Những bông hoa tulip của Mùa Đông
Có một người nông dân già cứ đến tháng 12 hằng năm là ông ra vườn chôn những củ hoa tulip.
Hàng xóm thấy lạ mới hỏi rằng: "Tại sao đang mùa đông mà đi chôn xuống làm gì?”
Ông cười rồi nói: “Tôi không trồng hoa cho mùa đông. Tôi trồng hoa cho mùa xuân”
Củ hoa tulip có một đặc tính độc lạ là nó bắt buộc phải trải qua một giai đoạn lạnh thì mới có thể nở hoa vào mùa xuân. Nếu trồng tulip vào mùa xuân hay hè thì nó sẽ không có nở. Nhìn thì thấy vô lý, nhưng thực ra đó là điều bắt buộc phải làm nếu muốn có hoa vào mùa xuân.
Không trải qua mùa đông lạnh giá, củ tulip không thể nở hoa.
Bear Market không phải là thảm họa vì có nó thì mới có “mùa xuân”
Đã biết bao lần tôi viết về chủ đề đầu tư trong Bear Market và chưa có bao giờ tôi thấy được “ánh sáng ở cuối con đường” trong khi viết những bài đó.
—
Bông Hoa số 1
Tháng 12 năm 2018: “Quà tặng từ Bear Market”
Mọi thứ hồi đó rất tăm tối, không có một tia sáng nào cho tôi thấy con đường lúc đó tôi đi là đúng cả. Không hề có một yếu tố nào cho thấy rằng mùa xuân đang đến. Chỉ có bão tố của mùa đông.
Lúc đó, tôi tự hỏi mình rằng liệu có đang đặt niềm tin nhầm chỗ không. Tôi còn gọi đây là “ván cược tiền ảo 2018”. Bởi vì nó không hề dựa trên một nền tảng nào cả ngoại trừ cái biểu đồ WS Cheat Sheet.
Danh mục DCA thì đang âm 50%… vậy mà tôi vẫn dám viết lên những dòng sau đây:
Bear market là “món quà” giúp đầu tư với giá rẻ hơn, nhưng đại đa số lại không nghĩ như vậy mà làm ngược lại: mua cao, bán thấp.
“Gieo đúng hạt và kiên nhẫn ngồi chờ”.
Bear market là thời gian để nhìn lại bản thân, học hỏi và hiểu rõ bản thân hơn. Đây là những “quà tặng ẩn” mà bull market không có.
—
Bông Hoa số 2
Tháng 05/2022: “Đầu tư ngay hay là gửi tiết kiệm chờ thời?”
Tháng 12/2022: “Vượt qua nỗi sợ hãi bear market”
Lại một thời kỳ đen tối khác và cũng một lần nữa không hề có một ánh sáng nào cho tôi thấy rằng mùa xuân sẽ tới.
Tôi chỉ biết viết rằng:
Tâm lý đám đông nguy hiểm: Nhà đầu tư thường hoảng loạn bỏ chạy trong Bear Market, dẫn đến vòng xoáy “buy high, sell low”.
Warren Buffett làm ngược lại đám đông: Viết bài “Buy American. I Am.” ngay giữa khủng hoảng 2008: “Hãy biết sợ hãi khi người khác tham lam và tham lam khi người khác sợ hãi”.
Cách vượt qua nỗi sợ: Hình dung lợi nhuận sẽ nhận được khi giá quay về đỉnh cũ. Ví dụ ETF E1VFVN30 giảm 38%. Mua lúc đó, khi hồi phục về đỉnh cũ sẽ lời hơn 60%.
Điều kiện để DCA: Nếu không lo lắng tương lai, nhà ở ổn định, không nợ nần, có tiền để dành thì hãy DCA ngay.
Danh mục DCA của tôi thời điểm này giảm 40% giá trị.
Dù không hề có dấu hiệu nào cho thấy tình hình sẽ tốt đẹp hơn nhưng tôi vẫn giữ hy vọng rằng tươi lai sẽ tươi đẹp trở lại.
Ngoài việc này ra thì tôi không biết phải hy vọng gì ở thị trường. Có thể gọi là niềm tin mù quáng cũng được.
