịu mức độ sụt giảm 69% thì với SMA200 chỉ là 31%, hơn một nửa.

Kết quả chung cuộc đều cho thấy rằng sử dụng tín hiệu SMA200 giúp danh mục có CAGR cao hơn ở tất cả các loại tài sản. Và không cần nhà đầu tư phải dành toàn bộ 100% thời gian để đầu tư.

Một điều tôi muốn nhấn mạnh và đây cũng là giới hạn của nó: quy tắc này cần phí giao dịch thấp. Miễn phí giao dịch như trên DNSE là một lợi thế vô cùng lớn để phương pháp này thực hiện sức mạnh của nó. Với ETF thì được. Còn với vàng vật chất thì không bởi vì chênh lệch mua bán quá cao, không có lợi thế.

4/ Nếu lãi suất thay đổi thì sao?

Toàn bộ phương pháp trong bài này đều giả định một điều là gửi tiết kiệm được 7%/năm.

Trong thực tế, lãi suất luôn biến động liên tục, hiện tại đã là 9.2%/năm, hồi 2022 thì 10%. Nhưng mà tôi thích lấy số nào nhỏ nhỏ để đại diện cho con số trung bình xuyên suốt quãng thời gian cho thực tế một chút.

Nếu trong tương lai xu hướng lãi suất giảm thì sao?

Sử dụng E1VFVN30 để tính toán:

Với lãi suất ở mức 5%, phương pháp SMA200 vẫn cho CAGR 12.1%, chỉ tụt 0.7 điểm so với kịch bản lãi suất 7%

Tiền gửi tiết kiệm 1/3 quãng thời gian đầu tư. Hạ lãi suất 2 điểm thì phần thịt cũng chỉ bằng 1/3 của 2 điểm đó.

Phương pháp này không thắng nhờ lãi suất cao mà là nó giúp nhà đầu tư tránh bị lỗ nhiều khi thị trường giảm sâu, đòi hỏi phải thắng nhiều hơn trở lại để hòa vốn.

Tất nhiên là nhà đầu tư không nhất thiết phải gửi tiết kiệm 1 cục mà có thể chia làm nhiều khoản, nhiều kỳ hạn… không cần lo sợ rút trước hạn. Không cần quá rập khuôn phải gửi tiết kiệm 1 cục trong 1 năm.

Tóm lại, mục này cho thấy:

1. Con số 200 không có gì đặc biệt hay độc lạ hay được thiết kế để thắng trong bài phân tích. Cả dãi 150 đến 300 ngày đều tốt.

2. Vào lệnh trễ không ảnh hưởng gì, mang tính ngẫu nhiên nhiều hơn.

3. Phương pháp này có phải là ăn may với duy nhất E1VFVN30? Không. Nó đúng với các tài sản khác, nhưng mà nếu miễn phí giao dịch thì lại là lợi thế lớn cho nó.

4. Nếu lãi suất giảm thì phương pháp này vẫn cho thấy sự hiệu quả hơn so với Mua và nắm giữ.

Kết quả trong bài nó mang đặc tính của thị trường Việt Nam: xu hướng giảm kéo dài, lãi tiết kiệm cao, bù đắp cho người ngồi ngoài.

2.9 Nếu ai cũng biết đến SMA200 thì sao?

Nếu một chiến lược nào đó được công bố rộng rãi, ai cũng biết thì quy luật của nó sẽ bị phá vỡ trong tương lai.

Nhưng trong trường hợp SMA200 này thì… chắc không ảnh hưởng nhiều bởi vì SMA200 đã tồn tại từ lâu rồi.

Phương pháp này không có phải để thắng thị trường liên tục, cũng không giúp nhà đầu tư thoát hàng đúng lúc… Nó kiếm lời từ việc ngồi ngoài suốt 14 tháng, kiếm lời từ việc nhìn người khác đầu tư E1VFVN30 rồi kiếm lời ngắn hạn… nó thiên về tâm lý nhiều hơn. Mà cái khó về tâm lý thì không biến mất khi nhiều người biết đến vì mỗi người có kiểu tâm lý khác nhau trong đầu tư.

Nếu cái khó là tâm lý và tâm lý không thay đổi khi nhiều người biết thì đáng lẽ phải có hàng nghìn người đang dùng phương pháp này… nhưng thực tế thì không.

Tôi nghĩ, biết câu trả lời và tin vào nó là hai chuyện khác nhau.

Đọc xong phân tích, gật đầu, đồng ý… rồi cũng sẽ hoảng loạn làm gì đó hay là FOMO khi thị trường vừa bới nhá nhem tín hiệu, xong rồi tin rằng lần này sẽ khác, để rồi lại mất thêm.

Tôi nghĩ phương pháp này nhiều người biết hay không không có quan trọng. Chẳng qua là trong đầu tư người ta hay hoài nghi với tất cả mọi thứ… nên nó thiếu người tin.

Phương pháp này chạy được vì thị trường Việt Nam có tính xu hướng mạnh. Các đợt giảm ở đây kéo dài nhiều tháng thay vì nhiều tuần. Tin xấu từ từ phản ánh vào giá chứ không có làm hết trong một phiên.

Đó là đặc tính của thị trường cận biên (mới nổi): thanh khoản ít, nhà đầu tư cá nhân lèo tèo chơi với nhau, dùng đòn bẩy xong bán tháo theo dây chuyền…

Cái mà khiến người ta bỏ cuộc tôi nghĩ không hẳn là ở phương pháp mà là ỏ trạng thái nhà đầu tư. Trong Bull Market, danh mục Mua và nắm giữ có hiệu suất hơn SMA200 30%, mang ra so sánh sẽ làm người đầu tư theo SMA200 tức tối vì không bằng người khác. Đây chính là lúc khiến người ta hoài nghi về SMA200 nhất. Không phải là lỗ mà chẳng qua là thấy không bằng người khác nên quay ra nghi ngờ bản thân. Cho đến khi Bear Market ập đến thật sự.

Nếu mà nhà đầu tư trải qua cảm giác đó và nghĩ rằng phương pháp này đã thất bại ê chề thì sao? Có dấu hiệu nào để biết và nên thay đổi không?

Tôi thật sự không có câu trả lời.

Cái này là để dành cho riêng cá nhân nhà đầu tư trải nghiệm rồi rút ra bài học.

2.10 Những thứ làm phương pháp này không hoạt động như mong muốn

1/ Rút tiết kiệm. Tốt nhất chia nhiều sổ, nhiều kỳ hạn.

2/ Mẫu dữ liệu quá ít. Chỉ có 3 lần ngồi ngoài đúng lúc mà nó đã chiếm hơn một nửa lợi thế của danh mục SMA200. Chỉ có 3 quan sát thì không chắc chắn để nói lên điều gì.

3/ Thị trường đi ngang, lên xuống liên tục. Kiểu thị trường giết chết bao phương pháp đầu tư theo xu hướng. Giai đoạn 2015-2016 và 2023 cho thấy nhiều lệnh liên tiếp vô và ra liên tục. Nếu thị trường tương lai đi theo kiểu này thì phương pháp SMA200 cứ nhảy ra nhảy vô, trả phí liên tục còn danh mục Mua và nắm giữ thì huề vốn.

4/ Thị trường sập nhanh như tháng 04/2025 và 03/2026 làm bật tín hiệu SMA200 rồi lại hồi nhanh trở lại sau đó. Gặp nhiều trường hợp như này thì lợi thế của phương pháp SMA200 sẽ bị mất dần dần.

5/ Chính bạn là rủi ro lớn nhất. Thử tưởng tượng đang ngồi tích lãi gửi tiết kiệm xong nhìn E1VFVN30 tăng dần dần từ đáy, tin tốt bắt đầu tung ra. Nhưng mà theo kỷ luật thì phải đến lúc chạm SMA200 bạn mới mua vào. Tới lúc mua xong thì ngồi nhìn lại và tiếc vì đã không mua từ sớm.

Phần 3: Kết luận

Ở một thị trường mà gửi tiết kiệm ngân hàng 7%/năm không rủi ro thì việc không mất tiền quan trọng hơn là kiếm thêm tiền.

Cách đơn giản nhất để không mất tiền không phải là đoán đúng lúc nào nên nghỉ, lúc nào nên chơi, mà cần một quy tắc để bạn không phải đoán gì cả.

Tôi không nghĩ rằng có một phương pháp đúng hoàn toàn cho tất cả mọi nhà đầu tư.

Tôi cho rằng có 3 phương pháp và mỗi người tự lựa chọn mức độ phù hợp với khả năng chịu đựng của mình. Hoặc là làm theo, hoặc là tận dụng ý tưởng trong bài để xây dựng kế hoạch đầu tư tốt hơn.

1/ Nếu bạn không muốn nhìn gì hết:

Danh mục cố định 40/60 hoặc 50/50, tái cân bằng mỗi năm một lần. Tỷ suất sinh lợi 9.2% đến 9.6%/năm. Mức độ sụt giảm tối đa chỉ có 15% đến 21%. Hơn gửi tiết kiệm 2.5 điểm mỗi năm đó là với giả định lãi tiết kiệm 7% còn hiện tại là 9.2% thì bạn nên suy nghĩ lại.

Ưu điểm lớn nhất của nó là đơn giản. Không bị mất tiền nhiều, mà vẫn có tăng trưởng, phù hợp với người mới, dễ làm theo, đỡ mất công suy nghĩ.

2/ Nếu theo dõi mỗi tháng một lần:

SMA200 80/20 hoặc Combo bậc tháng 80/50/20… mang lại tỷ suất sinh lợi 11.5% đến 12.6%/năm. Sụt giảm tối đa khoảng 18%.

Không bao giờ bán sạch nên không sợ bị mất thời điểm thị trường hồi phục từ đáy.

Về mặt tâm lý, việc để lại 20% trong E1VFVN30 dễ dàng hơn nhiều so với việc bán sạch toàn bộ rồi nhìn thị trường từ từ tăng lên từ đáy.