—
Tháng 02/2023: “Để chiến thắng trong bear market”
Đây là một bài viết hay vì hồi đó lời khuyên của vị chuyên gia trong bài bị "gạch đá” rất nhiều.
Bởi vì hồi đó mọi thứ rất là tiêu cực. Cái gì cũng thê thảm hết.
Hồi đó mà nói chuyện đầu tư, khéo bị người khác chửi khùng.
Nhưng tôi lại tự đi hack não mình và lấy dữ liệu viết bài…
Thí nghiệm Phương án A vs B: Phương án B (thị trường tăng chậm hơn nhưng có bear market sâu -48%) lại cho lợi nhuận cao hơn Phương án A nhờ DCA liên tục. Kết quả: B lời 58% vs A lời 52%.
Lý giải: DCA trong bear market giúp giảm giá trung bình, khi thị trường phục hồi thì hưởng lợi nhuận cao hơn.
Số liệu thực tế: Phương án A = VN30 từ 2014–2017, Phương án B = VN30 từ 2018–2021 (bao gồm cả giai đoạn sụt giảm).
Kết luận: “Nếu muốn kiếm tiền, hãy đi hướng khác người. Đừng chần chừ nữa, hãy DCA ngay hôm nay.”
Bạn nghĩ tôi biết tương lai sẽ tăng trở lại?
Thật ra tôi đã tự đi tìm thông tin để củng cố niềm tin rằng thị trường sẽ tăng trở lại. Tự tạo cho mình một cái “áo phao” để tiếp tục nổi chứ không thể suy nghĩ được gì nữa bởi vì lúc đó là đã DCA xong hết rồi, không có đường lui nữa.
—
Bông Hoa số 3
Tháng 04/2025: “Vực dậy tinh thần trong Bear Market”
Thời kỳ ông Trump đòi áp thuế quan nhưng tôi cho rằng đó là lúc để đầu tư tốt nhất (thời gian này tôi không có Bitcoin vì chuyển sang mua cổ phiếu nhưng ý nghĩa cũng tương tự).
Ẩn dụ khu vườn “Xuân Hạ Thu Đông”: Kinh tế cũng có chu kỳ, đừng sợ thu đông, chỉ cần rễ cây (nền tảng đầu tư) không bị chặt đứt thì mọi thứ vẫn ổn.
Thay vì lo “mất bao nhiêu” thì hãy nghĩ “lời bao nhiêu khi về đỉnh cũ”.
Công thức: Giảm tiền khi thị trường tăng nóng → Tăng tiền khi thị trường đi xuống.
Tôi chỉ có thể bám víu vào một niềm tin mù quáng duy nhất: “Cái gì đi xuống thì cũng sẽ đi lên trở lại” và xem đó là cái “áo phao” để có thể trụ được tới ngày “mùa xuân” đến.
Chỉ duy nhất một thời điểm mà tôi bỏ qua việc thêm tiền đầu tư trong lúc thị trường giảm, đó chính là hồi COVID. Tôi không thể áp dụng logic trên bởi vì vấn đề sinh tồn được đặt lên cao nhất, phải giữ tiền vì đầu tư không còn quan trọng trong thời đó nữa.
Ở thời điểm hiện tại, tôi không hề có một bằng chứng hay số liệu nào có thể thuyết phục bạn rằng thời điểm này đầu tư là vô cùng tốt ngoại trừ những bài viết cũ và cái niềm tin có phần mù quáng rằng rồi mọi thứ sẽ trở nên tốt đẹp hơn.
Nhưng, nếu bạn thích thì hãy đi cùng tôi một chuyến này. Cùng trải qua những nỗi buồn của mùa đông, rồi biết đâu 1-2 năm sau chúng ta sẽ được tận hưởng cái mùa xuân tươi đẹp hằng mong ước thêm một lần nữa.
-
P/S: Bear Market nào cũng sẽ có những thời điểm làm chúng ta nghĩ rằng thị trường sắp tăng trở lại và làm chúng ta FOMO theo… nhưng thật sự mà nói, chúng ta cứ đi từ từ theo kế hoạch đã định. Không cần phải vội vàng trong Bear Market.