3/ Nếu thích YOLO:

Ai cũng sống một lần trên đời, nên đã chơi thì chơi tới bến.

SMA200 100/0 cho hiệu suất tốt nhất, sụt giảm 23.3%. Không có chu kỳ 3 năm nào bị âm trong suốt 12 năm đầu tư.

Nhưng phải chịu cảnh: thua một nửa so với danh mục Mua và nắm giữa trong Bull Market. Có đúng, có sai, xem như phí bảo hiểm.

Điểm chung của cả 3:

Không có cái nào bắt bạn phải ngồi đoán đỉnh, đoán đáy.

Không có cái nào bắt bạn đọc tin tức, coi doanh nghiệp kia bán buôn ra sao.

Không cần bạn biết ngày mai thị trường thế nào, người ngoài hành tinh có tấn công trái đất hay không.

Cuối tháng nhìn một lần rồi nghỉ, đi làm công việc chính. Không có đắm chìm trong thế giới đầu tư, không có coi giá liên tục xong hoảng loạn nhảy ra nhảy vô đủ thứ.

Quá đơn giản. Nhưng đơn giản không có nghĩa là nó dễ. Cái khó là ở bộ quy tắc, bạn có theo được không hay là nửa chừng thì biến tấu theo kiểu: canh me thị trường sụp mạnh rồi chuyển thêm tiền gửi tiết kiệm vào ETF E1VFVN30 xong tích tiền gửi tiết kiệm trở lại. Cũng là một cách hay. Nhưng tâm lý đầu tư sẽ khác.

Phương pháp SMA200 chạy được vì có 3 điều kiện:

1. Thị trường Việt Nam có tính xu hướng mạnh. Các đợt giảm kéo dài nhiều tháng, tin xấu ra từ từ làm bán tháo theo dây chuyền.

2. Phí giao dịch thấp. Bình thường ETF mất 0.4% chiều mua bán. Nếu dùng DNSE thì miễn phí mua bán, chỉ còn đóng thuế. Nếu phí tăng cao như vàng SJC thông qua việc chênh lệch giá mua/bán thì lợi thế biến mất. Chỉ thực sự hiệu quả khi bạn có thể mua bán rẻ

3. Lãi suất tiết kiệm đủ cao để việc ngồi ngoài có giá trị. Hiện tại là 9.2%, giả định trong bài là 7%, kịch bản xấu là 5%. Ở mức 5% thì phương pháp vẫn chạy được nhưng mà ít lợi thế hơn. Nếu lãi suất thấp hơn nữa thì không còn hiệu quả.

Chừng nào 3 điều này còn đúng thì còn có lý do để theo phương pháp này.

Bài này không chứng minh được là SMA200 vẫn sẽ tốt trong tương lai. Không ai có khả năng chứng minh được điều đó, mọi backtest đều là nhìn về quá khứ. Nó cũng không chứng minh SMA200 là tốt nhất. Có thể có phương pháp tốt hơn mà tôi chưa thử, có thể bạn sẽ tìm ra cách kết hợp khác để cho kết quả tốt hơn. Quyết định cuối cùng luôn là ở bạn.

Một điều cuối cùng, tôi nhận ra sau chục năm viết blog:

Rủi ro lớn nhất không nằm ở thị trường mà nằm ở nhà đầu tư trên giấy và nhà đầu tư thực tế.

• Nhà đầu tư trên giấy mua ETF E1VFVN30 suốt 12 năm, không bán lần nào, chịu được mức giảm 47%, chờ 43 tháng để hòa vốn.

• Nhà đầu tư thực tế thì ôm được chừng 1 năm thì bán vì không chịu nổi nữa.

-

• Nhà đầu tư trên giấy tuân thủ SMA200, chấp nhận ngồi ngoài 14 tháng, chấp nhận sai 5 lệnh trên 9 lệnh.

• Nhà đầu tư thực tế phá vỡ quy tắc, thấy vừa hồi vội vàng nhảy vào ngay trước khi nó chuẩn bị giảm tiếp.

-

Toàn bộ nội dung trong bài viết này là để phục vụ một mục đích duy nhất: không cho bạn phương pháp hoàn hảo để bạn thắng thị trường mà là cho bạn thấy có một cách đầu tư khác, giúp bạn bằng một cách thần kỳ nào đó thu hẹp được khoảng cách giữa nhà đầu tư trên giấy và nhà đầu tư thực tế.

Phương pháp tốt nhất không phải là phương pháp mang lại lợi nhuận tốt nhất. Mà là phương pháp phù hợp với bạn nhất, bạn có thể làm theo nó ngay cả lúc đau đớn ngồi nhìn thị trường tăng giảm.

Không ai bắt bạn phải chơi ở mức độ khó nhất ngay từ đầu cả. Cứ thử, rồi 2-3 năm sau, khi đã có kinh nghiệm, thì chỉnh sửa lại kế hoạch đầu tư. Đầu tư là như vậy. Không bao giờ có sẵn giải pháp từ A→Z cả.